Η συμφωνία με την Μόσχα που ανακοίνωσε ο Πρόεδρος Τραμπ την περασμένη Παρασκευή (09/10) για εξαγωγές Ρωσικού ντίζελ στις διεθνές αγορές μπορεί να προξένησε εκνευρισμό σε Ουκρανία και Ευρώπη, πλην όμως έρχεται την κατάλληλη στιγμή να προβληθεί ως μια μικρή νίκη στο εσωτερικό ακροατήριο των Ρεπουμπλικανών, εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών στα τέλη Οκτωβρίου με αρχές Νοεμβρίου. Απώτερος στόχος του Τραμπ είναι να δείξει στους ψηφοφόρους του ότι κάνει ό,τι μπορεί (ακόμα και συμφωνία με τον διάβολο) προκειμένου για να μειώσει την τιμή του ντίζελ στην αντλία

Παράλληλα, ο Τραμπ, μέσω της εν λόγω συμφωνίας, επιχειρεί να δείξει τον Ζελένσκι ως τον βασικό υπεύθυνο για την αύξηση των τιμών πετρελαίου ντίζελ ως αποτέλεσμα των συστηματικών πληγμάτων της Ουκρανίας κατά Ρωσικών διυλιστηρίων. Με τις ποσότητες ντίζελ που πρόκειται μέσα στο επόμενες ημέρες να σπρώξει η Ρωσία στις διεθνείς αγορές και την παράλληλη αποδέσμευση 100 εκατ. βαρελιών αργού και προϊόντων από τα στρατηγικά τους αποθέματα, που αποφάσισαν οι G7 πριν λίγες ημέρες, οι εκτιμήσεις στελεχών της αγοράς είναι ότι θα υπάρξει κάποια, μικρή έστω, αποκλιμάκωση των τιμών για το ντίζελ.

Τελείως διαφορετική όμως εμφανίζεται η διεθνής αγορά αργού καθότι οι συνεχείς επιθέσεις από τους Χούθι κατά της Σ. Αραβίας και επιλεκτικές προσβολές πλοία στον Κόλπο από τους Ιρανούς, έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον μεγάλης ανασφάλειας με αποτέλεσμα οι τιμές Brent, για τα συμβόλαιο μηνός, και οι τιμές spot να κινούνται στα ύψη. Με τις τιμές spot για φορτία στον Κόλπο και στον Ινδικό να καταγράφονται στα + $5 με + $15 δολάρια το βαρέλι. Είναι η πρώτη φορά στην σύγχρονη ιστορία του πετρελαίου που παρατηρούνται τέτοιες μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ Brent και spot.

Οι όροι της Συμφωνίας Τραμπ-Πούτιν

Χωρίς αμφιβολία, τα ουκρανικά πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια έχουν προκαλέσει τις σοβαρότερες ελλείψεις βενζίνης από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, αλλά δεν υπάρχει αντίστοιχη έλλειψη ντίζελ.

Η συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ με τη Μόσχα για την απελευθέρωση ρωσικών ποσοτήτων ντίζελ στις διεθνείς αγορές είναι απίθανο να προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση στους αγοραστές του καυσίμου στις ΗΠΑ ή σε άλλες περιοχές του κόσμου, σύμφωνα με αναλυτές. Σήμερα το ντίζελ στην αντλία στις ΗΠΑ πωλείται στα $6,267 το γαλόνι, σχεδόν στα ίδια επίπεδα με την περασμένη εβδομάδα. Το ίδιο ισχύει και στην Ευρώπη, όπου η μέση τιμή στην ΕΕ βρίσκεται στα €2,149 το λίτρο ($9,11 το γαλόνι).

Η Ρωσία δεσμεύθηκε να παραδώσει άμεσα 300.000 τόνους, 500.000 τόνους τον Νοέμβριο και επιπλέον 1 εκατ. τόνους τον Δεκέμβριο. Το ντίζελ είναι σε έλλειψη, καθώς η παραγωγή στα διυλιστήρια της Ρωσίας και της Μέσης Ανατολής έχει περιοριστεί λόγω των πολεμικών συγκρούσεων κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους, ενώ οι τιμές στην αντλία έχουν εκτοξευθεί. Οι αγοραστές σε όλο τον κόσμο αναζητούν επειγόντως νέες πηγές προμήθειας.

Ωστόσο, η συμφωνία που συνήψε ο Τραμπ την Παρασκευή επικρίθηκε αμέσως από τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ως «αδύναμη απόφαση» που θα ενθαρρύνει τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Παράλληλα, υπάρχουν αμφιβολίες για το κατά πόσο η Ρωσία μπορεί πράγματι να συμβάλει στην αντιμετώπιση της έλλειψης ντίζελ σε διεθνές επίπεδο.

Τα συνεχή ουκρανικά πλήγματα έχουν θέσει εκτός λειτουργίας περίπου το 45% της ρωσικής δυναμικότητας διύλισης, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις. Αυτό έχει προκαλέσει τις σοβαρότερες ελλείψεις βενζίνης από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, αναγκάζοντας τη Μόσχα να εισάγει καύσιμα, μεταξύ άλλων και από την Ινδία.

Παρόλα αυτά, η Ρωσία δεν έχει αντιμετωπίσει έως τώρα σημαντικές ελλείψεις ντίζελ, ενώ οι ποσότητες που δεσμεύθηκε να διαθέσει κατά τους δύο πρώτους μήνες της συμφωνίας είναι «σχετικά μικρές» για τα δεδομένα της χώρας.

Τα περισσότερα ρωσικά αυτοκίνητα κινούνται με βενζίνη, την οποία η χώρα παράγει σε ποσότητες που καλύπτουν την εγχώρια ζήτηση. Αντίθετα, το ντίζελ, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως από φορτηγά και βαρέα μηχανήματα, παρουσιάζει σταθερά πλεόνασμα παραγωγής.

Ο Σεργκέι Βακουλένκο, πρώην επικεφαλής στρατηγικής της Gazprom Neft και σήμερα ερευνητής στο Carnegie Russia Eurasia Center στο Βερολίνο, μάς πληροφορεί ότι τα ρωσικά διυλιστήρια παράγουν σήμερα περίπου 5,8 εκατ. τόνους ντίζελ τον μήνα, εκ των οποίων 1,2 έως 2 εκατ. τόνοι θα μπορούσαν πιθανότατα να διατεθούν για εξαγωγές.

Η Ρωσία παράγει ντίζελ θερινών και χειμερινών προδιαγραφών, κατάλληλο αντίστοιχα για θερμοκρασίες μεταξύ των -5°C και έως -35°C. Καθώς η χώρα περνά στα χειμερινά καύσιμα μετά την ολοκλήρωση της φθινοπωρινής συγκομιδής, τα αποθέματα θερινού ντίζελ που απομένουν έχουν περιορισμένη εγχώρια χρήση μέχρι την άνοιξη.

Παρά τη σταθερή παραγωγή, η Ρωσία απαγόρευσε πριν από έναν χρόνο τις εξαγωγές ντίζελ από εταιρείες, επεκτείνοντας τους περιορισμούς και στους παραγωγούς το καλοκαίρι του 2026. Οι σιδηροδρομικές αποστολές προς γειτονικές χώρες, στο πλαίσιο διακυβερνητικών συμφωνιών, παρέμειναν εκτός των περιορισμών, με τη Μογγολία να αποτελεί τον βασικό αγοραστή.

«Οι περιορισμοί δεν επιβλήθηκαν κατ’ ανάγκην επειδή η χώρα αντιμετώπιζε πραγματική έλλειψη ντίζελ, αλλά κυρίως για να αποτραπούν πιθανές ελλείψεις στην εγχώρια αγορά εν μέσω διαταραχών στα διυλιστήρια και αυξημένης εποχικής ζήτησης», δήλωσε ο Σούμιτ Ριτόλια, επικεφαλής αναλυτής της Kpler.

Η απαγόρευση εξαγωγών, η οποία ισχύει για τους παραγωγούς από τον Ιούλιο του 2025, λειτουργούσε στην πράξη περισσότερο ως σύστημα ποσοστώσεων, καθώς ορισμένες εταιρείες φέρονται να είχαν ανεπίσημα τη δυνατότητα να αποστέλλουν ντίζελ με διαφορετικούς τελωνειακούς κωδικούς.

Ωστόσο, ακόμη και αν η Ρωσία εξήγαγε μισό εκατομμύριο τόνους ντίζελ τον επόμενο μήνα, θα κάλυπτε λιγότερο από το 4% της παγκόσμιας ζήτησης για το καύσιμο. Την Κυριακή, ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) κάλεσε τα κράτη-μέλη να διαθέσουν μεγαλύτερες ποσότητες ντίζελ από τα στρατηγικά τους αποθέματα.

Οι χώρες που δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει τις αποδεσμεύσεις αποθεμάτων τις οποίες είχαν δεσμευθεί να πραγματοποιήσουν τον Μάρτιο πρέπει τώρα να επιταχύνουν τις προσπάθειές τους, ενώ τα κράτη-μέλη θα πρέπει να εξετάσουν αν απαιτούνται πρόσθετες ποσότητες, δήλωσε ο εκτελεστικός διευθυντής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ.

Το σημαντικότερο ερώτημα όσον αφορά στη ρωσική προσφορά αφορά τους 3 εκατ. τόνους που, σύμφωνα με τον Τραμπ, θα διατεθούν σε απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, «ανάλογα με την κατάσταση» των διυλιστηρίων. Αυτό θα καταστεί δυνατό μόνο μετά την ολοκλήρωση των εργασιών συντήρησης και την επιστροφή της παραγωγής σε κανονικά επίπεδα, σύμφωνα με αναλυτές, καθώς η συγκεκριμένη ποσότητα προσεγγίζει τους ιστορικούς μηνιαίους όγκους ρωσικών εξαγωγών.

Την περίοδο πριν από το 2025, η Ρωσία εξήγε διά θαλάσσης κατά μέσο όρο 2,6 εκατ. τόνους ντίζελ τον μήνα, σύμφωνα με την Kpler, με την Τουρκία και τη Βραζιλία να απορροφούν περισσότερο από το ήμισυ των αποστολών.

«Εάν τα πλήγματα συνεχιστούν με τον σημερινό ρυθμό, η εξαγωγή τέτοιων ποσοτήτων θα καταστεί αδύνατη», προειδοποιούν στελέχη της πετρελαϊκής αγοράς.

Παρότι οι ρωσικές ποσότητες είναι απίθανο να επηρεάσουν σημαντικά τις παγκόσμιες ελλείψεις ντίζελ, θα προσφέρουν επίσης περιορισμένο όφελος στη χρηματοδότηση της ρωσικής πολεμικής προσπάθειας, παρά τις επικρίσεις της Ουκρανίας για τη συμφωνία με τις ΗΠΑ.

Εάν η Ρωσία εξήγε 3 εκατ. τόνους τον μήνα, οι εξαγωγείς θα αποκόμιζαν περίπου 1,2 δισ. δολάρια περισσότερα, σε διάστημα έξι μηνών, σε σύγκριση με το ενδεχόμενο διατήρησης των υφιστάμενων περιορισμών, σύμφωνα με τη Eurasia Group.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο