αναζητά νέες πηγές εσόδων, με την ενεργειακή και κλιματική πολιτική να αποκτούν σημαντικό ρόλο. Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 βρίσκονται προτάσεις που αφορούν τα έσοδα από το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS), τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), τις εταιρείες, τα ηλεκτρονικά απόβλητα και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης καπνού.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι νέες πηγές εσόδων και οι προσαρμογές των υφιστάμενων μπορούν να αποφέρουν περίπου 65,6 δισ. ευρώ ετησίως.
Το ζητούμενο για τις Βρυξέλλες είναι να περιορίσουν την εξάρτηση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού από τις εθνικές εισφορές, χωρίς να ανοίξουν έναν νέο κύκλο αντιπαραθέσεων για την αύξηση των χρημάτων που καλούνται να καταβάλουν τα κράτη.
Η ενεργειακή πολιτική αποκτά και δημοσιονομικό ρόλο
Τα έσοδα από τις εκπομπές άνθρακα και τον CBAM βρίσκονται μεταξύ των επιλογών που θεωρούνται περισσότερο εφικτές. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για καινούργιες ιδέες. Προτάσεις για την αξιοποίηση των εσόδων από το ETS είχαν εμφανιστεί ήδη από το 2010 και επανήλθαν σε διάφορες μορφές τα επόμενα χρόνια, ενώ ο CBAM εντάχθηκε στον σχεδιασμό των νέων ευρωπαϊκών πόρων από το 2020.
Η συζήτηση αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα τώρα, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να συμφωνήσουν σε έναν προϋπολογισμό που θα πρέπει να καλύψει περισσότερες ανάγκες, από την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα έως τη γεωργία και τις περιφερειακές πολιτικές, χωρίς να παραμερίζεται το κόστος της αποπληρωμής του χρέους που δημιουργήθηκε για την αντιμετώπιση της πανδημίας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολογίζει ότι για την περίοδο 2028-2034 θα χρειαστούν περίπου 168 δισ. ευρώ για την εξυπηρέτηση και αποπληρωμή του συγκεκριμένου χρέους. Το ποσό αυτό περιορίζει τα περιθώρια χρηματοδότησης άλλων πολιτικών και εντείνει την πίεση για εξεύρεση νέων εσόδων.
Οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών
Η πρόταση για νέους ευρωπαϊκούς πόρους εξακολουθεί να προκαλεί αντιδράσεις. Ορισμένες χώρες θεωρούν ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ πρέπει να εξακολουθήσει να βασίζεται κυρίως στις εθνικές εισφορές, οι οποίες υπολογίζονται με βάση το Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα. Άλλες υποστηρίζουν ότι η Ένωση χρειάζεται μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία και σταθερές πηγές εσόδων.
Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις, η σύνδεση των νέων εσόδων με το ίδιο το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο αλλάζει τους όρους της συζήτησης. Οι κυβερνήσεις που απορρίπτουν τις νέες προτάσεις θα πρέπει να εξηγήσουν από πού θα προέλθουν τα χρήματα που θα καλύψουν το κενό.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επιδιώκει να γεφυρώσει τις διαφορές και να προωθήσει έναν συμβιβασμό έως τα Χριστούγεννα. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν θεωρείται δεδομένη, καθώς οι νέοι πόροι απαιτούν ομοφωνία των κρατών-μελών.
Η εμπειρία των προηγούμενων δεκαετιών δείχνει ότι πολλές από τις προτάσεις για νέους ευρωπαϊκούς φόρους και εισφορές δεν προχώρησαν ποτέ. Η εισφορά για τα πλαστικά απορρίμματα, που εφαρμόζεται από το 2021, αποτελεί μία από τις λίγες περιπτώσεις στις οποίες η σχετική διαδικασία ολοκληρώθηκε.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν οι πιεστικές ανάγκες του νέου προϋπολογισμού θα οδηγήσουν τις κυβερνήσεις σε συμφωνία ή εάν οι νέες προτάσεις θα προστεθούν και αυτές στον μακρύ κατάλογο των ευρωπαϊκών σχεδίων που έμειναν στα χαρτιά.