σημαντικός λόγος που ωθεί τις τιμές προς τα άνω.Και αυτός είναι το παρατηρούμενο έλλειμα στην παραγωγή διυλισμένων προϊόντων στην Ευρώπη που υποχρεώνει πολλές χώρες στην εισαγωγή μεγάλων ποσοτήτων ντίζελ από ΗΠΑ, Ινδία, Τουρκία κα., γεγονός που αυξάνει το κόστος.
Σε ότι αφορά το αργό πετρέλαιο που αποτελεί την πρώτη ύλη και την βάση στην διαμόρφωση των τιμών, η ποικιλία Brent, το διεθνές benchmark, μέσα στο τελευταίο 12 μηνο έχει ανατιμηθεί κατά 52% με το μηνιαίο προθεσμιακό συμβόλαιο στα $105 το βαρέλι την Παρασκευή μεσημέρι.Να σημειωθεί ότι οι τιμές spot στην διεθνή αγορά για αγορές-πωλήσεις φυσικών φορτίων αργού κινούνται σε αρκετά υψηλότερα επίπεδα και κυμαίνονται μεταξύ $115-125 το βαρέλι.
Στην διαμόρφωση της τελικής τιμής στην αντλία εκτός από το κόστος προμήθειας, μεταφοράς και αποθήκευσης που επωμίζονται τα διυλιστήρια σημαντικός παράγων είναι η επεξεργασία της πρώτης ύλης προκειμένου να παραχθεί ποικιλία προϊόντων που διατίθενται της στους καταναλωτές ( βενζίνες,ντίζελ,LPG,Jet fuels κλπ) Το κόστος της εν λόγω επεξεργασίας γνωστό ως refinery margin ( περιθώριο διύλισης) έχει αυξηθεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες σε Ευρώπη και Αμερική. Βασική αιτία η μείωση του όγκου διύλισης παγκοσμίως που σύμφωνα με στοιχεία του ΙΕΑ τον Αύγουστο διαμορφώθηκε στα 81,4 εκατ.βαρελια την ημέρα, μειωμένο κατά 4.2 εκατ.βαρ/ημερα σε σύγκριση με 12 μήνες πριν.
Οι προσφερόμενες ποσότητες διυλισμένων προϊόντων στην διεθνή αγορά έχουν περιοριστεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες ως αποτέλεσμα του μηδενισμού των εξαγωγών προϊόντων από τις χώρες του Κόλπου λόγω του πολέμου και της μειωμένης παραγωγής και εξαγωγών από Ρωσικά διυλιστήρια,που υφίστανται καθημερινές επιθέσεις από Ουκρανικά drones. Από την μια πλευρά η μειωμένη παραγωγή διυλισμένων προϊόντων και από τη άλλη η σταθερή ζήτηση έχουν οδηγήσει τα περιθώρια διύλισης σε νέα ύψη.
Σε ότι αφορά την Ευρώπη,και ανάλογα με τα προϊόντα, τα περιθώρια τον περασμένο Αύγουστο κινήθηκαν μεταξύ $ 33/βαρ.- $44/βαρ. σε σύγκριση με τον περασμένο Μάιο που ήσαν στα $ 10/βαρ.- $ 20/βαρ. Σε ακόμα υψηλότερα επίπεδα όμως διαμορφώθηκε η τελική τιμή των προϊόντων εκ διυλιστηρίου ( product crack) που στα μέσα Σεπτεμβρίου για το ντίζελ έφθασε τα $200 το βαρέλι,ενσωματώνοντας μια διαφορά + $ 95.0 σε σχέση με την τρέχουσα τιμή του αργού Brent.
Η Ευρώπη αισθάνεται ιδιαίτερα την πίεση των τιμών στα πετρελαϊκά προϊόντα για έναν ακόμα λόγο που έχει να κάνει με την συρρίκνωση του κλάδου διύλισης τα τελευταία χρόνια. Από το 2009 μέχρι σήμερα έχουν κλείσει 30-35 διυλιστικές μονάδες, κυρίως στην βόρειο Ευρώπη, με αποτέλεσμα να έχει μειωθεί η διυλιστική ικανότητα κατά 14 εκατ.βαρέλια την ημέρα, δηλ. 35% της συνολικής δυναμικότητας. Αιτία η υψηλή φορολογία,το αρνητικό περιβαλλοντικό καθεστώς, η έλλειψη κατάλληλων χώρων για εγκατάσταση νέων μονάδων και ο πόλεμος φθοράς κατά των ορυκτών καυσίμων από την γραφειοκρατία της ΕΕ.
Η μειωμένη παραγωγή προϊόντων από τα Ευρωπαϊκά διυλιστήρια υποχρεώνει τις εταιρείες σε εισαγωγές από ΗΠΑ και αλλού με αποτέλεσμα να πιέζονται οι τιμές προς τα πάνω. Φωτεινή εξαίρεση η Ελλάδα η οποία σε αντίθεση με τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες δεν έκλεισε τα τέσσερα διυλιστήρια της αλλά απεναντίας ενίσχυσε την παραγωγικότητα τους με διαρκείς επενδύσεις και εκσυγχρονισμό. Με συνολική παραγωγή που ξεπερνά τα 550,000 χιλιάδες βαρέλια την ημέρα οι δύο μεγάλοι πετρελαϊκοί όμιλοι, Helleniq Energy και Motoroil, όχι μόνο καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες της εσωτερικής αγοράς αλλά εξάγουν το 60% της παραγωγής τους σε περισσότερος από 30 χώρες.