οδό εξαγωγής πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας μέσω της Ερυθράς Θάλασσας να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα εξαιτίας της κλιμάκωσης των επιθέσεων των Χούθι εναντίον πλοίων και των ενεργειακών υποδομών στην ξηρά.
Η εμπλοκή των Χούθι έχει πλήξει την κύρια εναλλακτική διαδρομή του βασιλείου για την εξαγωγή αργού πετρελαίου χωρίς την διέλευση των Στενών του Ορμούζ. Λίγο μετά την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, η Saudi Aramco άρχισε να διοχετεύει όσο το δυνατόν μεγαλύτερες ποσότητες αργού μέσω του αγωγού East-West προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή βρίσκεται πλέον υπό αυξανόμενη πίεση, καθώς οι επιθέσεις των Χούθι έχουν ενταθεί στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας και των στενών Μπαμπ Ελ-Μαντέμπ.
Η αντίδραση των αγορών τις τελευταίες ημέρες αντανακλά την αυξανόμενη συνειδητοποίηση μεταξύ παραγωγών και εμπόρων ότι οι διαβεβαιώσεις της Ουάσιγκτον πως οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν αποτελεσματικό έλεγχο των Στενών του Ορμούζ δεν μεταφράζεται σε ουσιαστική αποκατάσταση της θαλάσσιας κυκλοφορίας. Την Τετάρτη, μόλις επτά πλοία διέσχισαν τα Στενά, ενώ ο πρόσφατος μέσος όρος δεκαημέρου ήταν περίπου 14 πλοία, έναντι περίπου 120–140 πριν από τον πόλεμο. Στην τελευταία ημερήσια καταγραφή δεν καταγράφηκε κανένα πλοίο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου(LNG).
Οι επιπτώσεις για την παγκόσμια προσφορά είναι σοβαρές. Η Σαουδική Αραβία ανέφερε παραγωγή 6,2 εκατ. βαρελιών ημερησίως τον Αύγουστο, 23% χαμηλότερη από τον Ιούλιο και στο χαμηλότερο μηνιαίο επίπεδο του 2026. Οι εξαγωγές αργού μειώθηκαν σε περίπου 3,1 εκατ. βαρέλια/ημέρα, από 5,1 εκατ. βαρέλια/ημέρα τον Ιούλιο, σύμφωνα με την εταιρεία
Kpler, στο χαμηλότερο επίπεδο τουλάχιστον από το 2013. Με περιορισμένη δυνατότητα αποθήκευσης, η Σαουδική Αραβία έχει ελάχιστα περιθώρια επιλογών και αναγκάζεται να μειώσει την παραγωγή της όταν διαταράσσονται οι εξαγωγικές οδοί.
Η σωρευτική απώλεια προσφοράς από τον Κόλπο σημαίνει ότι οι παγκόσμιες αγορές βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα σημαντικό φυσικό έλλειμμα. Μέρος των χαμένων ποσοτήτων καλύπτεται από χερσαίους αγωγούς, τις χαμηλότερες κινεζικές εισαγωγές, την αυξημένη παραγωγή από χώρες εκτός του Κόλπου και τη συνεχιζόμενη προσφυγή σε στρατηγικά και εμπορικά αποθέματα. Ωστόσο, αυτά τα αποθέματα ασφαλείας δεν είναι απεριόριστα. Τα αποθέματα μπορούν να απορροφήσουν προσωρινά ένα σοκ στην προσφορά, αλλά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν μόνιμα την απωλεσθείσα παραγωγή.
Η κατάσταση επιδεινώνεται περαιτέρω από την πίεση που ασκείται στην παγκόσμια δυναμικότητα διύλισης. Διυλιστήρια στον Κόλπο και τη Ρωσία έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές ή αναγκάζονται να λειτουργούν με μειωμένη παραγωγή εξαιτίας των εχθροπραξιών. Ως αποτέλεσμα, οι αγορές βενζίνης, ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων γίνονται ολοένα πιο σφιχτές, ενώ τα περιθώρια διύλισης έχουν φθάσει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα. Η περιορισμένη δυναμικότητα διύλισης οδηγεί σε υψηλότερες τιμές βενζίνης, ντίζελ και άλλων προϊόντων που απευθύνονται στον τελικό καταναλωτή και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Ηδιαφορά μεταξύ του κόστους ενός βαρελιού βενζίνης και του βαρελιού πετρελαίου που απαιτείται για την παραγωγή της (crackspreads), έχει αυξηθεί σε νέα υψηλά επίπεδα. Το ενεργειακό σοκ, επομένως, δεν περιορίζεται πλέον στο αργό πετρέλαιο·και οι καταναλωτές το αισθάνονται ολοένα περισσότερο μέσω των υψηλότερων τιμών των διυλισμένων προϊόντων.
Η αγορά φυσικού αερίου προσθέτει μία ακόμη δυσάρεστη διάσταση στην κρίση. Το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία παρήγαγαν από κοινού 113,6 δισ. κυβικά μέτρα LNG το 2025, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικούς περιορισμούς στις εξαγωγές τους με ελάχιστα φορτία να έχουν περάσει μέσα από τα Στενά τους τελευταίους μήνες. Η υψηλότερη παραγωγή από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, την Αυστραλία, τη Νορβηγία και τη Ρωσία έχει αντισταθμίσει εν μέρει το έλλειμμα. Ωστόσο, οι έμποροι θεωρούν ότι η παγκόσμια αγορά LNG παραμένει ιδιαίτερα σφιχτή. Οι τιμές TTF έχουν αυξηθεί πάνω από τα €80/MWh, περίπου διπλάσιες σε σχέση με τον Ιούνιο και στο υψηλότερο επίπεδο από το 2023. Με το φυσικό αέριο να διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην ηλεκτροπαραγωγή, το ενδεχόμενο μιας νέας απότομης αύξησης των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας επανέρχεται απειλητικά.
Η βασική ανησυχία πλέον είναι ότι τα «μαξιλάρια» που προστατεύουν την αγορά εξαντλούνται. Εάν η φυσική προσφορά δεν μπορέσει να αποκατασταθεί, ο μόνος μηχανισμός που απομένει για την εξισορρόπηση της αγοράς είναι η σημαντική μείωση της ζήτησης και αυτό σημαίνει υψηλότερες τιμές. Εάν οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ δεν αποκατασταθούν γρήγορα και ουσιαστικά, οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι πιθανό να παραμείνουν υπό έντονη ανοδική πίεση για το υπόλοιπο του έτους.
Οι οικονομικές συνέπειες είναι ήδη ορατές. Οι τιμές του πετρελαίου είναι περίπου 40% υψηλότερες και οι τιμές του φυσικού αερίου περίπου 80% υψηλότερες σε σχέση με την περίοδο πριν από την κατάρρευση της εκεχειρίας ΗΠΑ–Ιράν στις αρχές Ιουλίου. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη επιταχύνθηκε στο 3,3% τον Αύγουστο, με τον ενεργειακό πληθωρισμό να φθάνει το 14,3%. Στις 10 Σεπτεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) απάντησε αυξάνοντας το επιτόκιο καταθέσεων κατά 25 μονάδες βάσης, στο 2,5%, επικαλούμενη ρητά τις συνεχιζόμενες ενεργειακές πιέσεις στη Μέση Ανατολή. Το μήνυμα είναι σαφές: η ενεργειακή κρίση δεν αποτελεί πλέον απλώς ζήτημα των ενεργειακών αγορών. Μετατρέπεται σε άμεση απειλή για τον πληθωρισμό, τη νομισματική πολιτική, την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και την οικονομική ανάπτυξη.
Η διεθνής συγκυρία δεν ευνοεί το σχέδιο της κυβέρνησης για μείωση του ενεργειακού κόστους κατά 30%
Την στιγμή που γίνεται χαμός στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου η κυβέρνηση Μητσοτάκη, προφανώς για να δελεάσει το εκλογικό σώμα εν όψει εκλογών, ανακοίνωσε με κάθε σοβαρότητα το μεγαλεπήβολο σχέδιο της για μείωση της τιμής καταναλωτή του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% σε βάθος τριετίας. Εάν δεν είχαμε εισέλθει σε προεκλογική περίοδο όπου οι μεγαλοστομίες και οι κάθε είδους υπερβολές επιτρέπονται μέχρι σε ένα βαθμό , θα εξασκούσαμε λεπτομερή κριτική παραθέτοντας σωρεία επιχειρημάτων για να υποστηρίξουμε την θέση μας ότι οι ανακοινώσεις της κυβέρνησης και τα σχέδια της για μείωση του ενεργειακού κόστους κινούνται στην σφαίρα της φαντασίας.
Μπορεί πράγματι το ενεργειακό κόστος να μειωθεί αισθητά εάν η κυβέρνηση αποφασίσει να περικόψει σημαντικά τις κάθε είδους χρεώσεις δικτύου σε ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ και παράλληλα μειώσει τον ΦΠΑ. Μόνο που αυτό θα αντιμετωπίσει , και δικαιολογημένα, τις ενστάσεις των άνω Διαχειριστών οι οποίοι αίφνης θα δουν τα έσοδα τους να συμπιέζονται σε βαθμό που θα υποσκάπτουν την βιωσιμότητα τους και θα θέτουν σε κίνδυνο τις υπηρεσίες που προσφέρουν στον καταναλωτή, νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Για δε μείωση του ΦΠΑ καλύτερα να μην γίνεται λόγος γιατί το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους ως γνωστό έχει παγιωμένες απόψεις επί του θέματος επισείοντας εδώ και χρόνια στους εποπτεύοντες πολιτικούς τον απόλυτο κίνδυνο κατάρρευσηςτων δημοσίων οικονομικών σε περίπτωση ποσοστιαίας μείωσης του συγκεκριμένου φόρου.
Το δε αφήγημα της κυβέρνησης ότι με την περαιτέρω αύξησή της συμμετοχής των ΑΠΕ στο ηλεκτρικό ισοζύγιο θα μειωθεί το κόστος παραγωγής ελέγχεται για την ακρίβεια του γιατί σε κάθε περίπτωση και σενάριο για να λειτουργήσει το σύστημα χρειάζεται μονάδες βάσης που δεν μπορούν εύκολα και ανέξοδα να αντικατασταθούν από τις πολυδιαφημισμένες μπαταρίες. Η δε εξασφάλιση ικανής σε μέγεθος και ευελιξία αποθήκευσης θα πρέπει μάλλον να αναζητηθεί στα υδροηλεκτρικά και την αντλησιοταμίευση.
Όμως μια χώρα όπως η Ελλάδα όπου σχεδόν το 75% της ενέργειας που καταναλώνει βασίζεται στο πετρέλαιο και το φ. αέριο, που εισάγονται 100%, προκειμένου να μειώσει τις τιμές καταναλωτή θα πρέπει να ακολουθήσει μια τελείως διαφορετική ενεργειακή πολιτική με προτεραιότητα την αξιοποίηση των εγχώριων ορυκτών πόρων που διαθέτει.