Από τις μεγαλοστομίες και τις θριαμβικές ανακοινώσεις, στις καθυστερήσεις, στις αμφιβολίες για τη βιωσιμότητα, στις αντιδράσεις της Τουρκίας, στις επιφυλάξεις της Λευκωσίας και τελικά στην αναζήτηση ενός ισχυρού διεθνούς επενδυτή.
Σε αυτό το σημείο είναι που αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον μια φράση που ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης είπε το 2025, όταν είχε τονίσει δημόσια, ότι το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο θα συνεχιστεί και ότι αυτό θα γίνει «στον κατάλληλο χρόνο».
Στη φράση αυτή πάτησε η πρόσφατη αναφορά του Κυριάκο Μητσοτάκη, κατά την υπογραφή της συμφωνίας στο Μέγαρο Μαξίμου για την είσοδο του γαλλικού ομίλου Meridiam στον φορέα υλοποίησης του GSI, ο οποίος είπε ότι «αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή για να υποστηριχθεί η ισχυρή στρατηγική συμμετοχή και οι διεθνείς επενδύσεις στο έργο.»
Ο πρωθυπουργός είχε επίσης δηλώσει, τον Ιούλιο του 2025, σε συνέντευξή του ότι το καλώδιο θα προχωρήσει και θα ολοκληρωθεί «την κατάλληλη στιγμή», για να υπογραμμίσει ότι πρόκειται για έργο που θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί και από την Ελλάδα και από την Κύπρο και ότι ο επιμερισμός του κόστους θα πρέπει να είναι δίκαιος.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, είχε στείλει ένα ακόμη πιο σαφές μήνυμα. Ότι το έργο θα προχωρήσει και δεν απαιτεί την έγκριση κανενός παράκτιου κράτους, απαντώντας ουσιαστικά στις τουρκικές αντιδράσεις και στις προσπάθειες παρεμπόδισης των ερευνών.

Στη δε συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ, τον Σεπτέμβριο του 2025, ο Μητσοτάκης πήγε ένα βήμα παραπέρα. Δεν έκρυψε ότι η Ελλάδα θεωρεί το έργο σημαντικό πρωτίστως για την Κύπρο, σημειώνοντας ότι η Λευκωσία είναι σήμερα ενεργειακά απομονωμένη και ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη διαθέσει περισσότερα από 650 εκατ. ευρώ για να καταστεί δυνατή η διασύνδεσή της με το ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση του πρωθυπουργού είχε μεγάλη σημασία, επειδή με αυτό τον τρόπο αποκάλυψε και τη βασική στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης που έγκειται στο ότι ο GSI δεν αντιμετωπίστηκε ποτέ ως ένα ακόμη έργο ηλεκτρικού δικτύου.
Αντιμετωπίστηκε ως ευρωπαϊκή υποδομή, ως εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας της Κύπρου και ως γεωπολιτικός διάδρομος μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου.
Και τώρα, με την είσοδο της Meridiam, η «κατάλληλη στιγμή» αποκτά και επενδυτικό περιεχόμενο.
Η είσοδος ενός διεθνούς επενδυτικού ομίλου στον GSI έχει ιδιαίτερη σημασία ακριβώς επειδή το έργο χρειάζεται κάτι περισσότερο από πολιτική βούληση. Χρειάζεται κεφάλαια, τεχνική επάρκεια, διαχείριση κινδύνου και κυρίως έναν επενδυτή που θα είναι διατεθειμένος να τοποθετήσει σημαντικά ποσά σε μια υποδομή με μεγάλο ορίζοντα απόδοσης και με γεωπολιτικό ρίσκο.

Αυτό είναι ίσως και το σημαντικότερο μήνυμα της συμφωνίας με τη Meridiam. Το έργο, που για αρκετό διάστημα έμοιαζε να βρίσκεται παγιδευμένο ανάμεσα στην πολιτική σκοπιμότητα, τη ρυθμιστική αβεβαιότητα και τις γεωπολιτικές αντιδράσεις, αποκτά πλέον έναν νέο πυλώνα: ιδιωτικό, διεθνές και επενδυτικό κεφάλαιο.
Ο ΑΔΜΗΕ είχε αναλάβει από το 2023 τον ρόλο του φορέα υλοποίησης, μεταφέροντας το έργο σε μια νέα εποχή. Η Great Sea Interconnector ως εταιρεία ειδικού σκοπού συστάθηκε για να αναλάβει την υλοποίηση και τη χρηματοδότηση της διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου – Ισραήλ, ενώ το καλωδιακό σκέλος Κρήτης – Κύπρου είχε ήδη περάσει στη φάση κατασκευής.
Η αλλαγή αυτή δεν ήταν τυπική. Ήταν ουσιαστικά μια προσπάθεια να βγει το έργο από τη ζώνη της αβεβαιότητας και να αποκτήσει έναν πιο καθαρό επενδυτικό και θεσμικό φορέα.
Η Meridiam έρχεται λοιπόν να αποτελέσει τον επόμενο κρίκο αυτής της αλυσίδας.
Το πραγματικό διακύβευμα του έργου αφορά στην Κύπρο. Κα τούτο επειδή η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει το τελευταίο κράτος-μέλος της Ε.Ε. που δεν είναι συνδεδεμένο με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ο GSI έχει ακριβώς ως στόχο να τερματίσει αυτή την απομόνωση, συνδέοντας αρχικά την Κύπρο με την Κρήτη και κατ’ επέκταση με το ευρωπαϊκό δίκτυο.
Η σημασία δεν είναι μόνο τεχνική. Η διασύνδεση μπορεί να αλλάξει τη λειτουργία της κυπριακής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, επιτρέποντας εισαγωγές και εξαγωγές ηλεκτρισμού, μεγαλύτερη αξιοποίηση των ΑΠΕ και, κυρίως, πρόσβαση σε μια πολύ μεγαλύτερη αγορά.
Για την Ελλάδα, αντιθέτως, η οικονομική σημασία του συγκεκριμένου σκέλους είναι μικρότερη. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός το έχει αναγνωρίσει δημοσίως, επισημαίνοντας ότι για την Ελλάδα οι διασυνδέσεις με τα Δωδεκάνησα, το Βόρειο Αιγαίο και η ολοκλήρωση της διασύνδεσης της Κρήτης έχουν μεγαλύτερη άμεση οικονομική σημασία.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το έργο είναι αδιάφορο για την Αθήνα. Το αντίθετο!
Η Ελλάδα αποκτά, μέσω του GSI, έναν ακόμη ηλεκτρικό διάδρομο προς την Ανατολική Μεσόγειο και ενισχύει τη θέση της ως δυνητικός ενεργειακός κόμβος. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει εντάξει επανειλημμένα το GSI, μαζί με τον GREGY, στις υποδομές που μπορούν να ενισχύσουν τη συνδεσιμότητα της περιοχής, την ενεργειακή ασφάλεια και τη θέση της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αρχιτεκτονική.

Από τον EuroAsia Interconnector στον Great Sea Interconnector
Για να καταλάβει κανείς γιατί η σημερινή εξέλιξη έχει τόσο μεγάλη σημασία, πρέπει να γυρίσει αρκετά χρόνια πίσω. Στην περίοδο που ο σημερινός GSI, ήταν ο EuroAsia Interconnector.
Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε τη δημιουργία ενός ηλεκτρικού «διαδρόμου» που θα συνέδεε το Ισραήλ, την Κύπρο και την Ελλάδα. Η ιδέα αναπτύχθηκε από τις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας και απέκτησε γρήγορα ευρωπαϊκή διάσταση, καθώς εντάχθηκε στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος της Ε.Ε. (PCI).
Το πολιτικό momentum σφράγισε η τριμερής συνεργασία Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Οι τρεις χώρες επιβεβαίωναν τη στήριξή τους στο έργο, που χαρακτηριζόταν ως ενεργειακή γέφυρα μεταξύ Ανατολικής Μεσογείου και Ευρώπης.
Το 2017 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε χρηματοδότηση 14,5 εκατ. ευρώ για τις τελικές λεπτομερείς μελέτες του έργου, ενώ το 2017-2018 προχώρησαν και σημαντικές συμφωνίες για τον σχεδιασμό και την υλοποίησή του. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε αργότερα πολύ μεγαλύτερη χρηματοδοτική στήριξη, με το Connecting Europe Facility να διαθέτει 657 εκατ. ευρώ για το έργο, το 2022.
Ωστόσο, ο EuroAsia Ιnterconnector δεν κατάφερε να ξεπεράσει τα προβλήματα στο σχεδιασμό, τις διαφωνίες για τον φορέα υλοποίησης, και τα ζητήματα κόστους και χρηματοδότησης.
Το σημείο καμπής στην υπόθεση υπήρξε η ανάληψη της διαχείρισης του έργου από τον ΑΔΜΗΕ. Ο παλαιός EuroAsia Interconnector, μετονομάστηκε σε Great Sea Interconnector και μπήκε σε νέα φάση.
Τον Δεκέμβριο του 2023 ο ΑΔΜΗΕ έδωσε εντολή έναρξης εργασιών για το καλωδιακό τμήμα, ενώ ήδη είχαν αρχίσει να κατασκευάζονται τα πρώτα τμήματα του υποθαλάσσιου καλωδίου από τη Nexans. Στα τέλη του 2023 ξεκίνησαν οι εργασίες για το σκέλος Κρήτη – Κύπρος.
Όμως ένα τόσο μεγάλο έργο σε μια τόσο ταραγμένη γεωπολιτικά περιοχή, όπως η Ανατολική Μεσόγειος δεν θα μπορούσε να εξελιχθεί δίχως παρενέργειες.
Η Τουρκία αντέδρασε έντονα στις έρευνες για την πόντιση του καλωδίου, με αποκορύφωμα το γνωστό ναυτικό επεισόδιο που συνέβη το καλοκαίρι του 2024 ανοιχτά της Κάσου.
Το ζήτημα δεν ήταν πλέον μόνο εάν το έργο είναι τεχνικά εφικτό ή οικονομικά βιώσιμο.

(Eπιμέλεια infographic: energia.gr)
Η κυβέρνηση δεν είχε να διαχειριστεί, τελικά, μόνο ένα περίπλοκο “business plan”, αλλά ένα έργο που ενέπλεκε την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ, την Τουρκία και την Γαλλία στα γρανάζια μιας πολιτικής και γεωπολιτικής σύγκρουσης συμφερόντων.
Τον Μάρτιο του 2025, οι ελληνικές και κυπριακές ρυθμιστικές αρχές επανεπιβεβαίωσαν τη στήριξή τους στο έργο και απευθύνθηκαν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με αίτημα υπέρ της επανένταξής του στον κατάλογο των ευρωπαϊκών έργων κοινού ενδιαφέροντος.
Την ίδια περίοδο, όμως, οι καθυστερήσεις είχαν ήδη δημιουργήσει νέα προβλήματα, ιδίως σε ό,τι αφορά στη σύμβαση του ΑΔΜΗΕ με την γαλλική Nexans, που κατασκευάζει το καλώδιο, με αποτέλεσμα οι καθυστερήσεις να μεταθέσουν το χρονοδιάγραμμα περίπου κατά έναν χρόνο.
Σε αυτή τη χρονική συγκυρία, ήρθε από του «πουθενά. Ο από μηχανής Θεός. H Meridiam δεν είναι ακόμη μια πινελιά στον καμβά ενός τόσο μεγαλόπνοου έργου.
Σε μεγάλα έργα υποδομής, η είσοδος ενός θεσμικού επενδυτή με διεθνές χαρτοφυλάκιο αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης. Μπορεί να μην εξαλείφει το ρίσκο. Του προσδίδει όμως βιωσιμότητα.
Αυτό ακριβώς χρειαζόταν ο GSI, του οποίου η μεγάλη αδυναμία δεν ήταν, τα προηγούμενα χρόνια η έλλειψη πολιτικής βούλησης τόσο σε επίπεδο ενδιαφερόμενων χωρών, όσο και σε επίπεδο Ε.Ε..
Το πρόβλημα ήταν ότι έπρεπε να βρεθεί το κατάλληλο μοντέλο που θα συνδύαζε πολιτική βούληση, ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ρυθμιστική ασφάλεια και ιδιωτικά κεφάλαια.
Και η Meridiam προσφέρει ακριβώς αυτό το πακέτο που προσδίδει στην «κατάλληλη στιγμή» του Κυριάκου Μητσοτάκη, ουσία και βάθος.
Όμως, δεν πρέπει να αφήσουμε να μας ξεγελάσει η είσοδος των Γάλλων επενδυτών…
Το πραγματικό τεστ αρχίζει τώρα. Πρέπει να κλείσουν οι εκκρεμότητες με τις ρυθμιστικές αρχές, να οριστικοποιηθεί το χρηματοδοτικό μοντέλο, να συνεχιστούν απρόσκοπτα οι εργασίες, να αντιμετωπιστούν οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και να υπάρξει καθαρή εικόνα για το τελικό κόστος και το χρονοδιάγραμμα.
Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη καταβάλει σημαντικά ποσά και η παραγωγή των πρώτων εκατοντάδων χιλιομέτρων καλωδίου έχει προχωρήσει.
Πρέπει, ακόμη, να κλείσει το κεφάλαιο της πολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ Αθηνών-Λευκωσίας. Οι καθυστερήσεις χρησιμοποιήθηκαν ως απόδειξη ότι το έργο δεν προχωρά, οι επιφυλάξεις της Κύπρου ως ένδειξη ότι η Λευκωσία δεν το θέλει πραγματικά, ενώ οι τουρκικές αντιδράσεις ως επιχείρημα ότι το έργο είναι πρακτικά αδύνατο να υλοποιηθεί.
Η συμφωνία με τη Meridiam δεν διαγράφει αυτή την ιστορία. Μπορεί να την αλλάξει, όμως.
Αναφερόμαστε, άλλωστε για ένα έργο 1,9 δισ. ευρώ, με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, τεράστιες τεχνικές απαιτήσεις, γεωπολιτικούς κινδύνους και υποθαλάσσια διαδρομή σε βάθη άνω των 3.000 μέτρων…
Το energia.gr παρακολουθεί στενά την υπόθεση και έχει συμβάλει, κατά καιρούς, στην καλύτερη κατανόηση των βαθύτερων αιτιών του προβλήματος με σειρά ενυπόγραφων άρθρων και σχολίων