Το μεγάλο ενδιαφέρον για τους ενεργειακούς πόρους στην Ανατολική Μεσόγειο πυροδοτήθηκε το 2010, όταν η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ εκτίμησε ότι η περιοχή διαθέτει αποθέματα μεταξύ 122 tcm φυσικού αερίου και 1,7 τρισ. βαρελιών πετρελαίου. Ποσότητες που υπό την αίρεση ότι εάν εξορυχθούν και αξιοποιηθούν στο ακέραιο, θα μπορούσαν να καλύψουν τις ενεργειακές ανάγκες της Ευρώπης για τα επόμενα τριάντα χρόνια. Σε αυτά τα στοιχεία βασίστηκε το ενδιαφέρον των μεγάλων ενεργειακών ομίλων που έσπευσαν και σπεύδουν για να επενδύσουν στην προοπτική ενός ενεργειακού πακτωλού που υπόσχεται σοβαρά κέρδη για τους ίδιους και ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία για τις χώρες με κοιτάσματα.
Η Ελλάδα καθυστέρησε να μπει στο χορό, και παρά το ότι έχει προγραμματίσει τις πρώτες έρευνες υδρογονανθράκων στο βορειοδυτικό Ιόνιο, για το 2027, εν τούτοις, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις, εξαιτίας, κυρίως, των τουρκικών αντιδράσεων κα διεκδικήσεων.

Σε αυτές τις προκλήσεις και δοκιμασίες αναφέρθηκε διεξοδικά κατά την παρουσίασή του, ο Άγγελος Συρίγος, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου & Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο και βουλευτής ΝΔ, στην Α΄Αθηνών.
Ο κύριος Συρίγος συνόψισε τις βασικές προκλήσεις καθώς και τις διεκδικήσεις της Τουρκίας αναφερόμενος στην αμφισβήτηση των κυπριακών κοιτασμάτων. Εξήγησε ότι η Άγκυρα «ενοχλείται», από τη δυνατότητα της Κύπρου να προσελκύει μεγάλους ενεργειακούς ομίλους και επιχειρεί να εμποδίσει την εξόρυξη υδρογονανθράκων από τα τεμάχια που βρίσκονται στην κυπριακή ΑΟΖ, προκειμένου να καταστεί απαραίτητη οδός μεταφοράς τους.
Για το λόγο αυτό προωθεί το δόγμα της "Γαλάζιας Πατρίδας", στο οποίο ενσωματώνει μαξιμαλιστικές ερμηνείες του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, θεωρώντας ότι νησιά όπως το Καστελλόριζο δεν έχουν υφαλοκρηπίδα, με βασικό στόχο να ελέγξει πλήρως την Ανατολική Μεσόγειο.

Επίσης, κατά τον καθηγητή η Τουρκία προκαλεί ένταση και απειλεί με στρατιωτική βία ακριβώς επειδή προσπαθεί να μην αποκλειστεί από τον ενεργειακό χάρτη της περιοχής. Σε αυτό το πλαίσιο δημιουργεί προσκόμματα και άλλα εμπόδια στις συνεργασίες και στους ενεργειακούς άξονες (π.χ. EastMed, ηλεκτρική διασύνδεση, διάδρομος IMEC) επειδή θέλε να αποδείξει ότι κανένα έργο δεν μπορεί να υλοποιηθεί στην περιοχή χωρίς τη δική της συγκατάθεση.
Ο κ. Συρίγος επισήμανε ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει πλέον ενεργά και όχι παθητικά αυτή την κατάσταση κα απαρίθμησε τις ενέργειες που έχουν αναληφθεί από την κυβέρνηση (ΑΟΖ με Αίγυπτο και Ιταλία, Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, Εθνικά Γαλάζια Πάρκα, συμφωνίες με Chevron και ExxonMobil) και ενίσχυση των περιφερειακών συμμαχιών της.
Επισήμανε, δε, ότι δεν είναι παράδοξο η συμφωνία για μερική ΑΟΖ με την Αίγυπτο, και ανέφερε παραδείγματα ανάλογων διευθετήσεων μεταξύ ΗΠΑ-Καναδά και στη θάλασσα των Φιλιππίνων.

Από την πλευρά του, ο Κωστής Σταμπολής, πρόεδρος και εκτελεστικός διευθυντής του ΙΕΝΕ, στην παρουσίασή του, αναφέρθηκε διεξοδικά στο χρονικό της ανάπτυξης της ναυτιλίας κα του εμπορίου από τους Έλληνες ναυτικούς, από την αρχαιότητα έως σήμερα, και ανέδειξε τη σημασία της λεκάνης της Μεσογείου για τα εμπορικές και τις ενεργειακές διασυνδέσεις.
Παρουσίασε, επίσης, τα βασικά οικονομικά μεγέθη των χωρών της περιοχής, την εξέλιξη του ΑΕΠ καθώς και το μείγμα της ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Εστίασε ιδιαίτερα στα στοιχεία του 2022, που αφορούν στην συνολική ενεργειακή προμήθεια και στη συνολική τελική κατανάλωση στην περιοχή, ανά χώρα σε όρους Mtoe.
Ο πρόεδρος του ΙΕΝΕ αναφέρθηκε ακόμη, στα αποθέματα υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς επίσης και την παραγωγή φυσικού αερίου και πετρελαίου στη χρονική περίοδο 2018-2031.
Μιλώντας για την Κύπρο, εκτίμησε ότι θα αργήσει να εκμεταλλευτεί τα κοιτάσματά της, τα οποία, τόνισε, μέρος τους θα κατευθυνθεί για κατανάλωση στην εσωτερική αφορά της Νήσου και το μεγαλύτερο, προς επανεξαγωγή μέσω Αιγύπτου.
Τέλος ο κ. Σταμπολής έκανε ειδική αναφορά στους διαδρόμους φυσικού αερίου, τους διασυνδετήριους αγωγούς αερίου, τις μονάδες LNG, τις διεθνείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις (GSI, GREGY, Ιταλία-Ελλάδα κ.α.) καθώς και τις διασυνδέσεις των ελληνικών νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα.
Βλ. Σχετ.: Με Εξαιρετική Επιτυχία η Διεξαγωγή του Συνεδρίου UNIC Athens - ΙΕΝΕ για τις Προκλήσεις και Προοπτικές Αξιοποίησης των Ενεργειακών Πόρων της Ανατ. Μεσογείου