το επιβάλλει, εμποδίζοντας κάθε τεχνικό έργο που επιχειρούμε εντός των θαλασσών μας (ηλεκτρικά καλώδια, οπτικές ίνες), δεν αρκούν πλέον οι δηλώσεις από τον ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτη περί σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS) και ορισμού της Ελληνικής ΑΟΖ με βάση την «μέση γραμμή». Είναι ολοφάνερο πλέον ότι, εάν δεν κινηθούμε γρήγορα αναλαμβάνοντας προληπτική δράση, η χώρα μας θα βρεθεί εγκλωβισμένη από ένα ακόμα νομοθέτημα της Άγκυρας, όπως ακριβώς συνέβη με το Casus Belli του 1995, που μπορεί μεν να μην είναι σύννομο με την UNCLOS, πλην, όμως, παράγει εθνικό δίκαιο και δημιουργεί τετελεσμένα.
Μετά την ανακοίνωση, από την κυβέρνηση, του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΘΧΣ), τον Απρίλιο 2025, το επόμενο λογικό βήμα θα ήταν η ανακήρυξη ΑΟΖ, αφού τα εξωτερικά όρια του χάρτη του ΘΧΣ συμπίπτουν με αυτά της ακήρυκτης, αλλά πολύ υπαρκτής, Ελληνικής ΑΟΖ.
Με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο (βλέπε Ν 4001/2011, Άρθρο 156), που ορίζει τα εξωτερικά όρια της ΑΟΖ, βάσει των προβλέψεων της UNCLOS, η ανακήρυξή της από την Ελλάδα για το σύνολο του θαλάσσιου χώρου (αφού προηγουμένως ορίσει γραμμές βάσεις με το κλείσιμο κόλπων), μπορεί να γίνει σχετικά εύκολα μέσω της δημοσίευσης Προεδρικού Διατάγματος και ανάρτησης χάρτη και δημοσίευσης συντεταγμένων που να απεικονίζει τα όρια της- με έντονη μαύρη γραμμή εκεί όπου έχει γίνει οριοθέτηση, με Ιταλία και εν μέρει με την Αίγυπτο, και με διακεκομμένη γραμμή όπου δεν έχει γίνει ακόμα, δηλ. με την Αλβανία, την Λιβύη, υπόλοιπο Αιγύπτου, Κύπρο και Τουρκία. Με αυτή την κίνηση η Ελλάδα αποσαφηνίζει τι εννοεί όταν υποστηρίζει ότι απειλείται ή καταπατείται η ΑΟΖ της.
Η Κύπρος, με την οποία η Ελλάδα θα έπρεπε από καιρό να έχει προχωρήσει σε οριοθέτηση (παρά τις κατά καιρούς οχλήσεις της Λευκωσίας), ανακήρυξε ΑΟΖ ήδη από το 2004 -χωρίς η Τουρκία να κάνει απόβαση στο νότιο τμήμα της νήσου- με την δημοσίευση χάρτη και, εν συνεχεία, προχωρώντας σε οριοθετήσεις με την Αίγυπτο, (2003) το Ισραήλ (2010) και με τον Λίβανο (2007, 2025), ενώ πολύ σύντομα θα υπάρξει οριοθέτηση και με την Σύρια.

Και για όσους ανησυχούν και «φοβούνται» για βίαιες Τουρκικές αντιδράσεις και προεξοφλούν θερμά επεισόδια σε περίπτωση που η Ελλάδα προχωρήσει σε ανακήρυξη ΑΟΖ, θα πρέπει να επισημάνουμε τα εξής:
(α) Όταν η Ελλάδα ανακοίνωσε επίσημα τον ΘΧΣ τον Απρίλιο του 2025, υπήρξαν εξαιρετικά ήπιες αντιδράσεις από την Τουρκία, η οποία ευρισκόμενη σε διαπραγματεύσεις με την ΕΕ για την συμμετοχή της σε Ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα ουδόλως θέλησε να αμφισβητήσει το Ευρωπαϊκό Aquis.
(β) Σε αντίθεση με την οριοθέτηση, όπου απαιτείται η συνεννόηση δύο κρατών με κοινά θαλάσσια σύνορα, σύμφωνα με την UNCLOS, η ανακήρυξη ΑΟΖ αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα και μονομερή ενέργεια, όπως και ο καθορισμός της έκτασης των χωρικών υδάτων, (που σήμερα είναι στα 6 ν. μ.) για τα οποία έχουμε δικαίωμα επέκτασής στα 12 ν. μ., αλλά δεν το πράττουμε γιατί η Τουρκία μάς απειλεί με πόλεμο.
(γ) Ταυτόχρονα με την ανακήρυξη συνολικής ΑΟΖ, η Ελλάδα θα πρέπει να απευθύνει πρόσκληση στις χώρες με τις όποιες δεν έχει κάνει οριοθέτηση - συμπεριλαμβανομένης και της Τουρκίας - να προσέλθουν σε διαπραγματεύσεις για τον καθορισμό των μεταξύ τους θαλάσσιων συνόρων. Όμως, αυτές οι διαπραγματεύσεις θα γίνουν με σημείο εκκίνησης την μέση γραμμή, και όχι με αυθαίρετες συντεταγμένες που ήθελε προτάξει κάθε κράτος.
(δ) Η ανακήρυξη ΑΟΖ από την κυβέρνηση την δεδομένη στιγμή, σε όλο το μήκος και πλάτος των Ελληνικών θαλασσών, θα εκτιμηθεί δεόντως από τους μεγάλους ενεργειακούς εταίρους της χώρας, οι οποίοι με σοβαρές επενδύσεις έχουν αναλάβει να εξερευνήσουν τα υποθαλάσσια κοιτάσματα. Με την κίνηση αυτή, η κυβέρνηση θα διασφαλίσει όχι μόνο τα εθνικά συμφέροντα αλλά και αυτά των ξένων επενδυτών, ενώ ανοίγει ο δρόμος για να προσελκυστούν πολλές άλλες οικονομικές δραστηριότητες που σήμερα δεν μπορούν να αναπτυχθούν, όπως λ. χ. τα θαλάσσια αιολικά πάρκα, αλιεία, κ.α.
(ε) Η διαδικασία για την ανακήρυξη ΑΟΖ απαιτεί μια σειρά από γραφειοκρατικά βήματα που εκτυλίσσονται σε διάστημα μηνών, από την λήψη της πολιτικής απόφασης μέχρι την έκδοση του ΠΔ και την κοινή ανακοίνωση από τα ΥΠΕΞ/ΥΠΕΝ. Ασφαλώς και θα υπάρξει ισχυρότατη αντίδραση της Τουρκίας μόλις ανακοινωθεί η μονομερής ενέργεια της Αθήνας, με την Άγκυρα να μας κατηγορεί ότι δεν την λάβαμε υπόψη και, άρα, υποσκάπτουμε το πνεύμα της Συμφωνίας των Αθηνών. Μόνο που η Τουρκία πρώτη αυτή το υπονόμευσε με την συνεχή προβολή της Γαλάζιας Πατρίδας και την επισημοποίηση του Τούρκο-Λιβυκού μνημονίου μέσω του ΟΗΕ.
Εξυπακούεται ότι, μετά την ανακήρυξη ΑΟΖ από την Ελλάδα, η Τουρκία θα σκληρύνει την στάση της σε διάφορα μέτωπα (λ.χ. μεταναστευτικό, παράνομη αλιεία, παραβιάσεις εναέριου χώρου κ.λπ.). Όμως, δεν πρόκειται να υπάρξει επί τούτου προσβολή των εξωτερικών ορίων της από το Τουρκικό ναυτικό, για τον απλούστατο λόγο ότι αυτά ευρίσκονται στα διεθνή ύδατα, όπου και τα τουρκικά σκάφη έχουν ανεμπόδιστη πρόσβαση. Παρ’ όλ’ αυτά, η Άγκυρα θα συνεχίσει να αμφισβητεί την Ελληνική κυριαρχία προσπαθώντας με κάθε δυνατό τρόπο να προβάλλει τις αξιώσεις της, τις οποίες η Αθήνα θα αντικρούει.
Η Ελλάδα εκ των πραγμάτων είναι υποχρεωμένη να προχωρήσει το συντομότερο σε ανακήρυξη συνολικής ΑΟΖ, καθώς το τελευταίο διάστημα έρχεται αντιμέτωπη όλο και πιο συχνά με σοβαρές προκλήσεις (ουκρανικά drones, τουρκικές αμφισβητήσεις), ενώ, παράλληλα, προσπαθεί να προσελκύσει διεθνείς επενδύσεις στις έρευνες υδρογονανθράκων και να προχωρήσει στην δημιουργία νέων θαλάσσιων ενεργειακών διαδρόμων. Χωρίς την ύπαρξη ΑΟΖ, το όλο εγχείρημα γίνεται δύσκολο - εάν όχι ανέφικτο - λόγω των πρακτικών δυσκολιών που, με μαθητική ακρίβεια, αργά ή γρήγορα θα προκύψουν.
Με την ανακήρυξη της, η Ελληνική ΑΟΖ θα αποτελέσει αυτόματα μέρος της Ευρωπαϊκής ΑΟΖ, και, μάλιστα, πατώντας επάνω στην χωροθέτηση του ΘΧΣ, και, άρα, η ενέργεια αυτή της Αθήνας θα πρέπει να τύχει πλήρους πολιτικής κάλυψης από τις Βρυξέλλες. Αυτή την χρονική περίοδο προσφέρεται ένα μοναδικό παράθυρο ευκαιρίας στην κυβέρνηση καθώς η διοίκηση Τράμπ στρέφει όλο και περισσότερο το ενδιαφέρον της στην περιοχή, με την Ελλάδα να έχει πρωτεύοντα ρόλο στους αμυντικούς και ενεργειακούς σχεδιασμούς της Ουάσινγκτον στην ΝΑ Ευρώπη και Ανατολική Μεσόγειο.
Με την ανακήρυξη ΑΟΖ η Αθήνα θα στείλει επιτέλους ένα ξεκάθαρο μήνυμα «urbi et orbi» για το πώς ορίζει τον εθνικό θαλάσσιο χώρο της. Θα εναπόκειται στους άλλους, δηλαδή σε όσους θεωρούν ότι θίγονται τα συμφέροντα τους (Αλβανία, Λιβύη, Τουρκία) να προσφύγουν στην διεθνή διαιτησία ή να επιδιώξουν διμερείς διαπραγματεύσεις με την Αθήνα για λεπτομερή οριοθέτηση. Με άλλα λόγια, θα αλλάξουν ακαριαία οι ρόλοι και οι συσχετισμοί και οι άλλοι θα καταστούν πλέον οι επισπεύδοντες.