Διεθνές Σεμινάριο “Energy and Shipping” του ΙΕΝΕ, το οποίο είχε στόχο να αναδείξει την ασφάλεια θαλάσσιων μεταφορών, την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή μετάβαση και τη νέα ναυτιλιακή πραγματικότητα σε όλες τις πλευρές τους, ο Πρόεδρος του ΝΕΕ επισήμανε πως η τρέχουσα συγκυρία αποτελεί τη σύγκλιση των τεσσάρων στοιχείων: γεωπολιτικές αναταραχές, ασφάλεια εν πλω, ασφαλιστική κάλυψη, και μεταφορά φορτίων.
Μιλώντας στο πλαίσιο της 4ης συνεδρίας, με τίτλο “Geopolitical Turmoil, Safety on Board, Insurance Cover and Shipping Freight” («Γεωπολιτικές Αναταραχές, Ασφάλεια εν Πλω, Ασφαλιστική Κάλυψη, και Μεταφορά Φορτίων»), ο κ. Αλεξανδράτος υπογράμμισε αρχικά το πόσο επίκαιρο είναι το θέμα της ενέργειας, ενώ αναφέρθηκε στα 90 χρόνια ιστορίας και τα 22.000 μέλη του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος.
Στη συνέχεια, ο Πρόεδρος του του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος επισήμανε ότι, σε πολλές κομβικές θαλάσσιες αρτηρίες, οι διαταραχές στη ναυτιλία δεν είναι η εξαίρεση, αλλά μία δομική συνθήκη του παγκόσμιου εμπορίου. Ως εκ τούτου, η γεωπολιτική δεν επηρεάζει τη ναυτιλία, αλλά αλλάζει το παγκόσμιο εμπόριο σε πραγματικό χρόνο. Η ασφάλεια εν πλω δεν αποτελεί πλέον λειτουργικό ζήτημα των πλοίων, αλλά εξωτερικό παράγοντα που απειλεί αυξανόμενα τα πληρώματα. Η ασφαλιστική κάλυψη έχει αναδειχθεί σε δομικό ζήτημα για το παγκόσμιο εμπόριο αντί για δίκτυ ασφαλείας, καθώς επηρεάζει την υλοποίηση του εμπορίου λόγω του αυξανόμενου κόστους. Για τη μεταφορά φορτίων, η γεωπολιτική αστάθεια επηρεάζει το πώς τα αγαθά κινούνται παγκοσμίως, με τις αγορές να αντιδρούν στιγμιαία στις αναταράξεις.
Η μεταφορά φορτίων είναι ο τομέας όπου η γεωπολιτική γίνεται ορατή στην πράξη, όχι μόνο στη θεωρία, υπογράμμισε ο κ. Αλεξανδράτος, ο οποίος έκλεισε την εισήγησή του υπενθυμίζοντας πως το διεθνές σύστημα ναυτιλίας δεν καταρρέει υπό την πίεση κρίσεων όπως οι συγκρούσεις ή η πανδημία, αλλά τη μετακυλίει στις διεθνείς αγορές, όπως συνέβη μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία με την προσφορά τροφίμων.
Σε συζήτηση στο πλαίσιο της ίδιας συνεδρίας με συντονιστή τον κ. Γιώργο Τσαβλίρη, Επικεφαλής της Tsavliris Salvage Group, συμμετείχαν ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Ναυλομεσιτών, κ. Γιάννης Κοτζιάς, ο κ. Θεόδωρος Πελαγίδης, Υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Πειραιά και πρώην Υπουργός Οικονομικών, ο κ. Γιώργος Ξηραδάκης, Ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος της XRTC Business Consultant, και Πρόεδρος της Ένωσης Τραπεζικών και Χρηματοοικονομικών Στελεχών Ελληνικής Ναυτιλίας, και ο Δρ. Αντώνιος Τσαβδαρίδης, Εταίρος και Επικεφαλής του τμήματος Διαιτησίας στη δικηγορική εταιρεία Rokas Law Firm,

(από αριστερά) Ο κ. Γιώργος Τσαβλίρης, Επικεφαλής της Tsavliris Salvage Group, ο Δρ. Αντώνιος Τσαβδαρίδης, Εταίρος και Επικεφαλής του τμήματος Διαιτησίας στη δικηγορική εταιρεία Rokas Law Firm, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Ναυλομεσιτών, κ. Γιάννης Κοτζιάς, ο κ. Θεόδωρος Πελαγίδης, Υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Πειραιά και πρώην Υπουργός Οικονομικών, και ο κ. Γιώργος Ξηραδάκης, Ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος της XRTC Business Consultant, και Πρόεδρος της Ένωσης Τραπεζικών και Χρηματοοικονομικών Στελεχών Ελληνικής Ναυτιλίας
Ξεκινώντας τη συζήτηση, ο κ. Τσαβλίρης έθεσε το ερώτημα γιατί ξεκίνησε ο νέος πόλεμος στο Ιράν, παρουσιάζοντας τη θεωρία της ‘Παγίδας του Θουκυδίδη’, δηλαδή την ανησυχία της ηγεμονικής δύναμης, όπως οι ΗΠΑ, εξαιτίας της ανάδυσης μίας νέας δύναμης, όπως η Κίνα.
Ο κ. Τσαβδαρίδης αξιοποίησε τις γνώσεις και την εμπειρία του ως νομικός προκειμένου να εξηγήσει το επίκαιρο ζήτημα της κήρυξης ανωτέρας βίας. Όπως επισήμανε, τα διαφορετικά νομικά συστήματα ακολουθούν διαφορετικές προσεγγίσεις για το συγκεκριμένο θέμα, με το Κοινό Δίκαιο να την αντιλαμβάνεται ως όρο εντός των συμβολαίων και το Αστικό Δίκαιο ως νομικό δόγμα. Τα περισσότερα ναυτιλιακά συμβόλαια διαμορφώνονται με βάση την αγγλική νομοθεσία, η οποία υπάγεται στο Κοινό Δίκαιο, ενώ η ελληνική νομοθεσία υπάγεται στο Αστικό Δίκαιο. Αυτό συνεπάγεται πως η κήρυξη ανωτέρας βίας οφείλει να εξεταστεί κατά περίπτωση. Εντούτοις, τα γεγονότα που έχουν καταγραφεί στα Στενά του Ορμούζ, δηλαδή ο πόλεμος, ο ναυτικός αποκλεισμός, και η κράτηση πλοίων συνιστούν βασικές προϋποθέσεις για την κήρυξη ανωτέρας βίας.
Ο κ. Κοτζιάς τόνισε το πόσο επίκαιρο είναι το συγκεκριμένο πάνελ, δεδομένης της παγκόσμιας συγκυρίας. Απαντώντας στο ερώτημα του κ. Τσαβλίρη, ο κ. Κοτζιάς ανέφερε πως στο παρελθόν η ναυτιλία επηρεαζόταν από τη γεωπολιτική, ενώ πλέον η γεωπολιτική επηρεάζεται από τη ναυτιλία, φέρνοντας ως παράδειγμα τον στραγγαλισμό των οικονομιών του Περσικού Κόλπου και την αλλαγή του κλάδου της ενέργειας. Αυτό καθίσταται εμφανές όταν αξιολογήσει κανείς ποιοι είναι οι κερδισμένοι και χαμένοι του πολέμου. Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ ξεκίνησαν τον πόλεμο, ωστόσο έχει προκαλέσει διπλωματικές, οικονομικές, πολιτικές, και στρατιωτικές επιπτώσεις. Η Κίνα διατηρεί μία στάση αναμονής, προσδοκώντας πως η Ουάσιγκτον δεν θα εμπλακεί στον δικό της πόλεμο για την Ταϊβάν, αν αυτός χρειαστεί. Το Ιράν έχει καταφέρει να αντισταθεί στις ΗΠΑ, διαψεύδοντας τα σενάρια περί εσωτερικής διάσπασης μέχρι στιγμής. Ο μεγαλύτερος κερδισμένος από τον πόλεμο είναι η Ρωσία, η οποία μπορεί πλέον να εξάγει το πετρέλαιό της ελεύθερα και σε υψηλότερες τιμές. Ευρύτερα, η ενεργειακή αγορά θα μετασχηματιστεί, ενώ η ναυτιλία θα προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες.
Ο κ. Πελαγίδης έδωσε έμφαση στις νέες οικονομικές συνθήκες που δημιουργούνται, μιλώντας για έναν σύγχρονο μερκαντιλισμό. Αυτός έχει ορισμένα ειδικά χαρακτηριστικά, όπως ο πολιτικοποιημένος καπιταλισμός, η αντίληψη των εμπορικών ελλειμάτων ως απώλεια εθνικής ισχύος, η ανάπτυξη της εγχώριας βιομηχανίας, και ο εντεινόμενος ανταγωνισμός για την ενέργειας και τις σπάνιες γαίες. Αυτή η τάση έχει επιταχυνθεί από μία σειρά πρόσφατων εξελίξεων όπως η πανδημία, η επανεκλογή Τραμπ, η εξέλιξη της κινεζικής στρατηγικής, και οι ενεργειακές κρίσεις εξαιτίας των πολέμων. Ωστόσο, παρά την αύξηση της αβεβαιότητας, οι διεθνείς αγορές παραμένουν ανθεκτικές. Στην πραγματικότητα, αυτές οι αναταραχές έχουν αναδείξει την ενέργεια σε κρίσιμο ζήτημα για την πολιτική ηγεσία, σε συνδυασμό με την ένταση σχετικά με τον έλεγχο των σπάνιων γαιών και της τεχνολογικής καινοτομίας.
Ο κ. Ξηραδάκης τόνισε πως η συζήτηση έχει ξεπεράσει τα όρια μίας περιφερειακής σύγκρουσης και αφορά μία συστημική διαταραχή της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής εμπορίου, με τον πόλεμο στο Ιράν να καταδεικνύει πως η ενεργειακή ασφάλεια, η ναυτιλιακή ασφάλεια, και η οικονομική σταθερότητα αποτελούν παράγοντες στην ίδια εξίσωση. Στη συνέχεια, ο κ. Ξηραδάκης απάντησε στο ερώτημα της αιτίας για τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο, ξεχωρίζοντας τρεις παράγοντες: τον έλεγχο των ενεργειακών ροών, τη στρατηγική αποτροπής και την ισορροπία ισχύος, και την εργαλειοποίηση των εμπορικών διαδρόμων. Αυτό σηματοδοτεί μία νέα πραγματικότητα για τη ναυτιλία, από την αποδοτικότητα στην επιβίωση καθώς η μεταφορά εμπορίου έχει μετατραπεί από θέμα logistics σε θέμα ρίσκου. Στην πραγματικότητα, ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ δεν έγκειται απλώς σε μία ναυτιλιακή κρίση, αλλά αναδιάταξη του ενεργειακού χάρτη και της παγκόσμιας οικονομίας. Ο πόλεμος αυτός δεν είναι τυχαίος, αλλά στοχεύει στο πέρασμα σε μία «ελεγχόμενη παγκοσμιοποίηση», αναδεικνύοντας τη ναυτιλία στην κυρίαρχη βιομηχανία στρατηγικής σημασίας, όχι μόνο για τη μεταφορά αγαθών, αλλά και τη συνέχεια του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος. Ως εκ τούτου, αυτή είναι μία κομβική στιγμή για την Ελλάδα, διότι ο ελληνικός στόλος δεν είναι απλώς ένα εμπορικό εργαλείο, αλλά ένα γεωπολιτικό. Κλείνοντας, ο κ. Ξηραδάκης δήλωσε πως εκείνοι που ελέγχουν τις θαλάσσιες διαδρομές, διαμορφώνουν το παγκόσμιο εμπόριο, καθώς η ναυτιλία δεν ακολουθεί τις γεωπολιτικές εξελίξεις, αλλά βρίσκεται στο επίκεντρό τους.
Περνώντας στη συζήτηση μεταξύ των ομιλητών, ο κ. Τσαβλίρης εξέφρασε τη σύγχυσή του για τα αντικρουόμενα στοιχεία και απόψεις που ακούγονται σχετικά με την τρέχουσα κρίση. Ο κ. Ξηραδάκης εξήγησε πως η στρατηγική τόσο των ΗΠΑ, όσο και της Κίνας είναι σαφείς για όσους παρακολουθούν τις εξελίξεις στις δύο χώρες, διαφωνώντας με την ιδέα πως η Κίνα αποτελεί σιωπηρό παρατηρητή των γεγονότων. Με αφορμή αυτό το σχόλιο, ο κ. Κοτζιάς ανέφερε πως η Κίνα είναι διατηρεί μία συγκρατημένη στάση, αντιλαμβανόμενη πως δεν απειλείται από προσωρινές ανακατατάξεις. Αυτό οφείλεται στη μακροχρόνια στρατηγική της, η οποία την έχει καταστήσει ισχυρή. Για παράδειγμα, στον κλάδο της ναυπήγησης πλοίων, η ηγεμονία της Κίνας είναι πολύ δύσκολο να αντικατασταθεί. Κατόπιν ερώτησης του κοινού, ο κ. Κοτζιάς δήλωσε πως η Ευρώπη είναι η μεγαλύτερη χαμένη από τον σημερινό πόλεμο, παρόλο που δεν συμμετείχε, ενώ οι ΗΠΑ κερδίζουν στο επίπεδο των ενεργειακών εξαγωγών. Τέλος, ο κ. Πελαγίδης αναφέρθηκε στην εμπειρία του από τις ΗΠΑ, δηλώνοντας πως οι περισσότεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν την Κίνα τη μεγαλύτερη απειλή, κάτι που επηρεάζει το σύνολο της εξωτερικής πολιτικής τους.
(φωτό άρθρου) O κ. Γιώργος Αλεξανδράτος, Πρόεδρος του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος