Η Total προτείνει να γίνει αμέσως γεώτρηση στην πολλά υποσχόμενη γεωλογική δομή Brisola με πιθανά αποθέματα της τάξεως 1,2 δισ. βαρελιών ισοδυνάμου πετρελαίου, εκτεινόμενη μισή στα ελληνικά χωρικά ύδατα και μισή στα ιταλικά.
Η περιοχή ήταν καλά μελετημένη από παλιότερες ερευνητικές εργασίες της ΕΛΠΕ και η δομή ήταν ήδη χαρτογραφημένη με δισδιάστατες σεισμικές καταγραφές. Η Total είχε εντοπίσει 6 πιθανά σημεία για γεώτρηση αλλά οι δύο άλλοι εταίροι, για διάφορους ίσως εταιρικούς λόγους ο καθένας, δεν ήταν ώριμοι να συναινέσουν και τελικά η γεώτρηση αναβλήθηκε να γίνει μετά την εκτέλεση σεισμικώνδιασκοπήσεων σύμφωνα με την Σύμβαση Μίσθωσης.
Στη συνέχεια, προς έκπληξη της αγοράς, ηTotalαπεχώρησε από την χώρα καιμεταβίβασε τα δικαιώματα στην Energean το 2020, η οποία μετά την εξαγορά της Edison κατέληξε να κατέχει 75% στην περιοχή 2 με την HelleniQ Energy (πρώην ΕΛΠΕ) να διατηρεί 25%. Η κοινοπραξία, μετά από συνεχείς παρατάσεις, συνολικά τεσσάρων ετών, διεξήγαγε σεισμικές καταγραφές δύο και τριών διαστάσεων υπερκαλύπτοντας τις συμβατικές της υποχρεώσεις, χωρίς όμως να προχωρήσει στην επόμενη φάση των ερευνών για να κάνει την γεώτρηση που είναι σε αναμονή από το 2018.
Τον Νοέμβριο 2025 η ExxonMobil εισήλθε στην κοινοπραξία με ποσοστό 60% με τις Energeanκαι HelleniQ Energy να περιορίζονται σε 30% και 10% αντίστοιχα.Η κοινοπραξία δηλώνει σήμερα εμφατικά ότι θα προχωρήσει σε γεώτρηση το πρώτο τρίμηνο 2027. Ειλικρινά ευχόμαστε αυτή η γεωλογική δομή επιτέλους να διατρηθεί και να ανακαλυφθούν υδρογονάνθρακες! Και ίσως έτσι η ExxonMobil να αντιληφθεί πλέον ότι η απόφαση της το 2015 δεν ήταν η σωστή. Ποια απόφαση; Μα να μην συνυποβάλλει προσφορά μαζί με τις ΕΛΠΕ - Edisonστον διαγωνισμό 2015, με μια σειρά τεχνικές και εμπορικές αιτιάσεις, ενώ είχαν μελετήσει διεξοδικά τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα που ήταν παλαιότερες μελέτες από την ΔΕΠ-ΕΚΥ, τα σεισμικά της PGS του 2012 κ.λπ. Η ΕΛΠΕ βέβαια τότε προχώρησε, σε κοινοπραξία με τις Total και Edisonκαι υπέβαλαν προσφορά στον διαγωνισμό που είχε προκηρύξει το ΥΠΕΝ το 2015. Παράλληλαη Edison προχώρησε και υπέβαλε προσφορά στην Ιταλία για το μέρος της γεωλογικής δομής που εκτείνεται στην γείτονα χώρα με τις ΕΛΠΕ και Total να διατηρούν δικαιώματα εισόδου στην Ιταλική περιοχή.
Αξίζει ίσως για την ιστορία, να αναφέρουμε ότι στην περιοχή δυτικά της Κέρκυρας η κρατική ΔΕΠ-ΕΚΥ είχε διεξάγει κυρίως την δεκαετία ’80 επανειλημμένα επιτυχώς σεισμικές καταγραφές και είχε χαρτογραφήσει σημαντικές γεωλογικές δομές. Οι γεωλογικές, γεωχημικές και γεωφυσικές έρευνες που διενέργησε η εταιρεία ήταν θετικές και επιβεβαίωναντα ανάλογα γεωλογικά μοντέλα, όπως το παρακείμενο θαλάσσιο κοίτασμα Aquila στα ιταλικά νερά. Δυστυχώς λόγω έλλειψης χρηματοδότησης της ΔΕΠ-ΕΚΥ εκείνη την εποχή δεν ήταν εφικτή η εκτέλεση γεώτρησης! Σαράντα χρόνια πριν υπήρχαν λοιπόν στην περιοχή χαρτογραφημένοι γεωλογικοί στόχοι έτοιμοι για γεώτρηση. Γιατί δεν τρυπήθηκανποτέ; Οι εκάστοτε κυβερνώντες ας δώσουν την απάντηση γιατί δεν έγιναν γεωτρήσεις σε διάφορες περιοχές της χώρας και κυρίως να απαντήσουν όσοι σήμερα επαίρονται ότι θα γίνει η πρώτη γεώτρηση μετά από σαράντα χρόνια. Σίγουρα πάντως δεν φταίνε όσοι εργάστηκαν στον τομέα αυτόν. Όλα έχουν όρια.
Στην πετρελαϊκή αγορά κυκλοφορεί εδώ και πολλούς μήνες ότι η ExxonMobil θα αποχωρήσει από τις έρευνες στην Κρήτη. Οι αναβολές στη λήψη απόφασης για γεώτρηση στη ΝΔ Κρήτη και η παράταση εισόδου στην δεύτερη φάση ερευνών στη Δ. Κρήτη με εκτέλεση τρισδιάστατων σεισμικών σχετικά μικρού κόστους επέτειναν τις φήμες. Στον ιστότοπο της η ExxonMobilστις δραστηριότητες στην Ελλάδα αναφέρει συνοπτικά την κοινοπραξία με την HelleniQ Energy για τις περιοχές Δ. και ΝΔ Κρήτη, ενώ δεν αναφέρει τίποτα για την περιοχή 2 δυτικά της Κέρκυρας. Εάν επισκεφθεί κάποιος τον ιστότοπο της HelleniQ Energy θα παρατηρήσει ότι στον χάρτη που απεικονίζονται οι περιοχές έρευνας υδρογονανθράκων έχουν προστεθεί 4 νέες περιοχές, στις οποίες τα δικαιώματα Έρευνας και Εκμετάλλευσης αποκτήθηκαν πρόσφατα σε κοινοπραξία με την Chevron,ότι μειώθηκε η έκταση της περιοχής 2 δυτικά της Κέρκυρας όπως προβλέπει η Σύμβαση Μίσθωσης με την έναρξη της δεύτερης φάσης ερευνών, αλλά έχει αφαιρεθεί η περιοχή της Δ. Κρήτης! Κεραυνός εν αιθρία!
Την Πέμπτη 9 Απριλίου 2026 έληγε η παράταση ενός έτους που είχε ζητήσει και είχε λάβει η κοινοπραξία ExxonMobil - HelleniQ Energy για να ολοκληρώσει τις μελέτες της πρώτης φάσης ερευνών και να αποφασίσει την είσοδο στη δεύτερη φάση. Σύμφωνα με την Σύμβαση Μίσθωσης η κοινοπραξία, εάν ήθελε να συνεχίσει τις έρευνες στην περιοχή Δ. Κρήτης που περιλαμβάνουν την εκτέλεση τρισδιάστατων σεισμικών καταγραφών και γεωλογικών μελετών, θα έπρεπε να ενημερώσει εγγράφως της ΕΔΕΥΕΠ (Ν. 4631/19, άρθρο2.1β).Γραπτή ενημέρωση όφειλε η κοινοπραξία και σε περίπτωση αποχώρησης και μάλιστα μέχρι τις 9 Μαρτίου 2026 (Ν. 4631/19, άρθρο 6.1α). Οι ιστότοποι ΥΠΕΝ και ΕΔΕΥΕΠ δεν αναφέρουν κάτι σχετικό, αλλά συνήθως δεν είναι καν ενημερωμένοι στις τρέχουσες εξελίξεις. Ανακοίνωση άλλη πάντως δεν υπάρχει στον τύπο, ούτε δηλώσεις από τους λαλίστατους τελευταία κυβερνητικούς ιθύνοντες. Οπότε μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι η κοινοπραξία σταματά τις έρευνες στη Δ. Κρήτη, όπως έχει άλλωστε δικαίωμα σύμφωνα με τη Σύμβαση Μίσθωσης. Για ποιον ακριβώς λόγο; Αυτή τη στιγμή άγνωστο. Τα τεχνικά στοιχεία ήταν θετικά κατά την υποβολή της προσφοράς το 2017 και τα δισδιάστατα σεισμικά που έγιναν είναι σχεδόν απίθανο να τα ανέτρεψαν χωρίς να γίνει γεώτρηση. Η περιοχή επομένως φαίνεται ότι δεν μεταβιβάζεται σε άλλη εταιρεία καιεπιστρέφεται στο ελληνικό Δημόσιο με ανολοκλήρωτες τις ερευνητικές εργασίες.
Υπενθυμίζεται ότι παρόμοια τακτική είχε γίνει στο πρόσφατο παρελθόν για τις θαλάσσιες περιοχές του Πατραϊκού κόλπου και του Κατακόλου καθώς και τις χερσαίες περιοχές Ιωαννίνων, Άρτας – Πρέβεζας, Αιτωλοακαρνανίας και ΒΔ Πελοποννήσου. Σε όλες αυτές τις περιοχές δεν υπάρχουν πουθενά δημοσιευμένες μελέτες που να αναφέρουν έστω και έμμεσα την μη ύπαρξη υδρογονανθράκων. Αντίθετα όλα τα ερευνητικά δεδομένα και δεκάδες μελέτες είναι θετικές, στις δε περιοχές Ιωαννίνων και Πατραϊκού είχαν ανακοινωθεί εκτέλεση γεωτρήσεων και στο Κατάκολο είχε υποβληθεί και μελέτη εκμετάλλευσης κοιτάσματος.
Φυσικά είναι στην απόλυτη διακριτική ευχέρεια των εταιρειών να σταματούν τις έρευνες σε μία παραχωρημένη περιοχή όταν κρίνουν ότι δεν θα έχουν θετικά αποτελέσματα, και αυτό είναι μια πλήρως αποδεκτή επιχειρηματική κίνηση, η οποία μάλιστα καλύπτεται στις Συμβάσεις Μίσθωσης. Όμως οι εταιρείες συνήθως,αντί να επιστρέψουν τις περιοχές στις κρατικές αρχές,διερευνούν και μάλιστα επιτυχώς την αγορά έτσι ώστε να μεταβιβάσουν τα δικαιώματα τους σε άλλη ενδιαφερόμενη εταιρεία έναντι αναλόγου τιμήματος και να μειώσουν τις μέχρι τότε δαπάνες τους. Είτε έγιναν αυτές οι κινήσεις από τις εταιρείες στις ανωτέρω περιπτώσεις είτε όχι, το βάρος πέφτει πλέον αποκλειστικά στα αρμόδια κρατικά όργανα (ΕΔΕΥΕΠ, ΥΠΕΝ) για τις δικές τους κινήσεις, ώστε να διατηρήσουν το ενδιαφέρον της αγοράς, να παραχωρήσουν εκ νέου τα δικαιώματα και να προχωρήσουν οι έρευνες με γεωτρήσεις. Η σιωπή και η αδράνεια δημιουργούν μεγάλα ερωτηματικά για την περιβόητη και σε υψηλούς τόνους ενεργειακή πολιτική που ακολουθείται σήμερα στην έρευνα υδρογονανθράκων. Γιατί δεν ανακοινώνονται οι λόγοι των επιστροφών. Γιατί οι περιοχές δεν επαναπροκηρύσσονται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία (Ν. 4001/11, άρθρο 156.10α -και 156.10γ). Τελικά θέλουμε να ερευνηθεί η χώρα και να εκμεταλλευθούμε τον ορυκτό μας πλούτο η τα μεγάλα λόγια για ενεργειακή ασφάλεια και επάρκεια είναι άνευ αντικρίσματος.
Σήμερα, με την ηχηρή παρουσία των ExxonMobil και Chevron και τις ενεργές κοινοπραξίες τους με τις Energean και HelleniQ Energy,σε συνδυασμό με τις υψηλές προσδοκίες για κοιτάσματα υδρογονανθράκων στη ΝΑ Μεσόγειο αλλά και την ενεργειακή κρίση, είναι εξαιρετική ευκαιρία για το Ελληνικό Δημόσιο και επιβάλλεται άμεσα να εντείνει τις ενέργειες προσέλκυσης και νέων επενδυτών με την προκήρυξη διεθνών διαγωνισμών στις περιοχές που επεστράφησαν αλλά και σε νέες περιοχές (Ιόνιο, Θερμαϊκός κόλπος κ.λπ.). Τα χρόνια παρέρχονται και μας απομένει να μετράμε χαμένες δεκαετίες.
* Ο Γιάννης Γρηγορίου, είναι Μεταλλειολόγος Μηχανικός ΕΜΠ (1978) και γεωφυσικός MScLeedsUniversity (1979), εργάστηκε στην ΔΕΠ–ΔΕΠ ΕΚΥ και στην ΕΛΠΕ από το 1982, όπου σταδιακά ανέλαβε διάφορες θέσεις ευθύνης και διετέλεσε Γ. Διευθυντής και Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΛΠΕ Upstream (2012 – 2020). Σήμερα είναι εκλεγμένος Αντιπρόεδρος του Continental Europe Energy Council CEEC και εταίρος του ΙΕΝΕ