Σε αντίθεση με προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις, με πλέον πρόσφατη αυτή της περιόδου 2021/2022, η σημερινή χαρακτηρίζεται από απότομη και σημαντική σε όγκο διακοπή της πετρελαϊκής προμήθειας προς την διεθνή αγορά. Οι ποσότητες αργού πετρελαίου, προϊόντων που εξάγονται καθημερινά από τις χώρες του Περσικού Κόλπου ανέρχονται περίπου σε 20 εκατ.βαρέλια, ενώ σε αυτές θα πρέπει να προστεθούν και 210 χιλιάδες τόνοι LNG. Οι ανωτέρω ποσότητες αντιστοιχούν περίπου στο 20% της παγκόσμιας προμήθειας υδρογονανθράκων. Λογικό και αναμενόμενο να υπάρξουν σημαντικές 

ανατιμήσεις στις τιμές πετρελαίου και LNG, κατά 50% και 100% αντίστοιχα σε σύγκριση με αυτές που ίσχυαν προ της κρίσης.

Ήδη από τις πρώτες ημέρες της πολεμικής σύρραξης, και ως αποτέλεσμα Ιρανικών επιθέσεων με drones και πυραύλους κατά χερσαίων και θαλάσσιων στόχων στον Περσικό Κόλπο, οι περισσότερες ναυτιλιακές εταιρείες έδωσαν εντολή στα εν κινήσει πλοία τους να αγκυροβολήσουν ώστε να αποφύγουν να προσβληθούν. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να σταματήσει η διέλευση τάνκερς και άλλων πλοίων μέσα από τα Στενά του Ορμούζ, όχι διότι οι Φρουροί της Επανάστασης τα έκλεισαν (αυτό συνέβη αρκετά αργότερα) αλλά διότι οι πλοιοκτήτες έκριναν ότι ήταν τελείως παρακινδυνευμένο να επιχειρήσουν πλου μέσω του Κόλπου.

Παράλληλα, οι ασφαλιστικές εταιρείες είτε ανέβασαν σε παράλογα επίπεδα τα ασφάλιστρα, ή απλούστατα σταμάτησαν να παρέχουν πολεμική ασφαλιστική κάλυψη (war risks) εκτιμώντας ότι οι κίνδυνοι διέλευσης ήσαν δυσανάλογοι υψηλοί. Με εξαίρεση μερικές δεκάδες πλοία που μετέφεραν κυρίως Ιρανικό πετρέλαιο προς την Κίνα όλη η ναυτιλιακή κίνηση μέσω των Στενών έχει πρακτικά σταματήσει. Ομως, πέρα από τους περιορισμούς στην μεταφορά υγρών καύσιμων που θέτει η εμπόλεμη κατάσταση στον Κόλπο και η αδυναμία διέλευσης των Στενών, έχει μειωθεί σημαντικά η παραγωγή πετρελαίου και LNG λόγω εκτενών καταστροφών σε πολλές παραγωγικές μονάδες σε όλες τις χώρες της περιοχής.

Ένα μέρος της παραγωγής που έχει διασωθεί αποθηκεύεται σε δεξαμενές που όμως έχουν φθάσει τα όρια τους, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου που εξακολουθεί να παράγεται σήμερα στην Αραβική χερσόνησο εξάγεται μέσω χερσαίων αγωγών. Από Σ. Αραβία προς το Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα και από τα ΗΑΕ προς Fujairah στον Κόλπο του Ομάν, μεταφέροντας συνολικά περί τα 8.5 εκατ.βαρέλια ημερησίως. Όλα τα ανωτέρω έχουν οδηγήσει σε ένα πραγματικό έλλειμμα αργού περί τα 8-10 εκατ.βαρ. ημερησίως.

Προκειμένου να αντιμετωπιστεί το ανωτέρω έλλειμμα και να συμβάλει στην σταθεροποίηση των τιμών, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ) που ελέγχει και συντονίζει τα στρατηγικά αποθέματα των χωρών μελών του, κυρίως οι χώρες του Ο.Ο.Σ.Α, πριν λίγες ημέρες απελευθέρωσε 400 εκατ.βαρέλια που αναλογούν στο 20% των συνολικών στρατηγικών αποθεμάτων. Πρόκειται για αποθέματα που ελέγχονται άμεσα από τις διάφορες κυβερνήσεις που συμμετέχουν στον μηχανισμό του ΙΕΑ. Να σημειωθεί ότι τα συνολικά παγκόσμια αποθέματα, σε δεξαμενές στη ξηρά αλλά και εν πλω, σύμφωνα με τελευταία στοιχεία του ΙΕΑ ανέρχονται στα 8.0 δισεκατομμύρια βαρέλια.

Οι ανωτέρω ποσότητες που αποδεσμεύτηκαν και πρόκειται να φθάσουν στη αγορά μέσα στο επόμενες ημέρες πρόκειται να καλύψουν το κενό στην προμήθεια των διυλιστηρίων βάση αναγκών (on a need as required basis). Σύμφωνα με εκτιμήσεις παραγόντων του κλάδου τα εν λόγω αποθέματα πρόκειται να καλύψουν το έλλειμμα της παγκόσμιας αγοράς για μια περίοδο 4-5 εβδομάδων. Διάστημα κατά το οποίο εκτιμάται ότι θα έχει αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών. Σε αντίθετη περίπτωση ο ΙΕΑ, με την σύμφωνη γνώμη των κρατών μελών του (συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας) θα προχωρήσει σε περαιτέρω διοχέτευση ποσοτήτων αργού και προϊόντων προς την διεθνή αγορά.

Το ερώτημα που τίθεται πλέον μετ’ επιτάσεως είναι τι θα γίνει εάν ο πόλεμος διαρκέσει μερικούς μήνες και συνεχιστούν οι περιορισμοί στις εξαγωγές; Για πόσο διάστημα ακόμα θα μπορούν να αποδεσμεύονται ποσότητες από τα στρατηγικά αποθέματα του ΙΕΑ; Σε μια περίοδο μάλιστα όπου λόγω της μειωμένης παγκόσμιας προμήθειας δεν είναι δυνατή η αναπλήρωση των εν λόγω αποθεμάτων.

Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι μεγάλοι εισαγωγείς πετρελαίου όπως η Ινδία, Ινδονησία και Κίνα μεταξύ άλλων δεν συμμετέχουν στον ΙΕΑ και άρα δεν μπορούν να επωφεληθούν από τον μηχανισμό στρατηγικών αποθεμάτων του. Αυτό εξηγεί γιατί οι χώρες αυτές, ιδιαίτερα η Κίνα, που είναι μεγάλος καταναλωτής πετρελαίου  με ζήτηση που φθάνει τα 17.0 εκατ.βαρ/ημέρα και παραγωγή 4.4 εκατ.βαρ.) κατά τους τελευταίους εξ μήνες προχώρησαν σε υψηλές προμήθειες αργού προκειμένου να ενισχύσουν την ενεργειακή τους ασφάλεια ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν ενεργειακές κρίσεις όπως η σημερινή.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο