Δεν γνωρίζουμε πόσο θα κρατήσουν οι επιχειρήσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, γνωστές ως «Επική Οργή» και « Ο Βρυχηθμός του Λιονταριού» αντίστοιχα, που έχουν πλέον εξαπλωθεί σε 14 χώρες. Ούτε, ασφαλώς, είμαστε σε θέση να προβλέψουμε εάν υπάρχει σχέδιο εξόδου από την κρίση, που, λόγω γεωγραφίας και ενεργειακών  υποδομών, έχει, για μια ακόμα φορά, οδηγήσει στα ύψη τις τιμές του πετρελαίου αλλά και του φ. αερίου

Αυτό,όμως, που με ασφάλεια μπορούμε να ισχυριστούμε είναι ότι η κλιμάκωση της κρίσης στην ευρύτερη Μέση Ανατολή απειλεί να πυροδοτήσει ένα νέο παγκόσμιο ενεργειακό σοκ,με αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία (άνοδος πληθωρισμού και επιβράδυνση ανάπτυξης) στις επιχειρήσεις και στην ίδια την τσέπη του καταναλωτή σε Ευρώπη και Ελλάδα.

Σε αντίθεση με όλες τις προηγούμενες κρίσεις στον Περσικό Κόλπο από το 1981 και μετά, η σημερινή κρίση διαφέρει σημαντικά ως προς τρία σημεία: (α) για πρώτη φορά βάλλονται συστηματικά ενεργειακές εγκαταστάσεις εκατέρωθεν, με αποτέλεσμα η πολεμική σύρραξη να έχει εξαπλωθεί σε όλες τις πετρελαιοπαραγωγικές χώρες της περιοχής, και (β) για πρώτη φορά επηρεάζεται το φυσικό αέριο μέσω εξαγωγών LNG, το οποίο πλέον έχει καταστεί ένα διεθνώς εμπορεύσιμο προϊόν, και (γ) σε αντίθεση με τις προηγούμενες κρίσει έχει υπάρξει διακοπήενεργειακής τροφοδοσίας, αφού πολλές χώρες, λόγω των ιρανικών βαλλιστικών επιθέσεων, έχουν μειώσει ή και παγώσει την παραγωγή αργού,προϊόντων και LNG ενώ, ταυτόχρονα, λόγω εχθροπραξιών υπάρχει εγγενής αδυναμία διέλευσης πλοίων μέσα από τα Στενά του Ορμούζ.

Όλα αυτά έχουν συνδυαστικά συμβάλει στην εκτίναξη των τιμών πετρελαίου (κινούνται πλέον σταθερά πάνω από τα $100 το βαρέλι για το Brent) και του αερίου (πάνω από τα €50/MWh στο TTF της Ολλανδίας), που έχουν ανατιμηθεί κατά 40% και 70% αντίστοιχα.

Η κρίση βρίσκει την Ευρώπη και το ενεργειακό της μείγμα εξαρτημένο κατά 57% - και το αντίστοιχο της Ελλάδας κατά 80% - από εισαγωγές πετρελαίου και αερίου. Η υψηλή αυτή εξάρτηση οφείλεται τόσο στην σταθερή αύξηση της ενεργειακής ζήτησης την μεταπολεμική περίοδο όσο και στην αδυναμία να αναπτυχθούν εγχώριες συμβατικές πηγές ενέργειας. Μπορεί τα τελευταία 15 χρόνια η ΕΕ να έχει αναπτύξει σε μεγάλη κλίμακα τις ΑΠΕ, πλην,όμως, η συνεισφορά τους στο συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο είναι περιορισμένη (δεν ξεπερνά το 21%) λόγω του ότι η παραγωγή τους διοχετεύεται αποκλειστικά στον ηλεκτρισμό, που,όμως, καλύπτει ένα μικρό σχετικά μέρος των συνολικών ενεργειακών αναγκών.

Σήμερα η ΕΕ αντιμετωπίζει μια διπλή κρίση που θυμίζει σε μεγάλο βαθμό την αντίστοιχη του 2022 με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Από την μια πλευρά, έχουμε ραγδαίες ανατιμήσεις στις τιμές πετρελαίου και φ.αερίου και, από τη άλλη, παρατηρείται πραγματικό έλλειμα προμήθειας. Για το πρώτο, η ΕΕ αλλά και η Ελλάδα ανακοίνωσαν την λήψη μέτρων θέτοντας πλαφόν στα κέρδη των εταιρειών ενώ άφησαν ανοικτό το ενδεχόμενο για επιδοτήσεις προς τους παραγωγούς και μείωση του φόρου για τις εκπομπές CO2. Για το δεύτερο, υπήρξε παρέμβαση των G7 την οποία υλοποίησε ο ΙΕΑ με αποδέσμευση 400 εκατ. βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και οι Ευρωπαϊκές χώρες. Παρ’όλ’ αυτά, στο ελάχιστο επηρεάστηκαν οι τιμές, που συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία με το Brent, την διεθνή ποικιλία αναφοράς, να κινείται άνω των $100 το βαρέλι.

Και ενώ στο φυσικό αέριο η ΕΕ είναι ελάχιστα εκτεθειμένη σε εισαγωγές LNG από το Κατάρ (εισάγει περίπου 8.5% των αναγκών της) - η παραγωγή του οποίου έχει σταματήσει εδώ και 10 ημέρες μετά την κήρυξη force majeure από την Qatar Gas -σήμερα, λόγω ανόδου των διεθνών τιμών, φορτία LNG που προορίζονταν για Ευρωπαϊκά τέρμιναλς, αλλάζουν πορεία και κατευθύνονται προς την Ασία, όπου οι εκεί εισαγωγείς πληρώνουν σοβαρά premium προκειμένου να εξασφαλίσουν επαρκείς ποσότητες. Έτσι, η Ευρώπη, για μια ακόμα φορά, έχει βρεθεί στην δυσάρεστη θέση να ανταγωνίζεται αγοραστές της Ασίας προκειμένου να εξασφαλίσει επαρκείς ποσότητες LNG, που καλύπτουν πλέον το 45% των αναγκών της, δεδομένου ότι έχει μειώσει κατά 85% περίπου τις εισαγωγές αερίου από την Ρωσία.

Δεν είναι υπερβολή να παρατηρήσουμε ότι η Ευρώπη, βρίσκεται σήμερα εγκλωβισμένη σε ένα ενεργειακό αδιέξοδο, αφού, παρά τις προσπάθειες των τελευταίων 20 και πλέον ετών, παραμένει ενεργειακά ευάλωτη και εξαρτώμενη από τεράστιες εισαγωγές, έρμαιο των δικών της επιλογών. Δηλαδή, των υπερφιλόδοξων στόχων της για ηλεκτροδότηση των πάντων εις αντικατάσταση του πετρελαίου και του φ.αερίου και κάλυψη των ηλεκτρικών φορτίων αποκλειστικά από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ)και συστήματα αποθήκευσης με μπαταρίες και αντλησιοταμίευσης.

Όμως παρά την υψηλή εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ που έχει επιτευχθεί και τα περίπου € 2 τρισεκ. επενδύσεων, το ενεργειακό σύστημα παραμένει εξαρτώμενο από ορυκτά καύσιμα, με την περίφημη ενεργειακή μετάβαση υπό αίρεση.

Η πράσινη μετάβαση, που αποτελεί σημαία για την ΕΕ αλλά και για την Ελλάδα, χαιρετίστηκε ως η απόλυτη λύση στο πρόβλημα ενεργειακής προμήθειας και την επίτευξη ενεργειακής ασφάλειας. Τα τελευταία πέντε χρόνια έχουν δείξει ότι η ενεργειακή εξίσωση δεν λύνεται μόνο με τις ΑΠΕ,που δεν αποτελούν μια βιώσιμη λύση. Είναι ξεκάθαρο ότι θα πρέπει να πορευτούμε με ένα διευρυμένο ενεργειακό μίγμα όπου, πέρα από τις ΑΠΕ, θα έχουν θέση το πετρέλαιο και η μετεξέλιξη του, τα πράσινα καύσιμα,το φ.αέριο και η πυρηνική ενέργεια. Τώρα μπορεί να είναι ηκατάλληλη  στιγμή να επανεξετάσουμε την ευρωπαϊκή αποστροφή προς την εγχώρια παραγωγή υδρογονανθράκων και να αναθεωρήσουμε την επικρατούσα, μάλλον ουτοπική, ενεργειακή πολιτική τόσο της ΕΕ όσο και της Ελλάδας.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο