της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Ελλάδας, χωρίς ωστόσο να συνδέει την εξέλιξη του ενεργειακού μοντέλου της χώρας με το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του έργου.
Στο επίκεντρο των κυβερνητικών προτεραιοτήτων βρίσκεται, παράλληλα, η ολοκλήρωση του τερματικού LNG στο Βασιλικό, καθώς η αξιοποίηση του φυσικού αερίου εκτιμάται ότι μπορεί να περιορίσει το κόστος ηλεκτροπαραγωγής και την επιβάρυνση από τις εκπομπές ρύπων. Είναι ενδεικτικό ότι το 2025 το κόστος δικαιωμάτων εκπομπών για την ΑΗΚ ανήλθε σε περίπου 236,3 εκατ. ευρώ, επιβαρύνοντας την ηλεκτροπαραγωγή με 5,7 σεντ ανά κιλοβατώρα.
Την ίδια ώρα, η Λευκωσία προωθεί την ενίσχυση των ΑΠΕ και της αποθήκευσης, την ενεργειακή απόδοση και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων, ενώ βρίσκεται σε διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη συμμόρφωση των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με τα περιβαλλοντικά όρια έως το τέλος του 2029. Σημαντικό ορόσημο αποτελεί, τέλος, η νέα διαγωνιστική διαδικασία για το Βασιλικό, στην οποία εκδήλωσαν ενδιαφέρον οκτώ εταιρείες, με την κατακύρωση της σύμβασης να τοποθετείται πριν από το καλοκαίρι του 2027.
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του κ. Δαμιανού:
Κύριε Υπουργέ, πόσο βιώσιμο είναι το σημερινό ενεργειακό μοντέλο της Κύπρου εάν η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου–Ελλάδας καθυστερήσει περαιτέρω ή δεν υλοποιηθεί; Υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο για την ασφάλεια εφοδιασμού, τη μείωση του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας, την αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και την απεξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα;
Η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ελλάδας αποτελεί έργο ύψιστης στρατηγικής σημασίας, του οποίου στηρίζουμε την υλοποίηση, και εντάσσεται στον ευρύτερο ενεργειακό μας σχεδιασμό, συμβάλλοντας στην άρση της ηλεκτρικής απομόνωσης της Κύπρου και στη σύνδεσή της με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού. Παράλληλα προωθούμε σειρά μέτρων και έργων για τη διασφάλιση της επάρκειας και της ασφάλειας εφοδιασμού, καθώς και τη σταδιακή μετάβαση σε ένα καθαρότερο και πιο ανταγωνιστικό ενεργειακό σύστημα. Το ενεργειακό μοντέλο της χώρας έχει σχεδιαστεί ώστε να παραμένει λειτουργικό και να εξελίσσεται ανεξαρτήτως του χρονοδιαγράμματος υλοποίησής της.
Η στρατηγική μας στηρίζεται σε τέσσερις πυλώνες:
1. την έλευση φυσικού αερίου για τη μείωση του κόστους παραγωγής, μέσω της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου,
2. την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης, για τον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας,
3. την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ και την ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, και
4. την ενδυνάμωση και ψηφιοποίηση των δικτύων.
Η διασύνδεση συμπληρώνει αυτόν τον σχεδιασμό, ενισχύοντας την ασφάλεια εφοδιασμού και τις δυνατότητες αξιοποίησης των ΑΠΕ και συνδέοντας την Κύπρο με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού.
Η λειτουργία των συμβατικών ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων, στη Δεκέλεια και στο Βασιλικό, συνδέεται με σημαντικές εκπομπές και υψηλό κόστος δικαιωμάτων ρύπων. Ποιο είναι το ακριβές περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα του αιτήματος παρέκκλισης που έχει υποβάλει ή προτίθεται να υποβάλει η Κύπρος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις συγκεκριμένες μονάδες; Πόσα χρήματα έχουν καταβληθεί για δικαιώματα εκπομπών και ποιο είναι το συνολικό οικονομικό βάρος που μεταφέρεται, άμεσα ή έμμεσα, στους καταναλωτές;
Η Κυβέρνηση έχει θέσει ως προτεραιότητα τη διασφάλιση της επάρκειας ηλεκτροδότησης της χώρας, παράλληλα με τη συμμόρφωση προς τις ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές υποχρεώσεις. Στο πλαίσιο αυτό, βρισκόμαστε σε συνεχή διαβούλευση με τις Βρυξέλλες. Το εγκεκριμένο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Σχέδιο Συμμόρφωσης προβλέπει συγκεκριμένες ενέργειες και χρονοδιαγράμματα που αποσκοπούν στη σταδιακή και πλήρη συμμόρφωση με τα όρια εκπομπής ρύπων μέχρι τις 31/12/2029. Σε ό,τι αφορά το κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών η χρήση μαζούτ και ντίζελ συνεπάγεται πρόσθετο κόστος ηλεκτροπαραγωγής. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία για το 2025, το κόστος των δικαιωμάτων εκπομπής για την ΑΗΚ ανήλθε σε περίπου €236,3 εκατομμύρια, που αντιστοιχούν σε επιβάρυνση 5,7 σεντ ανά κιλοβατώρα.
Οι βυθομετρήσεις και οι θαλάσσιες έρευνες αποτελούν σημείο-κλειδί για την υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου–Ελλάδας. Ποιο είναι σήμερα το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την επανέναρξη και ολοκλήρωση των ερευνών και ποιες είναι οι εκκρεμότητες που παραμένουν;
Σύμφωνα με την ενημέρωση που έχουμε, το πλοίο που θα διενεργήσει τις βυθομετρικές μελέτες βρίσκεται ήδη στην Κρήτη και η επανέναρξη των ερευνών αναμένεται μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων αδειοδοτικών διαδικασιών και την έκδοση της σχετικής NAVTEX. Η ολοκλήρωση των ερευνών είναι απαραίτητη για την οριστικοποίηση της υποθαλάσσιας όδευσης και την έναρξη της πόντισης του καλωδίου. Με βάση τον υφιστάμενο προγραμματισμό, η ολοκλήρωση του έργου εκτιμάται στα τέλη του 2031.
Ο τερματικός σταθμός LNG στο Βασιλικό προοριζόταν να αποτελέσει κομβική υποδομή για τη διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος και τη μείωση του κόστους ηλεκτροπαραγωγής. Ποιο είναι σήμερα το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των έργων και πότε θα ξεκινήσει η εμπορική λειτουργία του;
Προτεραιότητά μας είναι η ολοκλήρωση του τερματικού LNG στο Βασιλικό, ώστε να καταστεί δυνατή η εισαγωγή φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή. Μετά τον τερματισμό της σύμβασης με την προηγούμενη κοινοπραξία, η Εταιρεία Υποδομών Φυσικού Αερίου (ΕΤΥΦΑ) προωθεί τη διαδικασία για την ολοκλήρωση των εργασιών που εκκρεμούν.
Στην πρώτη φάση της νέας διαγωνιστικής διαδικασίας, που ολοκληρώθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026, οκτώ εταιρείες εξέφρασαν ενδιαφέρον για την ολοκλήρωση των κατασκευαστικών εργασιών του τερματικού. Σύμφωνα με τα χρονοδιαγράμματα που έχει θέσει η ΕΤΥΦΑ, αναμένεται ότι η προεπιλογή των εταιρειών που θα συνεχίσουν στην επόμενη φάση της διαγωνιστικής διαδικασίας θα ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026 και η κατακύρωση της προσφοράς τοποθετείται πριν από το καλοκαίρι του 2027.
Το χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση των κατασκευαστικών εργασιών και των απαραίτητων τεχνικών ελέγχων, ώστε να καταστεί δυνατή η εμπορική λειτουργία του τερματικού, θα μπορεί να καθοριστεί με την υπογραφή της σχετικής σύμβασης.
Ποιο είναι το σχέδιό σας για την αποθήκευση και τον εκσυγχρονισμό του δικτύου ώστε να μπορεί να ενσωματώσει περισσότερες ΑΠΕ που θα μειώσουν την υψηλή χονδρεμπορική τιμή του ηλεκτρισμού στην Κύπρο;
Η περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ προϋποθέτει επαρκή αποθήκευση ενέργειας και ένα σύγχρονο, ευέλικτο δίκτυο. Για τον λόγο αυτό, προωθούμε παράλληλα την ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης, την αναβάθμιση των δικτύων μεταφοράς και διανομής και την εισαγωγή έξυπνων τεχνολογιών διαχείρισης του συστήματος.
Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο έχει προκηρύξει «Σχέδιο Χορηγιών για Συστήματα Αποθήκευσης Ενέργειας σε συνδυασμό με έργα ΑΠΕ», με τα σχετικά έργα να βρίσκονται σε στάδιο αδειοδότησης ή και κατασκευής. Παράλληλα, ο Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου προχωρεί στην εγκατάσταση τριών κεντρικών συστημάτων αποθήκευσης συνολικής ισχύος 120 MW και χωρητικότητας 400 MWh, στη βάση σχετικής παρέκκλισης που έχει δοθεί στην Κύπρο. Επιπρόσθετα, έχει θεσπιστεί προτεραιότητα σύνδεσης για έργα ΑΠΕ που συνδυάζονται με αποθήκευση, ενθαρρύνοντας περαιτέρω επενδύσεις στον τομέα.
Το αυξημένο ενδιαφέρον της αγοράς αποτυπώνεται και στις 403 αιτήσεις σύνδεσης συστημάτων αποθήκευσης που έχουν υποβληθεί στους Διαχειριστές Μεταφοράς και Διανομής, συνολικής ισχύος περίπου 1,8 GW και χωρητικότητας 5,3 GWh.
Ταυτόχρονα, υλοποιούνται επενδύσεις για την αναβάθμιση υποσταθμών, την ανάπτυξη νέων γραμμών μεταφοράς, την ψηφιοποίηση των δικτύων και την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών, με τη στήριξη και ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Στόχος μας είναι η ασφαλής και αξιόπιστη ενσωμάτωση περισσότερης ενέργειας από ΑΠΕ στο ηλεκτρικό σύστημα, περιορίζοντας την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα και συμβάλλοντας στη μείωση του κόστους ηλεκτροπαραγωγής.
Πρόσφατα ανακοινώσατε μια ευρεία δέσμη μέτρων για τη συγκράτηση της τελικής τιμής των υγρών καυσίμων, με μειώσεις των φόρων και του ΦΠΑ. Για πόσο χρόνο μπορείτε να διατηρήσετε τα νέα χαμηλότερα όρια στη φορολόγηση των καυσίμων χωρίς κόστος για την οικονομία;
Η Κυβέρνηση προχώρησε σε στοχευμένα μέτρα για τη στήριξη των καταναλωτών και των επιχειρήσεων. Τα μέτρα έχουν συγκεκριμένη διάρκεια και δημοσιονομικό κόστος, το οποίο έχει συνυπολογιστεί στις δυνατότητες του κράτους.
Η συνέχιση ή η προσαρμογή των μέτρων θα αξιολογείται από την Κυβέρνηση, στη βάση των εκτιμήσεων του Υπουργείου Οικονομικών για τα δημοσιονομικά περιθώρια και λαμβάνοντας υπόψη την εξέλιξη των τιμών και τις ανάγκες των καταναλωτών.