ενισχύοντας δυνητικά την ενεργειακή ασφάλεια, τη σταθερότητα και την προστασία κρίσιμων υποδομών που είναι απαραίτητες για την υλοποίηση του IMEC[1], αναδιατάσσοντας τις ισορροπίες ισχύος στην ΕΜΑ. Ωστόσο, η ΣτΜ ενδέχεται να δημιουργήσει ανταγωνιστικές γεωπολιτικές δυναμικές και εναλλακτικούς διαδρόμους συνδεσιμότητας στην Ευρύτερη Μέση Ανατολή (ΕΜΑ). Για την Ελλάδα και την Κύπρο, οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν σημαντικές ευκαιρίες γεωοικονομικής και γεωπολιτικής αναβάθμισης, αλλά και νέες στρατηγικές αβεβαιότητες.
1. Εισαγωγή
Η ΣτΜ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών στην ΕΜΑ, μετά τις Συμφωνίες του Αβραάμ. Η συμφωνία υπογράφηκε[2] μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν ως δέσμευση συλλογικής άμυνας αποσκοπώντας στη θεσμοθέτηση ενός νέου πλαισίου στρατηγικής συνεργασίας[3] με έμφαση στη συλλογική ασφάλεια, την προστασία κρίσιμων υποδομών, την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών και τον κοινό επιχειρησιακό συντονισμό σε περιπτώσεις πολιτικο-στρατιωτικών κρίσεων (Mahli, 2026; Dinc, 2026). Παράλληλα, η συμφωνία αντανακλά τη βούληση των τριών χωρών-εταίρων να ενισχύσουν τη στρατηγική τους αυτονομία και να (συν)διαμορφώσουν ένα σύστημα ασφάλειας, λιγότερο εξαρτημένο από εξωπεριφερειακές δυνάμεις (Dwivedi, 2026; Biscop, 2026). Υπό αυτή την οπτική, η συμφωνία δεν αποτελεί τυπική αμυντική συνεργασία, αλλά έναν μηχανισμό γεωπολιτικής αναδιάταξης, του οποίου η ευρύτερη γεωοικονομική δυναμική, ενδέχεται να επηρεάσει συνολικά τις ισορροπίες ισχύος στην ΕΜΑ.
2. Η αναδυόμενη αρχιτεκτονική ασφάλειας
Η ΣτΜ εισάγει στοιχεία μιας νέας, αναδυόμενης, περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφάλειας, που εδράζεται κατά κύριο λόγο στην πρωτοβουλία και τις δυνατότητες των εταίρων της συμφωνίας, παρά σε εισαγόμενες εγγυήσεις ασφαλείας από άλλους, Υπερσυστημικούς ή μη, δρώντες (Mahli, 2026; Dinc, 2026). Το νέο αυτό μοντέλο προβλέπει ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας, ανταλλαγή πληροφοριών, συντονισμό σε θέματα αντιτρομοκρατίας, κοινή προστασία ενεργειακών και μεταφορικών υποδομών, καθώς επίσης συνεργασίες αποτροπής, ετοιμότητας καιενοποίησης στρατιωτικών δυνατοτήτων (Dinc, 2026). Στο πλαίσιο αυτό, είναι ρεαλιστικό το ενδεχόμενο, μέσω των κοινών αμυντικών-εξοπλιστικών προγραμμάτων, να αναπτυχθούν εκ παραλλήλου ευρύτερες επιχειρηματικές, οικονομικές και εμπορικές συνέργειες μεταξύ των εταίρων της ΣτΜ.
Οι τρεις χώρες-εταίροι της συμφωνίας παρουσιάζουν μεγάλες συμπληρωματικές δυνατότητες:
(α) Τους οικονομικούς πόρους και την επιρροή της Σαουδική Αραβίας στα ενεργειακά δρώμενα της ΕΜΑ
(β) Τη μεγάλη αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας και την σημαντική επιχειρησιακή διαθεσιμότητα των ενόπλων δυνάμεων της, και,
(γ) Τις πυρηνικές δυνατότητες του Πακιστάν που αποτελεί τη μόνη πυρηνική δύναμη του σουνιτικού ισλάμ.
Η ΣτΜ ενσωματώνει τη φιλοσοφία του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, όπου η ένοπλη επίθεση εναντίον ενός εταίρου, συνιστά επίθεση εναντίον όλων των εταίρων[4]. Η συμφωνία αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη τάση μετάβασης προς ένα περισσότερο πολυπολικό περιφερειακό σύστημα ισχύος, όπου κράτη όπως η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν επιδιώκουν αυξημένη στρατηγική ευελιξία μεταξύ ΗΠΑ, Κίνας, Ινδίας και άλλων αναδυόμενων πόλων ισχύος (Biscop, 2026).
Η ανωτέρω εξέλιξη παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον Ινδο-Αραβικό διάδρομο IMEC, δεδομένου ότι η ασφάλεια των χερσαίων και θαλάσσιων δικτύων αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση προσέλκυσης επενδύσεων και διασφάλισης της απρόσκοπτης λειτουργίας των αλυσίδων εφοδιασμού (Mahli, 2026; Middle East Institute, 2026). Εφόσον η νέα αρχιτεκτονική αποδειχθεί λειτουργική και αποτελεσματική, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη μείωση του πολιτικού κινδύνου που συνδέεται με μεγάλα έργα συνδεσιμότητας. Ωστόσο, μια ορθολογική επιστημονική ανάλυση απαιτεί να εξετάζονται όλα τα ενδεχόμενα, συμπεριλαμβανομένων των ευκαιριών και των κινδύνων από την rationeloci εμπλοκή της Σαουδική Αραβίας, τόσο με τονIMEC, όσο και με τη ΣτΜ.
3. Ο IMEC ως γεωοικονομικό και γεωστρατηγικό εγχείρημα
Ο διάδρομος συνδεσιμότητας Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης IMEC(India-Middle East-Europe Economic Corridor) αποτελεί ένα πολυδιάστατο και μεγάλης κλίμακας γεωοικονομικό και γεωστρατηγικό εγχείρημα που αποσκοπεί στη σύνδεση της Ινδίας με τις ευρωπαϊκές αγορές μέσω ενός ολοκληρωμένου συστήματος λιμένων, σιδηροδρομικών δικτύων, ενεργειακών υποδομών και ψηφιακών συνδέσεων (Middle East Institute, 2026). Πέραν της οικονομικής του διάστασης, ο IMEC θεωρείται ως μία στρατηγική πρωτοβουλία που επιδιώκει να προσφέρει εναλλακτικές, και εν τέλει πιο ανταγωνιστικές, εφοδιαστικές λύσεις ενισχύοντας τη διασυνδεσιμότητα μεταξύ Ινδίας, Περσικού Κόλπου, Ανατολικής Μεσογείου (ΑΜ) και Ευρώπης (Levitan, 2025; Shafer, 2025) και,εκ παραλλήλου, την ανάσχεση του διαδρόμου Belt and Road Initiative (BRI) (Middle East Institute, 2026), κινεζικής έμπνευσης και χρηματοδότησης, η ανάπτυξη του οποίου βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Η επιτυχία υλοποίησης του IMECεξαρτάται από δύο κρίσιμες προϋποθέσεις: (α) τη γεωπολιτική σταθερότητα της ΑΜ και της ΕΜΑ και (β) τη διατήρηση της συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών. Σε αυτή τη βάση, η Σαουδική Αραβία κατέχει κομβική θέση, καθώς αποτελεί τον βασικό χερσαίο κόμβο του εγχειρήματος και ταυτόχρονα συνδετικό κρίκο μεταξύ Ινδικού Ωκεανού και ΑΜ (Shafer, 2026; Krzymowski, 2024). Επίσης, ο IMEC συνδέεται στενά με τη λογική των Συμφωνιών του Αβραάμ, οι οποίες επιδίωξαν τη μετατροπή της περιφερειακής συνεργασίας σε εργαλείο οικονομικής ολοκλήρωσης και πολιτικής σταθερότητας (Krzymowski, 2024; Levitan, 2025). Από την άλλη πλευρά, η Σαουδική Αραβία συνιστά κρίσιμο στοιχείο και προϋπόθεση ύπαρξης, τόσο του IMEC, όσο και της «τριγωνικής γεωγραφίας» του ΣτΜ, καθόσον αποτελεί δομικό βραχίονα και στα δύο αυτά εγχειρήματα, έχοντας πρόσοψη στους δύο υψίστης εμπορικής και εφοδιαστικής σημασίας διαδρόμους της Ερυθράς Θάλασσας και του Περσικού Κόλπου.
4. Ευκαιρίες περιφερειακής ολοκλήρωσηςκαι ενεργειακών δικτυώσεων
Η ΣτΜ δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες ώστε να λειτουργήσει ενισχυτικά για την υλοποίηση του IMEC. Πρώτον, η θεσμοθέτηση ενός πλαισίου συνεργασίας μεταξύ βασικών περιφερειακών παικτών μπορεί να μειώσει την αβεβαιότητα που επί δεκαετίες χαρακτήριζε την ΕΜΑ αποθαρρύνοντας επενδύσεις μεγάλης κλίμακας (Mahli, 2026; Levitan, 2025) πέραν αυτών των ενεργειακών υποδομών. Δεύτερον, η βελτίωση του συντονισμού σε θέματα ασφαλείας θα μπορούσε να ενισχύσει την προστασία κρίσιμων υποδομών, όπως λιμένες, σιδηρόδρομοι, εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας και θαλάσσιοι διάδρομοι μεταφορών (Dinc, 2026; Middle East Institute, 2026).
Επιπλέον, η συμφωνία μπορεί να συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός ευνοϊκότερου περιβάλλοντος ολοκλήρωσης υφιστάμενων περιφερειακών ενεργειακών αλυσίδων σε συνδυασμό με την ενσωμάτωση νέων δικτύων μεταφοράς υδρογονανθράκων, LNG, υδρογόνου, τηλεπικοινωνιών και σύγχρονων τεχνολογιών, όπως π.χ. η τεχνητή νοημοσύνη (Shafer, 2025; Levitan, 2025). Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μπορεί επίσης να διευκολύνει τη συγκέντρωση κεφαλαίων από δημόσιους και ιδιωτικούς επενδυτές, οι οποίοι αξιολογούν ιδιαίτερα τον παράγοντα της ασφάλειας πριν από τη χρηματοδότηση έργων υποδομής.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, οι εξελίξεις αυτές ενδέχεται να ενισχύσουν περαιτέρω τη στρατηγική αξία του λιμένα του Πειραιά και των κυπριακών λιμένων, ως ευρωπαϊκές πύλες του IMEC και ως κόμβων (hubs) διασύνδεσης με την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη μέσω της Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών (Krzymowski, 2024). Υπό αυτή την οπτική, η ΣτΜ θα μπορούσε να λειτουργήσει προς όφελος της περιφερειακής σταθερότητας, ως βραχίονας μιας ευρύτερης διαδικασίας γεωοικονομικής ολοκλήρωσης και ελεγχόμενης γεωπολιτικής έντασης.
5. Κίνδυνοι υλοποίησης
Παρά τις, επί της αρχής, προοπτικές που δημιουργεί, η ΣτΜ εμπεριέχει και σημαντικούς κινδύνους ασφάλειας όσον αφορά την υλοποίηση του IMEC. Ο πρώτος, και βασικότερος, κίνδυνος αφορά ενδεχόμενη ανάπτυξη εναλλακτικών γεωοικονομικών αξόνων στην Ευρασία που θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν ή ακόμη και να επισκιάσουν την εφοδιαστική αρχιτεκτονική τουIMEC. Αν και η μέχρι στιγμής επιστημονική βιβλιογραφία αναφορικά με τη ΣτΜ είναι πολύ περιορισμένη, σύμφωνα με κάποιες πρώτες (δημοσιογραφικές ως επί το πλείστον) εκτιμήσεις, η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ Σαουδική Αραβίας και Τουρκίας ενδέχεται να οδηγήσει στη διερεύνηση ανταγωνιστικών εμπορικών διαδρομών μέσω Συρίας και Τουρκίας προς την Ευρώπη, περιορίζοντας τη σημασία του ισραηλινού σκέλους του IMEC (Dinc, 2026; Biscop, 2026), ειδικότερα στην περίπτωση που η ΣτΜ μπορεί να διαμορφώσει δυναμικές και στρατηγικές προτεραιότητες, οι οποίες, αν δεν συγκρούονται, δεν συνεπάγεται ότι κατ’ ανάγκη θα ταυτίζονται με αυτές του IMEC (Biscop, 2026;Abu Toameh, 2026).
Ένα επιπλέον δίλημμα ασφάλειας που θα προβλέπεται να αντιμετωπίσει η Σαουδική Αραβία είναι η προτεραιοποίηση και η κατανομή της γεωπολιτικής βαρύτητας που θα κληθεί να επωμισθεί, τόσο στο πλαίσιο των σχέσεων της με το Ισραήλ λόγω IMEC, όσο και στο πλαίσιο των υποχρεώσεών της με τους εταίρους της λόγω της ΣτΜ. Δεδομένης της ιδιαίτερα μεγάλης έντασης που επισκιάζει, επί του παρόντος, τις προβληματικές σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας, οι οποίες ανά πάσα στιγμή μπορεί να οδηγήσουν σε θερμή αντιπαράθεση ή ακόμη και σε στρατιωτική σύγκρουση με μη γραμμικά συνεπακόλουθα τύπου domino effect,ενδεχομένως, μη επαρκώς προβλέψιμα. Συνεπώς, οι διεθνοπολιτικές και διπλωματικές επιλογές/αποφάσεις της Σαουδική Αραβίας, στο εξόχως εύφλεκτο και γεωπολιτικά πολύπλοκο περιβάλλον της ΕΜΑ, μόνο εύκολες δεν προοιωνίζονται.
Ένας τρίτος κίνδυνος αφορά την πιθανότητα εμφάνισης ανταγωνιστικών γεωπολιτικών υποσυστημάτων. Από τη μία πλευρά βρίσκεται ο άξονας συνεργασίας που συγκροτείται γύρω από την Ινδία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ισραήλ, δηλαδή τις χώρες που συνδέονται άμεσα με τον IMEC. Από την άλλη πλευρά, η νέα αμυντική συνεργασία Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν ενδέχεται να εξελιχθεί σε έναν διακριτό γεωπολιτικό πόλο με διαφορετικές στρατηγικές προτεραιότητες από εκείνες του IMEC.
Παράλληλα, παραμένουν ερωτήματα ως προς την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα και την ανθεκτικότητα της Συμφωνίας[5], [6]. Η περιορισμένη εφαρμογή της αρχής της συλλογικής άμυνας σε περιπτώσεις περιφερειακών κρίσεων και η συνεχιζόμενη εξάρτηση πολλών κρατών από εξωτερικούς παρόχους ασφαλείας αναδεικνύουν ορισμένες δομικές αδυναμίες του νέου σχήματος (Dinc, 2026; Dwivedi, 2026). Εάν οι αδυναμίες αυτές επιβεβαιωθούν στην πράξη, η αξιοπιστία του πλαισίου ασφάλειας που περιβάλλει τον IMEC ενδέχεται να υπονομευθεί.
6. Συμπεράσματα
Η ΣτΜ και ο IMEC συνιστούν αλληλοεπιδρώσες γεωοικονομικές διεργασίες που επηρεάζουν τη γεωπολιτική και γεωοικονομική δομή της ΕΜΑ. Η πρώτη επιδιώκει συγκρότηση ενός νέου περιφερειακού πλαισίου ασφαλείας, ενώ ο IMECαποσκοπεί στη δημιουργία ενός νέου χώρου διασυνδεσιμότητας μεταξύ Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης (Mahli, 2026; Levitan, 2025). Η αρχιτεκτονική ασφαλείας της ΣτΜ μπορεί να ενισχύσει τη σταθερότητα δημιουργώντας ευνοϊκότερες συνθήκες υλοποίησης τουIMEC. Ωστόσο, η πολυπολικότητα και η μη γραμμικότητα των εξελίξεων στην ΕΜΑ, ευνοούν την ανάδυση νέων γεωπολιτικών κέντρων ισχύος, όπου η πιθανότητα ανάπτυξης εναλλακτικών διαδρομών και οι αβεβαιότητες του νέου συστήματος ασφαλείας ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τον αρχικό σχεδιασμό του IMEC (Dinc, 2026; Biscop, 2026).Για την Ελλάδα και την Κύπρο, οι εξελίξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Η Ελλάδα, μέσω του λιμένα του Πειραιά και των δικτύων μεταφορών της προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, μπορεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της ως κύριας ευρωπαϊκής πύλης του IMEC. Επιπλέον, η Κύπρος, λόγω της γεωγραφικής της θέσης στην ΑΜ και της συμμετοχής της στα περιφερειακά ενεργειακά σχήματα συνεργασίας, μπορεί να λειτουργήσει ως συμπληρωματικός κόμβος ενεργειακής και γεωοικονομικής διασύνδεσης μεταξύ ΕΜΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης (Krzymowski, 2024). Συνεπώς, η ΣτΜ θα πρέπει να αναλυθεί ως παράγοντας ταυτόχρονα ευκαιρίας και κινδύνου, ο οποίος αναδιαμορφώνει το στρατηγικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα κριθεί όχι μόνο η επιτυχία και η ανθεκτικότητα του IMEC, αλλά και ο μελλοντικός γεωπολιτικός ρόλος Ελλάδας και Κύπρου στην ΑΜ και στην ΕΜΑ (Krzymowski, 2024; Shafer, 2025).
Βιβλιογραφία
1. Biscop, S. (2026, September). Mecca Agreement and Europe's absence from the Middle East.https://egmontinstitute.be/app/uploads/2026/09/Biscop_Siman_Policy_Brief_414.pdf?type=pdf
2. Dinc, A. (2026, September 25). Mecca joint defense agreement and the new Middle East.https://epis-thinktank.com/api/pdf/2026/09/epis-auto-mecca-joint-defence-agreement-and-the-new-middle-east-6a8cd46d.pdf
3. Doha Institute for Graduate Studies. (2026). The Mecca Defence Pact: A new security architecture for the Middle East?https://www.dohainstitute.org/en/Lists/ACRPS-PDFDocumentLibrary/mecca-joint-defence-agreement.pdf
4. Dwivedi, G. G. (2026). Mecca Agreement: Pakistan, Saudi Arabia, Türkiye trilateral set to reshape West Asia security architecture. United Service Institution https://www.usiofindia.org/pdf/Mecca_Agreement.pdf
5. Abu Toameh, K. (2026, August 17). The Mecca Agreement: A threat to regional security? Gatestone Institute.(originally published by Gatestone Institute; republished at JCPA/JCFA)https://www.gatestoneinstitute.org/
6. Government of India et al. (2023). Memorandum of Understanding on the Principles of an India-Middle East-Europe Economic Corridor.https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2023/sep/doc202399250101.pdf
7. Krzymowski, A. (2024). IMEC in strategic connection with the Three Seas Initiative.Journal of International Studies, 17(4), 179-194.https://www.jois.eu/files/11_1470_Krzymowski.pdf
8. Levitan, D. (2025, May 13). IMEC: Corridor for peace and regional stability.Begin-Sadat Center for Strategic Studies.https://besacenter.org/wp-content/uploads/2025/05/2344-Levitan-Reich-Rynhold-IMEC.pdf
9. Mahli, M. (2026, October 6). Mecca Agreement: First step towards a new regional security architecture.https://www.policycenter.ma/publications/mecca-agreement-first-step-towards-new-regional-security-architecture
10. Middle East Council on Global Affairs. (2026). The Mecca Joint Defense Agreement: The makings of a new security architecture.https://mecouncil.org/publication/the-mecca-joint-defense-agreement-the-makings-of-a-new-security-architecture/
11. Middle East Institute. (2026). The India-Middle East-Europe Economic Corridor: Backgrounder.
https://www.mei.edu/wp-content/uploads/2026/06/IMEC_Backgrounder_2026_final.pdf
12. Minor, A., Kugelman, &M., Outzen, R. (07.08.26). Why Saudi Arabia, Pakistan, and Turkey just signed a defense pact. Atlantic Council, https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/why-saudi-arabia-pakistan-and-turkey-just-signed-a-defense-pact/
13. Shafer, J. (2025). The IMEC: Connectivity in an era of geopolitical uncertainty. Atlantic Council.https://www.atlanticcouncil.org/wp-content/uploads/2025/08/The-India-Middle-East-Europe-Economic-Corridor-Connectivity-in-an-era-of-geopolitical-uncertainty.pdf
14. Wikipedia contributors. (2026, October 12). Mecca Joint Defence Agreement. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved from https://en.wikipedia.org/wiki/Mecca_Joint_Defence_Agreement
15. ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ «Οι Χούθι δοκιμάζουν τη Συμφωνία της Μέκκας – Χείρα βοηθείας της Άγκυρας στη Σαουδική Αραβία», και https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2164192/oi-choythi-dokimazoyn-ti-symfonia-tis-mekkas-cheira-voitheias-tis-agkyras-sti-saoydiki-aravia/
16. Σκαφιδάς, Γ. (2026, September 7). «Οι Χούθι χτυπούν τη Σαουδική Αραβία: Τι κάνει η «συμμαχία» της Μέκκας; Προς το παρόν τίποτα». ΑΜΥΝΑ & ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ. https://www.amynanet.gr/oi-chouthi-chtypoun-ti-saoudiki-aravia-ti-kanei-i-symmachia-tis-mekkas-pros-to-paron-tipota
Λίγα λόγια για τον Δρ.Φίλιππο Σπανίδη, Διευθυντή Έργων Φυσικού Αερίου-Πετρελαίου στην ASPROFOS Engineering S.A.
Ο Φίλιππος-Μάρκος Σπανίδης είναι Διπλωματούχος Αγρονόμος-Τοπογράφος Μηχανικός, κάτοχος Μεταπτυχιακού και Διδακτορικού Διπλώματος στη Διοίκηση Βιομηχανικών και Περιβαλλοντικών Συστημάτων και πιστοποιημένος Γεωπολιτικός Αναλυτής. Έχει δημοσιεύσει 32 εργασίες σε επιστημονικά περιοδικά και συνέδρια. Είναι Διευθυντής Έργων Φυσικού Αερίου-Πετρελαίου στην ASPROFOS Engineering S.A.
[1]IMEC: India-MiddleEast-Europe Corridor
[2]Η υπογραφή της συμφωνίας πραγματοποιήθηκε στις 7 Αυγούστου 2026. Η επιλογή της Μέκκας υπογραμμίζει το συμβολισμό του όλου εγχειρήματος, συνιστώντας ένα σαφές μήνυμα του σουνιτικού ισλάμ προς πολλαπλούς αποδέκτες, εντός και εκτός της ΕΜΑ.Για το λόγο αυτό, στη διεθνή ειδησεογραφία, η ΣτΜ αποκλήθηκε και ως «Σουνιτικό ΝΑΤΟ».
[3]Πέραν ενός επίσημου ανακοινωθέντος(jointstatement), το ακριβές κείμενο της ΣτΜ δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα.
[4]Βλ. καιMinor et al. (07.08.26).
[5] Στις πρόσφατες επιθέσεις των Χούθι εναντίον στρατηγικών υποδομών της Σαουδική Αραβίας (όπως τα διεθνή αεροδρόμια του Ριάντ και του Νταμάμ, καθώς και εγκαταστάσεις της Saudi Aramco), η χώρα αιτήθηκε παροχή υποστήριξης από τους άλλους δύο εταίρους της ΣτΜ. Η ανταπόκριση των εταίρων υπήρξε από υποτονική έως ανύπαρκτη, ιδιαιτέρως από την πλευρά της Τουρκίας, η οποία δήλωσε ότι «[…] υπάρχουν περιορισμοί που εμποδίζουν την Τουρκία να αναλάβει άμεσο ρόλο μάχιμου εμπλεκόμενου στη σύγκρουση…[…]». Ωστόσο, στην τρέχουσα συγκυρία, και λαμβανομένης υπόψη της εξαιρετικά ρευστής κατάστασης που επικρατεί μεταξύ των κρατών της ΕΜΑ, είναι πρόωρο να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα αναφορικά με το βάθος και την ανθεκτικότητα της Συμφωνίας.
(βλ. σχετικά:https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2164192/oi-choythi-dokimazoyn-ti-symfonia-tis-mekkas-cheira-voitheias-tis-agkyras-sti-saoydiki-aravia/).
[6]Βλ. και:Σκαφιδάς, Γ. (07.09.26).