Ήδη απ’ τα χρόνια του Θουκυδίδη και του Περικλή, η θαλάσσια ισχύς δεν είναι πολυτέλεια για τον ελληνισμό. Είναι θεμελιώδης όρος ασφάλειας, ανάπτυξης και εθνικής επιβίωσης.
Η συζήτηση για την ανακήρυξη Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με την Κυπριακή Δημοκρατία, σε μία εποχή που η Τουρκία αξιώνει να εφαρμόσει το έξω από κάθε νομική λογική τούρκο-λιβυκό μνημόνιο και η Ελλάδα επιστρατεύει ως μη έδει τρίτους (σήμερα τη Γαλλία, αύριο ποιος ξσρει ποιόν) για να ποντίσει ενα καλώδιο, αναδεικνύει ένα βαθύτερο πρόβλημα: την απουσία μιας συνεκτικής εθνικής στρατηγικής για τη θάλασσα. Η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τις θαλάσσιες ζώνες ως ζήτημα διπλωματικής ευχέρειας ή ως επιλογή που εξαρτάται από την εκάστοτε αντίδραση της Άγκυρας. Η κατοχύρωση των δικαιωμάτων της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί στρατηγική υποχρέωση απέναντι στις επόμενες γενιές.
Η Τουρκία επιδιώκει συστηματικά να επιβάλει μια αναθεωρητική αντίληψη για την περιοχή. Στην περίπτωση της Λιβύης, επιχειρεί να αγνοήσει την ελληνική νησιωτική παρουσία και να περιορίσει δραστικά τα δικαιώματα της Ελλάδας. Η αδράνεια και ο κατευνασμός έχουν δείξει τα όρια τους απέναντι σε αυτή την πολιτική. Η Αθήνα δεν μπορεί να απαντά με την εκ των προτέρων παραδοχή ότι δεν θα μπορέσει να υπερασπιστεί όσα δικαιούται.
Η δε επίκληση της επιχειρησιακής δυσκολίας είναι κάθε άλλο παρά πειστικός λόγος για να μην προχωρήσει η νομική κατοχύρωση των δικαιωμάτων μας. Η ΑΟΖ δεν είναι στρατιωτική κατάκτηση. Είναι θεσμός του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, ο οποίος απονέμει στα παράκτια κράτη συγκεκριμένα κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσίες. Η Ελλάδα οφείλει να τα ασκεί, να τα προστατεύει και να αναπτύσσει τις αναγκαίες διπλωματικές, επιχειρησιακές και αμυντικές δυνατότητες για την αποτελεσματική διασφάλισή τους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών με την Κυπριακή Δημοκρατία. Αθήνα και Λευκωσία έχουν κάθε λόγο να προχωρήσουν σε αυτή τη στρατηγική επιλογή, στη βάση της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Ο χάρτης της Σεβίλλης με «ευρωπαϊκή βούλα» αποτελεί το πηδάλιο της αντίληψης για τη γεωγραφία και την προάσπιση των ευρωπαϊκών συμφερόντων στη θάλασσα. Η ενδεχόμενη χάραξη ΑΟΖ Ελλάδας-Κύπρου δεν θα είναι απλώς μια διμερής τεχνική συμφωνία, αλλά η προϋπόθεση για την ενίσχυση της νομικής και γεωπολιτικής θέσης δύο κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Δεν επιθυμούμε ούτε ένταση ούτε σύγκρουση. Και στο ΠΑΣΟΚ δεν επενδύουμε ούτε στην ένταση ούτε στην κλιμάκωση. Η στρατηγική, όμως, προϋποθέτει σαφή πολιτική βούληση και προσδιορισμένους εθνικούς στόχους. Όταν η κυβέρνηση παρουσιάζει την αδυναμία άσκησης των δικαιωμάτων ως αναπόφευκτη πραγματικότητα, εκπέμπει ένα μήνυμα που η άλλη πλευρά ασφαλώς θα αξιοποιήσει.
Το ερώτημα, επομένως, κάθε φορά δεν είναι αν η Τουρκία θα αντιδράσει στις ελληνικές πρωτοβουλίες διότι έχει ήδη αποδείξει ότι αντιδρά ακόμη και στην άσκηση των νόμιμων δικαιωμάτων μας. Το ερώτημα είναι αν η Ελλάδα έχει θέσει στόχους και αν διαθέτει την πολιτική βούληση να τους επιτύχει. Γιατί μια χώρα που δεν ορίζει τους δικούς της στρατηγικούς στόχους, αργά ή γρήγορα θα βρεθεί να διαχειρίζεται τους στόχους των άλλων.
Η Ελλάδα χρειάζεται στρατηγική για τη θάλασσα, όχι διαχείριση του φόβου. Και αυτή η στρατηγική πρέπει να ξεκινήσει τώρα.
* Ο Νικόλας Φαραντούρης είναι ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, κάτοχος της Ευρωπαϊκής Έδρας Jean Monnet.
(από την εφημερίδα Η Ναυτεμπορική)