Η Γεωπολιτική Προσδίδει Νέο Ρόλο στη Ναυτιλία

Η Γεωπολιτική Προσδίδει Νέο Ρόλο στη Ναυτιλία
του Γιώργου Ξηραδάκη
Παρ, 4 Σεπτεμβρίου 2026 - 18:00

Η παγκόσμια ναυτιλία βρίσκεται πλέον στην πρώτη γραμμή των γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Οι πολεμικές συγκρούσεις δεν αποτελούν απλώς έναν εξωτερικό κίνδυνο για τη θαλάσσια οικονομία. Επηρεάζουν άμεσα τις εμπορικές ροές, το κόστος μεταφοράς, την ενεργειακή ασφάλεια και τελικά τις τιμές που πληρώνει ο καταναλωτής

Τρεις θαλάσσιες ζώνες αποτυπώνουν σήμερα αυτή τη νέα πραγματικότητα: τα Στενά του Ορμούζ, η Ερυθρά Θάλασσα και η Μαύρη Θάλασσα.

Στον Ορμούζ, η αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ιράν εξακολουθεί να κρατά τη ναυσιπλοΐα σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Στις 27 Αυγούστου, τα στοιχεία της Kpler κατέγραφαν μόλις 10 ορατές διελεύσεις πλοίων μεταφοράς εμπορευμάτων την προηγουμένη, έναντι οκτώ την Τρίτη και κινητού μέσου όρου περίπου 15 πλοίων στο τελευταίο δεκαήμερο.

Την ίδια ώρα, νέα πλήγματα σε δεξαμενόπλοια κοντά στις ακτές του Ομάν επιβεβαιώνουν ότι ο κίνδυνος παραμένει απολύτως πραγματικός. Μια νέα εξέλιξη, ωστόσο, δημιουργεί κάποιες προσδοκίες, πολύ συγκρατημένες βεβαίως: Ιράν και Ομάν συζητούν προσωρινό πλαίσιο για τη θαλάσσια κυκλοφορία στα Στενά. Πρόκειται για ένδειξη αποκλιμάκωσης που όλα τα μέρη ίσως έχουν ξανά ανάγκη, όχι ακόμη για επιστροφή στην κανονικότητα. Αλλωστε, οι καθημερινές εξελίξεις είναι πολλές και τίποτε δεν αποτελεί έκπληξη

Την ίδια στιγμή, η Ερυθρά Θάλασσα δεν έχει επιστρέψει στην κανονικότητα. Η πρόσφατη επίθεση σε σαουδαραβικό δεξαμενόπλοιο δυτικά του Yanbu δείχνει ότι ακόμη και η εναλλακτική έξοδος του σαουδαραβικού πετρελαίου προς την Ερυθρά Θάλασσα βρίσκεται υπό πίεση. Το Bab el-Mandeb και η διαδρομή του Suez εξακολουθούν συνεπώς να ενσωματώνουν υψηλό γεωπολιτικό ρίσκο.

Στη Μαύρη Θάλασσα, η κλιμάκωση γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική. Η MSC ανέστειλε νέες κρατήσεις προς και από το Novorossiysk έπειτα από πλήγμα με drone σε πλοίο της, ενώ η Ουκρανία έχει προσφύγει στον IMO καταγγέλλοντας δεκάδες επιθέσεις εναντίον πλοίων μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η μεγάλη ρωσική επίθεση της 27ης Αυγούστου έπληξε, σύμφωνα με τις ουκρανικές Αρχές, μεταξύ άλλων λιμενικές και αποθηκευτικές υποδομές σιτηρών. Εδώ η ναυτιλιακή ασφάλεια συνδέεται πλέον ευθέως με την επισιτιστική ασφάλεια και τη διαθεσιμότητα πρώτων υλών.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ένα SWOT της παγκόσμιας ναυτιλίας είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικό. Στις Δυνατότητες – Strengths, η ναυτιλία παραμένει αναντικατάστατη για το παγκόσμιο εμπόριο και διαθέτει σημαντική ευελιξία ανακατεύθυνσης πλοίων και φορτίων. Στις Αδυναμίες – Weaknesses, όμως, βρίσκεται η μεγάλη εξάρτησή της από στρατηγικά chokepoints, μαζί με την αύξηση ασφαλίστρων πολέμου, καυσίμων και λειτουργικού κόστους.

Οι Ευκαιρείς – Opportunities προκύπτουν από την ίδια τη διαταραχή. Οι παρακάμψεις αυξάνουν τα ton-miles και συνεπώς τη ζήτηση για πλοία, ενώ η αναδιάταξη των ενεργειακών ροών και η ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού δημιουργούν νέες αγορές. Ηδη οι χώρες του Κόλπου επιταχύνουν επενδύσεις σε εναλλακτικές οδούς εξαγωγής ενέργειας που παρακάμπτουν τον Ορμούζ.

Στις Απειλές – Threats βρίσκεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος: μια ταυτόχρονη και παρατεταμένη διατάραξη Ορμούζ, Ερυθράς και Μαύρης Θάλασσας μπορεί να μετατραπεί σε παγκόσμιο supply-chain shock, με άμεσες συνέπειες σε ενέργεια, τρόφιμα και πληθωρισμό. Το κόστος είναι ήδη ορατό: πρόσφατη ανάλυση εκτιμά ότι οι εισαγωγείς ορυκτών καυσίμων κατέβαλαν περίπου 330 δισ. δολάρια επιπλέον για θαλάσσιες εισαγωγές αργού, προϊόντων πετρελαίου και LNG στο εξάμηνο της κρίσης, σε σχέση με τις προπολεμικές προσδοκίες των αγορών.

Για την ελληνική ναυτιλία, η νέα πραγματικότητα δημιουργεί ευκαιρίες αλλά κυρίως ευθύνη. Η ισχύς της δεν πρέπει πλέον να μετριέται μόνο σε αριθμό πλοίων και χωρητικότητα. Πρέπει να μετριέται και στην ικανότητά της να εξασφαλίζει τη συνέχεια των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων σε περιόδους κρίσης.

Γιατί στον νέο γεωπολιτικό χάρτη, το πλοίο δεν μεταφέρει μόνο φορτίο, μεταφέρει ενεργειακή ασφάλεια, επισιτιστική επάρκεια και, τελικά, οικονομική σταθερότητα.

Λίγα λόγια για τον κ. κ. Γιώργο Ξηραδάκη, Διευθύνοντα Σύμβουλο της XRTC Business Consultants

Ο Γιώργος Ξηραδάκης είναι διευθύνων σύμβουλος της Εταιρείας Συμβούλων Ναυτιλίας XRTC BUSINESS CONSULTANTS LTD, πρόεδρος της  Ενωσης Τραπεζικών και Χρηματοοικονομικών Στελεχών της Ελληνικής Ναυτιλίας, αντιπρόεδρος Ελληνοκινέζικου Επιμελητηρίου, μέλος του ΔΣ του ΕΒΕΠ και επίτιμος πρόεδρος του Propeller Club Πειραιά

(από την εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ»)

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο