Η Νέα Γεωγραφία της Ευρωπαϊκής Ενέργειας και ο Ρόλος Της Ελλάδας

Η Νέα Γεωγραφία της Ευρωπαϊκής Ενέργειας και ο Ρόλος Της Ελλάδας
Του Δημήτριου Φούρλαρη*
Δευ, 31 Αυγούστου 2026 - 12:36

Η ελληνική ενεργειακή αγορά βρίσκεται σε μια περίοδο ταχύτατων μεταβολών. Η διεύρυνση των επιλογών εφοδιασμού, η ανάπτυξη των ΑΠΕ και η ενίσχυση των δικτύων, των διασυνδέσεων και της αποθήκευσης δημιουργούν νέες δυνατότητες, αλλά και νέες απαιτήσεις για τη λειτουργία και τη ρύθμιση του ενεργειακού συστήματος. Για τη ΡΑΑΕΥ, βασική προτεραιότητα είναι οι αλλαγές αυτές να υπηρετούν μια

 

αποτελεσματική και ανταγωνιστική αγορά προς όφελος της ελληνικής οικονομίας και των καταναλωτών. Η ενίσχυση του ανταγωνισμού, η διαφάνεια, η προστασία και η ενεργότερη συμμετοχή των καταναλωτών, καθώς και ένα σταθερό ρυθμιστικό περιβάλλον αποτελούν βασικές προϋποθέσεις προς αυτή την κατεύθυνση.

Η ελληνική αγορά, όμως, αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου ευρωπαϊκού συστήματος που μεταβάλλεται σημαντικά. Η ενεργειακή κρίση επιτάχυνε την αναδιάταξη των ενεργειακών ροών της Ευρώπης: η μείωση των ρωσικών ροών, η ενίσχυση του LNG και η ανάπτυξη εναλλακτικών διαδρομών εφοδιασμού πολλαπλασίασαν τα σημεία εισόδου φυσικού αερίου, ενώ η ανάπτυξη των ΑΠΕ και των ηλεκτρικών διασυνδέσεων διαμορφώνει μια νέα γεωγραφία και στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Η αλλαγή αυτή αφορά τόσο τις υποδομές όσο και τις αγορές στις οποίες απευθύνονται. Η δυνατότητα κίνησης των φυσικών ροών ενέργειας από περισσότερα σημεία αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν αυτή η ενέργεια μπορεί να κινείται αποτελεσματικά μεταξύ γεωγραφικών, χρηματοοικονομικών και ρυθμιστικών αγορών. Αυτό απαιτεί επαρκή διασυνοριακή δυναμικότητα, διαφανείς όρους πρόσβασης και ρυθμιστικά πλαίσια που διευκολύνουν τις διασυνοριακές συναλλαγές.

Η νέα ενεργειακή γεωγραφία της Ευρώπης, επομένως, διαμορφώνεται εξίσου, τόσο από αγωγούς, τερματικούς σταθμούς LNG και ηλεκτρικές διασυνδέσεις όσο και από την ενοποίηση των αγορών και τη σύγκλιση των κανόνων με τους οποίους αυτές λειτουργούν.

Η Νοτιοανατολική Ευρώπη αποκτά διαφορετικό ρόλο

Οι μεταβολές αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η δε σημασία τους υπερβαίνει τα στενά όρια της περιοχής καθώς αφορούν, τελικά, συνολικά την Ευρωπαϊκή Ένωση και την προσπάθειά της να δημιουργήσει ένα περισσότερο διαφοροποιημένο, διασυνδεδεμένο και ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα.

Για πολλά χρόνια, αρκετές αγορές της περιοχής χαρακτηρίζονταν από περιορισμένες διασυνδέσεις, μικρό αριθμό εναλλακτικών πηγών εφοδιασμού και διαφορετικά επίπεδα ρυθμιστικής ανάπτυξης. Σήμερα, η ενίσχυση των αγωγών, των δυνατοτήτων εισαγωγής LNG και των ηλεκτρικών διασυνδέσεων δημιουργεί μια διαφορετική πραγματικότητα.

Η εξέλιξη αυτή έχει σαφή γεωστρατηγική σημασία για την ΕΕ. Η δυνατότητα υποδοχής στην ΕΕ και μετέπειτα μεταφοράς ενεργειακών ποσοτήτων μέσω της Νοτιοανατολικής Ευρώπης σε όλη την ΕΕ διευρύνει τις επιλογές εφοδιασμού και ενισχύει την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος.

Για να αξιοποιηθούν όμως αυτές οι δυνατότητες, μαζί με τις φυσικές υποδομές, απαιτούνται συμβατοί κανόνες, διαφάνεια, διαλειτουργικότητα και στενότερη συνεργασία μεταξύ των εθνικών ρυθμιστικών αρχών. Μάλιστα, καθώς στα Βαλκάνια έχουμε και χώρες εκτός της ΕΕ των οποίων η θέση είναι σημαντική για την αποτελεσματική λειτουργία όλου του συστήματος, οι προκλήσεις συμβατότητας των κανόνων γίνονται ακόμα πιο σημαντικές.

Σε αυτή τη διαδικασία η ΡΑΑΕΥ επιδιώκει να έχει ενεργό ρόλο. Η συνεργασία με τις ρυθμιστικές αρχές της περιοχής μπορεί να συμβάλει στη σύγκλιση των ρυθμιστικών πρακτικών και στη δημιουργία περισσότερο λειτουργικών διασυνοριακών αγορών.Η περιφερειακή συνεργασία των Ρυθμιστών αποτελεί έτσι μέρος της διαδικασίας μέσω της οποίας η Νοτιοανατολική Ευρώπη ενσωματώνεται βαθύτερα στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά.

Η θέση της Ελλάδας στη νέα περιφερειακή αγορά

Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η Ελλάδα βρίσκεται σε ιδιαίτερα σημαντική θέση. Η χώρα διαθέτει διευρυμένες δυνατότητες εισαγωγής και μεταφοράς φυσικού αερίου μέσω αγωγών, εγκαταστάσεων LNG και διασυνδέσεων με γειτονικές αγορές. Παράλληλα, η ανάπτυξη των ΑΠΕ και η ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων αυξάνουν τη συμμετοχή της ελληνικής αγοράς στις περιφερειακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ και τα δύο, φυσικό αέριο και ηλεκτρισμός, χρειάζονται λειτουργικές αγορές, αποτελεσματική ρύθμιση και θεσμική συνεργασία με τις χώρες με τις οποίες η Ελλάδα συνδέεται ενεργειακά.

Σε αυτό το σημείο αποκτούν ιδιαίτερη σημασία οι σχέσεις της ΡΑΑΕΥ με τις άλλες εθνικές ρυθμιστικές αρχές. Καθώς οι αγορές της περιοχής συνδέονται στενότερα, οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε μία χώρα επηρεάζουν όλο και περισσότερο τις γειτονικές αγορές. Η ρυθμιστική συνεργασία παύει επομένως να αποτελεί ένα απλό μηχανισμό ανταλλαγής τεχνογνωσίας και αποκτά ουσιαστική σημασία για τη λειτουργία του περιφερειακού ενεργειακού συστήματος.

Η ενεργός παρουσία της ΡΑΑΕΥ στα περιφερειακά και ευρωπαϊκά δίκτυα συνεργασίας μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός ρυθμιστικού περιβάλλοντος στα Βαλκάνια που προσεγγίζει περισσότερο το ευρωπαϊκό μοντέλο λειτουργίας των αγορών. Με τον τρόπο αυτό, η ΡΑΑΕΥ μπορεί να λειτουργεί ως ένας από τους θεσμικούς συνδετικούς κρίκους μεταξύ της ελληνικής αγοράς, των αγορών της περιοχής και του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος.

Ο περιφερειακός ρόλος της Ελλάδας, επομένως, εξαρτάται και από τη δυνατότητά της να συμβάλλει στη δημιουργία ενός περισσότερο ενοποιημένου και προβλέψιμου περιβάλλοντος λειτουργίας των αγορών στην ευρύτερη περιοχή.

Η πρόκληση της επόμενης περιόδου

Η νέα γεωγραφία της ευρωπαϊκής ενέργειας δημιουργεί σημαντικές δυνατότητες για την Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Για μια ρυθμιστική αρχή, όμως, το τελικό κριτήριο παραμένει το κατά πόσο οι αλλαγές στην αγορά δημιουργούν πραγματικό όφελος για τους καταναλωτές και για την οικονομία.

Οι καταναλωτές δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως τελικοί αποδέκτες της ενέργειας και των τιμών που τους προσφέρονται. Η αποκεντρωμένη παραγωγή, η αποθήκευση, τα εργαλεία διαχείρισης της ζήτησης και τα περισσότερο ευέλικτα προϊόντα προμήθειας δημιουργούν προϋποθέσεις για έναν πιο ενεργό ρόλο τους.

Η ενίσχυση των καταναλωτών με τρόπο που να είναι ουσιαστικός, σημαίνει περισσότερη διαφάνεια, αυξημένη δυνατότητα σύγκρισης των επιλογών που είναι διαθέσιμες στην αγορά, εύκολη και ισότιμη πρόσβαση σε νέα προϊόντα και υπηρεσίες, και δυνατότητα προσαρμογής της κατανάλωσης όταν αυτό δημιουργεί οικονομικό όφελος για τους ίδιους. Αυτά τα δεδομένα σημαίνουνπαράλληλα και την αποτελεσματική προστασία απέναντι σε πρακτικές που περιορίζουν τον ανταγωνισμό ή μεταφέρουν δυσανάλογους κινδύνους στον τελικό χρήστη.

Μία από τις βασικές προκλήσεις για τη ΡΑΑΕΥ είναι, συνεπώς, να συμβάλει ώστε η ελληνική αγορά να αξιοποιήσει τις δυνατότητες της ενεργειακής μετάβασης και της βαθύτερης ευρωπαϊκής ενοποίησης, διατηρώντας τον καταναλωτή στο επίκεντρο της ρυθμιστικής πολιτικής.

Από αυτή την αφετηρία προκύπτει και η διεθνής διάσταση του ρόλου μας. Μια περισσότερο ανταγωνιστική, διαφανής και αποτελεσματική ελληνική ενεργειακή αγορά μπορεί να συμμετέχει ισχυρότερα σε μια ολοκληρωμένη περιφερειακή αγορά, ενώ η στενότερη συνεργασία με τις ρυθμιστικές αρχές των γειτονικών χωρών μπορεί να ενισχύσει τις δυνατότητες του ελληνικού ενεργειακού συστήματος.

Η επόμενη περίοδος σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα λοιπόν, θα κριθεί από το κατά πόσο η νέα ενεργειακή γεωγραφία της Ευρώπης θα μετατραπεί σε πραγματική ενοποίηση των αγορών και σε απτά οφέλη για τους καταναλωτές.

Για τη ΡΑΑΕΥ, οι δύο αυτές επιδιώξεις είναι αλληλένδετες. Μια ισχυρότερη θέση της ελληνικής αγοράς στο περιφερειακό και ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα έχει αξία όταν συμβάλλει σε μια καλύτερα λειτουργούσα αγορά στην Ελλάδα και, τελικά, σε περισσότερες επιλογές, μεγαλύτερη ασφάλεια και καλύτερες υπηρεσίες για τον Έλληνα καταναλωτή.

 

 

 

 

*Λίγα λόγια για τον κ. Δημήτριο Φούρλαρη, Αντιπρόεδρος Κλάδου Ενέργειας, Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων,Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ)

 Ο Δημήτρης Φούρλαρης είναι διπλωματούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός (Ενεργειακός)  Ε.Μ.Π και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στα Τεχνοοικονομικά Συστήματα (Master of Science in Techno- Economic System ) από ΕΜΠ-ΕΚΠΑ- ΠΑΠΕΙ.

Είναι 40 χρόνια στο χώρο της ενέργειας ξεκινώντας από Μηχανικός Λειτουργίας στον ΑΗΣ Καρδιάς στην Γενική Διεύθυνση Παραγωγής της ΔΕΗ και αργότερα στα Κέντρα Ελέγχου Ενέργειας της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφοράς της ΔΕΗ.

Από το 2001 με την απελευθέρωση της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας εντάχθηκε στο προσωπικό του ΔΕΣΜΗΕ. Από το 2001 -2012 ασκώντας διαδοχικά τα καθήκοντα του προϊσταμένου μέχρι και του Διευθυντή στη Διεύθυνση Λειτουργίας Ελέγχου Συστήματος του ΔΕΣΜΗΕ, ήταν υπεύθυνος της Ασφάλειας Λειτουργίας του Συστήματος υλοποιώντας ταυτόχρονα τις εφαρμογές σύμφωνα με τις οδηγίες της EE για την απελευθέρωση της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας . Διαχειρίστηκε σημαντικές κρίσεις στο Σύστημα Μεταφοράς  (αντιμετώπιση υψηλών φορτίων θέρους Περιόδου 2005-2009, έλλειψη φυσικού αερίου 2008 & 2012 ).

Από το 2012 – 2015 με την δημιουργία του ΑΔΜΗΕ συνέχισε ως Διευθυντής στην ίδια Διεύθυνση.

Το διάστημα 2015-2021 διετέλεσε διαδοχικά Διευθυντής στις Διευθύνσεις Στρατηγικής, Σχεδιασμού & Ανάπτυξης Συστήματος και της Διαχείρισης Παγίων του ΑΔΜΗΕ

Συμμετείχε επίσης σε Working Groups  της πρώην UCTE (νυν ENTSO-e) απο το 2002 μέχει το 2006 ενώ  το διάστημα 2006 -2015 ήταν μέλος του System Operation Committee  του ENTSO-e. Έχει δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά.

Από τον Μάιο του  2021 ορίστηκε  Β΄ Αντιπρόεδρος  στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ).

Από τον Απρίλιο του 2023, έχει οριστεί Αντιπρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας, Αποβλήτων και Υδάτων (PAΑEΥ) και Πρόεδρος της Ολομέλειας του Κλάδου Ενέργειας.

Τον Μάιο του  2026 ορίστηκε εκ νέου για μια πενταετία Αντιπρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας, Αποβλήτων και Υδάτων (PAΑEΥ) και Πρόεδρος της Ολομέλειας του Κλάδου Ενέργειας.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο