Για παράδειγμα, ασιατικές εταιρείες που είχαν προγραμματίσει να χρησιμοποιήσουν φυσικό αέριο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας έχουν στραφεί στις ΑΠΕ και έχουν πουλήσει τους αεριοστρόβιλους τους σε data centers των ΗΠΑ. Στο μέλλον, η παγκόσμια ζήτηση για πετρέλαιο και φυσικό αέριο θα είναι μικρότερη από ό,τι είχε προβλεφθεί. Κατά συνέπεια, η επαναλειτουργία του Ορμούζ και η επισκευή των ρωσικών πετρελαϊκών εγκαταστάσεων θα οδηγήσουν σε πολύ χαμηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι ευάλωτοι αγοραστές, όπως οι μεγάλες εταιρείες διύλισης, το κατανοούν αυτό και ήδη περιορίζουν τις προθεσμιακές αγορές τους.
«Δεν θα είναι δύσκολο»
Ο πόλεμος με το Ιράν δεν έχει τελειώσει. Στις 1 Μαρτίου, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στη «New York Times» σε τηλεφωνική συνέντευξη ότι «ο αμερικανικός στρατός σκοπεύει να συνεχίσει την επίθεσή του εναντίον του Ιράν για “τέσσερις έως πέντε εβδομάδες” αν χρειαστεί, επιμένοντας ότι “δεν θα είναι δύσκολο” για το Ισραήλ και τις ΗΠΑ να διατηρήσουν την ένταση της μάχης». Πρόσθεσε ότι το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι παρόμοιο με «αυτό που οργάνωσε στη Βενεζουέλα», όπου η ηγεσία απομακρύνθηκε και η υπόλοιπη κυβέρνηση θα συνεργαζόταν «ρεαλιστικά» με τις ΗΠΑ.
Περίπου 25 εβδομάδες αργότερα, ο πόλεμος έχει μετατραπεί σε αδιέξοδο. Καμία από τις προβλέψεις του Τραμπ δεν έχει επαληθευτεί. Οι επιθέσεις έχουν διαρκέσει πολύ περισσότερο από πέντε εβδομάδες, και η ιρανική κυβέρνηση φαίνεται ισχυρότερη και πιο αποφασιστική από ποτέ. Οι ελίτ ιρανικές στρατιωτικές δυνάμεις δεν παρέδωσαν τα όπλα τους. Άλλες χώρες του Περσικού Κόλπου έχουν πληγεί από τη σύγκρουση και έχουν εμπλακεί στον πόλεμο.
Μέχρι στιγμής, ο πόλεμος έχει οδηγήσει σε μείωση, κατά μέσο όρο, κατά 12,9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα στις αποστολές αργού πετρελαίου, προϊόντων πετρελαίου, και υγραερίου από την 1η Μαρτίου· σε μείωση κατά περίπου 20% στις παγκόσμιες αποστολές LNG· σε πιθανή απώλεια 9% της παγκόσμιας παραγωγής αλουμινίου· απώλεια μεταξύ 20% και 36% των παγκόσμιων λιπασμάτων· και έως και 46% του παγκόσμιου εφοδιασμού σε ουρία, το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο αζωτούχο λίπασμα.
Ο πόλεμος δεν εξελίχθηκε όπως είχε υποσχεθεί, και δεν διαφαίνεται τέλος. Οι ΗΠΑ δεν θα υποκύψουν στους όρους του Ιράν, ούτε το Ιράν θα υποκύψει σε εκείνους των ΗΠΑ. Ως εκ τούτου, είναι πιθανή μια παρατεταμένη διακοπή. Με τον καιρό, νέοι αγωγοί θα επιτρέψουν στους εξαγωγείς του Περσικού Κόλπου να παραδίδουν αργό πετρέλαιο και προϊόντα στους αγοραστές μέσω άλλων διαδρομών, οι οποίες ενδέχεται να περιλαμβάνουν τη Συρία, την Τουρκία, ή την Ερυθρά Θάλασσα, υπό την προϋπόθεση ότι οι Χούθι της Υεμένης θα απέχουν από την παρεμπόδιση της ναυτιλιακής κυκλοφορίας. Ωστόσο, οι μεταφορές ΥΦΑ, αλουμινίου, και λιπασμάτων πιθανότατα θα απαιτούν διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Μέσης Ανατολής
Εταιρείες και χώρες σε όλο τον κόσμο προσπαθούν να απεξαρτηθούν από τις εισαγωγές πετρελαίου, φυσικού αερίου, αλουμινίου, και λιπασμάτων από τον Περσικό Κόλπο. Νέα εργοστάσια ή εγκαταστάσεις εκτός της περιοχής θα αντικαταστήσουν, σε ορισμένες περιπτώσεις, τις εγκαταστάσεις που έχουν αποκλειστεί λόγω του κλεισίματος του Ορμούζ με εναλλακτικές πηγές ενέργειας, όπως οι ανανεώσιμες, εξαλείφοντας την ανάγκη για πρώτες ύλες που παλαιότερα προμηθεύονταν από τις χώρες της Μέσης Ανατολής. Σε ορισμένες περιπτώσεις, άλλες εξελίξεις θα επιταχύνουν τη μετάβαση.
Η συνεχιζόμενη διαμάχη για τα Στενά του Ορμούζ θα επηρεάσει επίσης την ανάπτυξη στην Ασία, τον κύριο προορισμό για μεγάλο μέρος του ΥΦΑ της Μέσης Ανατολής. Η τρέχουσα κρίση οδήγησε την Ασιατική Τράπεζα Ανάπτυξης να μειώσει τις προβλέψεις της για την ανάπτυξη το 2026. Ταυτόχρονα, οι παραγωγοί LNG στις ΗΠΑ και τον Καναδά σπεύδουν να ενισχύσουν τις εξαγωγές, κατασκευάζοντας νέες εγκαταστάσεις που θα επεκτείνουν τις προμήθειες προς την ασιατική αγορά.
Οι εξαγωγείς αργού και πετρελαϊκών προϊόντων της περιοχής αντιμετωπίζουν επίσης μια συρρικνούμενη αγορά. Ο OPEC, στη μακροπρόθεσμη πρόβλεψή του για τη παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου τον Ιούνιο του 2026, προέβλεψε ραγδαία αύξηση της ζήτησης εκτός ΟΟΣΑ, εκτιμώντας ότι η κατανάλωση σε αυτές τις χώρες θα αυξηθεί από 59 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα σε 66 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το 2030 και σε 73 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το 2035.
Σήμερα, η πιθανότητα να συμβεί αυτή η αύξηση είναι σχεδόν μηδενική. Η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει ραγδαία αύξηση στην υιοθέτηση EVs σε όλο τον κόσμο. Οι κινεζικές εξαγωγές ηλεκτρικών οχημάτων προς την Αφρική αυξήθηκαν κατά 131% το πρώτο εξάμηνο του 2026 σε σύγκριση με το 2025, κατά 43% προς τις ασιατικές χώρες, κατά 73% προς τις μη ασιατικές χώρες, και κατά 72% προς τη Λατινική Αμερική. Στην Ινδία, τα ηλεκτρικά οχήματα αντιπροσώπευαν το 60% των «τριτροχών», τα οποία χρησιμοποιούνται για εμπορικούς σκοπούς, όπως χειράμαξες, μεταφορά φορτίων, και παραδόσεις «τελευταίου μιλίου».
Η ταχεία ηλεκτροκίνηση θα μειώσει τη χρήση πετρελαίου στις οδικές μεταφορές. Οι πωλήσεις πετρελαίου σε χώρες εκτός ΟΟΣΑ θα επιβραδυνθούν επίσης λόγω των οικονομικών επιπτώσεων της σύγκρουσης. Η υποτονική ανάπτυξη θα μειώσει τη χρήση πετρελαίου, ακριβώς όπως μειώθηκε η ζήτηση για LNG, ιδίως στην Ασία. Ταυτόχρονα, η αυξημένη παραγωγή πετρελαίου σε χώρες εκτός της Μέσης Ανατολής, όπως ο Καναδάς, η Γουιάνα, η Βραζιλία, και οι ΗΠΑ, θα οδηγήσει σε ανταγωνισμό για τις συρρικνούμενες αγορές.
Οι χώρες της Μέσης Ανατολής θα δουν επίσης τις πωλήσεις τους σε λιπάσματα και αλουμίνιο να μειώνονται, καθώς ανοίγουν νέα εργοστάσια σε όλο τον κόσμο. Οι ΗΠΑ, για παράδειγμα, κατασκευάζουν μια νέα μονάδα που θα διπλασιάσει την παραγωγική ικανότητα της χώρας. Η Κίνα έχει ήδη αυξήσει τις εξαγωγές της για να αντικαταστήσει τις απώλειες εφοδιασμού από τη Μέση Ανατολή.
Η παγκόσμια προσαρμογή στις νέες συνθήκες θα είναι ταχεία, σε αντίθεση με ό,τι συνέβη μετά το εμπάργκο του 1973.
Στο πλαίσιο της «νέας κανονικότητας», οι τιμές πιθανότατα θα είναι επίσης σημαντικά χαμηλότερες όταν επαναληφθεί η απρόσκοπτη ναυτιλία μέσω των Στενών του Ορμούζ. Η πτωτική πίεση θα ενταθεί όταν αρθούν οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, με το τέλος του πολέμου με την Ουκρανία. Η πίεση στις τιμές θα γίνει αισθητή στις αγορές πετρελαίου, φυσικού αερίου, λιπασμάτων, και αλουμινίου. Οι τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου, και του αλουμινίου θα μειωθούν, καθώς οι καταναλωτές θα περιορίσουν τη χρήση τους μέσω υποκατάστασης και μόνιμων μέτρων εξοικονόμησης. Οι τιμές των λιπασμάτων θα μειωθούν επίσης, καθώς άλλες χώρες έχουν αυξήσει την προσφορά και οι αγρότες έχουν βρει τρόπους να χρησιμοποιούν λιγότερα λιπάσματα ή έχουν φυτέψει πιο ανθεκτικές καλλιέργειες. Πολλές από αυτές τις αλλαγές θα είναι μη αναστρέψιμες.
*Ο Philip Verleger είναι οικονομολόγος που γράφει για τις αγορές ενέργειας εδώ και πάνω από 40 χρόνια. Απόφοιτος του MIT, έχει υπηρετήσει δύο προέδρους, έχει διδάξει στο Yale, και έχει συμβάλει στην ανάπτυξη των αγορών ενεργειακών εμπορευμάτων από το 1980.