αυτών να αφορά datacenters.[2] Παράλληλα, η ζήτηση για ηλεκτρικό χώρο από datacenters στην ευρύτερη περιοχή Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Αφρικής εκτιμάται ότι θα ανέλθει από 10.3GW του 2025 σε άνω των 50GW έως το 2034.[3]
Αυτή τη στιγμή οι κύριες αγορές datacenterτης Ευρώπης (Φρανκφούρτη,Λονδίνο, Άμστερνταμ, Παρίσι& Δουβλίνο) εμφανίζουν σημεία κάμψης, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται κίνητρα για τη διοχέτευση κεφαλαίων προς περιφερειακές αγορές, όπως η Ελλάδα.
Η θέση της Ελλάδας
Η περίπτωση της Ελλάδας παρουσιάζει ένα συνδυασμό συγκριτικών πλεονεκτημάτων που σπανίζει στον ευρωπαϊκό χάρτη. Η γεωγραφική της θέση, σε συνδυασμό με το ανταγωνιστικό κόστος γης και εργατικού δυναμικού, της προσδίδει στρατηγική σημασία ως κόμβο ψηφιακών υποδομών για την ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ένα πρόσθετο πλεονέκτημα είναι πως η Ελλάδα έχει καταφέρει να επιτύχει διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε ποσοστό συμμετοχής τους στο ενεργειακό μείγμα που ήδη ξεπερνά το 50%, με στόχο το ποσοστό να ανέλθει στο 75% έως το 2030 σύμφωνα με το αναθεωρημένο ΕΣΕΚ.[4]Αυτό αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ανάπτυξη τωνdatacenters, τα οποία ευνοούνται ποικιλοτρόπως από την πληθώρα παραγωγής πράσινης ενέργειας, τόσο λόγω του χαμηλότερου, συγκριτικά, κόστους, όσο και λόγω υποχρεώσεων εταιρικής κοινωνικής ευθύνης.
Παράλληλα, η Ελλάδα αναπτύσσει ταχύτατα τις ηλεκτρικές της διασυνδέσεις. Ήδη λειτουργούν διασυνδέσεις με Βουλγαρία, Βόρεια Μακεδονία, Αλβανία, Ιταλία και Τουρκία, ενώ υπό συζήτηση βρίσκεται και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ (Euro Asia Interconnector), καθώς και η διασύνδεση με την Αίγυπτο μέσω του Great Sea Interconnector, στοιχεία που ενισχύουν σημαντικά την ελκυστικότητα της χώρας.
Η Ελλάδα έχει ήδη αρχίσει να εξαργυρώνει αυτή την ευνοϊκή συγκυρία, καθώς η συνολική ισχύς των εν λειτουργία datacentersστην Ελλάδα εκτιμάται στα 35-40 MW, ενώ, σύμφωνα με δημοσιεύματα,η συνολική ισχύς των υποβληθέντων αιτημάτων για χορήγηση όρων σύνδεσης ανέρχονται σήμερα σε 1,2 GW για το Σύστημα Μεταφοράς του ΑΔΜΗΕ και 220 MW για το Δίκτυο Διανομής του ΔΕΔΔΗΕ, με επενδυτικά σχέδια μεγάλης κλίμακας να βρίσκονται σε διαδικασία υλοποίησης. Ειδικότερα, προχωρά η υλοποίηση του data center των 300 MW που έχει ανακοινώσει η ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία, με προοπτική ανάπτυξης έως 1 GW και αποκλειστική τροφοδοσία από ΑΠΕ της περιοχής,[5] η επένδυση ενόςδισεκατομμυρίου ευρώ τηςMicrosoftσε υπό κατασκευή datacenterστην Αττική, το υπό κατασκευή datacenter της γαλλικής DATA4 στην Παιανία, ενώ τον Αύγουστο του 2025 παραδόθηκετο data center ATH3 στη Digital Realty από την METLEN. Από άποψη γεωγραφικής κατανομής, η Αττική συγκεντρώνει το μεγαλύτερο επενδυτικό ενδιαφέρον (800 MW έως 1,26 GW), ακολουθούμενη από τη Δυτική Μακεδονία (140-440 MW) και τη Βοιωτία (275 MW).[6]
Το νομοθετικό και ρυθμιστικό πλαίσιο αδειοδότησης και λειτουργίας
Η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα για το χτίσιμο ενός συνεκτικού ρυθμιστικού πλαισίου ανάπτυξης των datacenters, κάτι που αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για μεγάλης κλίμακας επενδύσεις. Ο Ν. 5069/2023 εισήγαγε ειδικό κεφάλαιο στον Ν. 4442/2016, το βασικό νόμο που διέπει την αδειοδότηση οικονομικών δραστηριοτήτων στη χώρα, αναφορικά με την αδειοδότηση των datacenters.[7] Επιπροσθέτως, η εφαρμοστική Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) που εξεδόθη τον Δεκέμβριο του 2024[8] εξειδίκευσε τις ρυθμίσεις του Ν. 5069/2023 αναφορικά με την εφαρμογή της διαδικασίας γνωστοποίησης λειτουργίας (βλ. κάτωθι).
Ειδικότερα, τα κύρια ορόσημα αδειοδότησης και ανάπτυξης ενός datacenters στην Ελλάδα βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας είναι τα ακόλουθα:
1. Έκδοση περιβαλλοντικής άδειας: Η περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και δραστηριοτήτων στην Ελλάδα διέπεται από τον ν. 4014/2011, ο οποίος κατατάσσει δραστηριότητες και εγκαταστάσεις αναλόγως των δυνητικών περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων. Σύμφωνα με τις διατάξεις των οικείων Υπουργικών Αποφάσεων, data centers ισχύος άνω των 20 MW υπάγονται στην περιβαλλοντική κατηγορία Α2 και, ως εκ τούτου, αδειοδοτούνται μέσω της έκδοσηςΑπόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), η οποία θέτει εξατομικευμένους περιβαλλοντικούς όρους ανά έργο. Data centers με ισχύ από 2 και 20 MW κατατάσσονται στην περιβαλλοντική κατηγορία Β, υπαγόμενα σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ), δηλαδή σε γενικούς όρους περιβαλλοντικής προστασίας. Αυτοί ορίζονται σε σχετική Υπουργική Απόφαση που εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2025.[9]
2. Χορήγηση όρων σύνδεσης στο Σύστημα Μεταφοράς / Δίκτυο Διανομής: Ο επενδυτής υποβάλλει αίτηση σύνδεσης στον αρμόδιο διαχειριστή του Συστήματος Μεταφοράς ή του Δικτύου Διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, ΑΔΜΗΕ ή ΔΕΔΔΗΕ αντίστοιχα, αναλόγως της ισχύος και των τεχνικών χαρακτηριστικών της εγκατάστασης, και λαμβάνει οριστική προσφορά σύνδεσης που καθορίζει τη διαθέσιμη ισχύ και τις τεχνικές λεπτομέρειες σύνδεσης του datacenter. Η διαδικασία ορίζεται από τον οικείο κανονισμό λειτουργίας του αρμόδιου διαχειριστή.
3. Έκδοση άδειας δόμησης: Πριν την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών, ο επενδυτής οφείλει να λάβει την κατάλληλη άδεια δόμησης για έκαστη εκτελούμενη οικοδομική εργασία από την αρμόδια υπηρεσία δόμησης, βάσει του Ν. 4495/2017. Αναλόγως του τύπου των εργασιών που εκτελούνται, η νομοθεσία προβλέπει τη χορήγηση είτε Οικοδομικής Άδειας, είτε Έγκρισης Εργασιών Μικρής Κλίμακας.
4. Γνωστοποίηση λειτουργίας: Πριν από την έναρξη λειτουργίας του data center, ο φορέας της επένδυσης υποβάλλει γνωστοποίηση στην αρμόδια περιφερειακή αρχή μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Άσκησης Δραστηριοτήτων και Ελέγχων (άρθρο 14 του Ν. 4442/2016), χωρίς να απαιτείται προηγούμενη έγκριση, εφόσον τηρούνται τα απαιτούμενα δικαιολογητικά στο χώρο της εγκατάστασης. Η διαδικασία γνωστοποίησης λειτουργίας ρυθμίζεται στην ως άνω αναφερόμενη ΚΥΑ.
Πέραν των ανωτέρω σταδίων, ιδιαίτερη πρακτική σημασία έχει η δυνατότητα χαρακτηρισμού των data centers ως Στρατηγικών Επενδύσεων βάσει του Ν. 4864/2021, ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία της ελληνικής επενδυτικής νομοθεσίας που επιτρέπει σε επιλέξιμα έργα να επωφεληθούν από ένα ευρύ φάσμα κινήτρων. Στο αδειοδοτικό πεδίο, η παροχή του κινήτρου της ταχείας αδειοδότησης οδηγεί σε επιτάχυνση της αδειοδοτικής διαδικασίας μέσω της υποβολής όλων των αιτημάτων χορήγησης αδειών στη Γενική Διεύθυνση Στρατηγικών Επενδύσεων (Γ.Δ.Σ.Ε.) του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων και της κατά προτεραιότητα εξέτασης των σχετικών αιτημάτων. Επιπροσθέτως, η υπαγωγή στο καθεστώς Στρατηγικών Επενδύσεων δύναται να συνεπάγεται την παροχή κινήτρων χωροθέτησης, όπως π.χ. την κατάρτιση Ειδικού Σχεδίου Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικών Επενδύσεων (Ε.Σ.Χ.Α.Σ.Ε.), την απόδοση φορολογικών κινήτρων (π.χ.εξασφάλιση σταθερού φορολογικού συντελεστή για δώδεκα έτη), καθώς και κινήτρων ενίσχυσης έρευνας και ανάπτυξης, λ.χ. για την απόκτηση εξοπλισμού και κάλυψης μέρους του μισθολογικού κόστους νεοπροσληφθέντων εργαζομένων.
Ιδιαίτερα σημαντικό, τέλος, είναι το ζήτημα της κάλυψης των ενεργειακών αναγκών των data centers. Λόγω της ηλεκτρικής ισχύος που απαιτεί η λειτουργία τους, τα datacenters εντάσσονται στην κατηγορία των Μεγάλων Πελατών βάσει του Κανονισμού Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΚΠΗΕ) και συνάπτουν σχετικές συμβάσεις προμήθειας με αδειοδοτημένους προμηθευτές.
Ωστόσο, η ισχύουσα νομοθεσία παρέχει τη δυνατότητα συμμετοχής των data centers ως αυτοπρομηθευόμενων πελατών απευθείας στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που λειτουργεί το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας (ΕΧΕ), ήτοι την Αγορά Επόμενης Ημέρας και την Ενδοημερήσια Αγορά. Υπό την ως άνω ιδιότητα, δύνανται να συνάπτουν συμβάσεις αγοραπωλησίας ηλεκτρικής ενέργειας (PPA) απευθείας με παραγωγούς ΑΠΕ ή Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης, εξασφαλίζοντας σταθερό κόστος ενέργειας για μακρά χρονική περίοδο. Το πλεονέκτημα αυτής της επιλογής είναι η μεγαλύτερη ελευθερία στον καθορισμό των σχετικών συμβατικών ρητρών, καθώς σε ένα PPA δεν τυγχάνει εφαρμογής το περισσότερο περιοριστικό πλαίσιο του ΚΠΗΕ. Σε κάθε περίπτωση, η συμμετοχή στην ως άνω χρηματιστηριακή αγορά προϋποθέτει εγγραφή στα μητρώα του ΕΧΕ και την πλήρωση συγκεκριμένων οργανωτικών και λειτουργικών προϋποθέσεων.[10]
Επίλογος
Τα δεδομένα είναι ευνοϊκά, το ρυθμιστικό πλαίσιο έχει αρχίσει να ωριμάζει και οι πρώτες μεγάλες επενδύσεις στον κλάδο των data centers βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Δεν είναι όμως η πρώτη φορά που η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια ευνοϊκή συγκυρία και η εμπειρία δείχνει ότι ευκαιρίες αντίστοιχης κλίμακας έχουν στο παρελθόν αξιοποιηθεί μόνο εν μέρει ή έχουν χαθεί, όταν μεταβλήθηκαν δεδομένα του ρυθμιστικού πλαισίου ή άλλαξαν οι προτεραιότητες της πολιτικής ηγεσίας.
Οι επενδυτικές αποφάσεις δεν λαμβάνονται μόνο βάσει κοστολόγησης αλλά και βάσει της εύλογης εμπιστοσύνης του επενδυτή πως η στάση της πολιτείας δεν θα αλλάξει ριζικά, πως οι αδειοδοτικοί χρόνοι θα τηρηθούνκαι ότι το νομοθετικό και ρυθμιστικό πλαίσιο που διέπει την επένδυση θα παραμείνει εν πολλοίς σταθερό και προβλέψιμο καθ' όλη τη διάρκεια υλοποίησης αυτής.Αυτά είναι τα συστατικά της επενδυτικής εμπιστοσύνης που θα καθορίσουν αν η Ελλάδα θα καταφέρει να μετατρέψει μια ευνοϊκή συγκυρία σε διαρκές ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
*Λίγα λόγια για τον κ. Αντώνη Ν. Κουμπιά, είναι Senior Associate στο τμήμα Ενέργειας & Υποδομών της δικηγορικής εταιρείας ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ, με εξειδίκευση στο ρυθμιστικό πλαίσιο του ενεργειακού τομέα. Ασχολείται κυρίως με τις νομικές πτυχές της ανάπτυξης και αδειοδότησης ενεργειακών έργων, με έμφαση στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και στα συστήματα αποθήκευσης με μπαταρίες. Στο πλαίσιο αυτό, παρέχει νομικές συμβουλές σε εγχώριους και διεθνείς πελάτες στο πλαίσιο εξαγορών, χρηματοδοτήσεων και ανάπτυξης μεγάλης κλίμακας ενεργειακών έργων, καλύπτοντας όλο το φάσμα του κύκλου ζωής τους.
[1]Goldman Sachs, How AI Is Transforming Data Centers and Ramping Up Power Demand, 2025.
[2]Institute for Mergers, Acquisitions and Alliances (IMAA), Global M&A Statistics, 2025.
[3]Cushman & Wakefield, EMEA Data Centre Update H1, 2025.
[4]Data Center Dynamics, Knight Frank: EMEA data center market growing, £422bn in development capital required, 2025.
[5]Ανακοίνωση ΔΕΗ, Σεπτέμβριος 2024. Το data center σχεδιάζεται να τροφοδοτείται αποκλειστικά από ΑΠΕ παραγόμενες στην ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας.
[6]PwC, ό.π. Βλ. αναλυτική κατανομή ανά περιφέρεια: Δ. Μακεδονία 630 MW, Θεσσαλία 605 MW, Κ. Μακεδονία 485 MW, Στερεά Ελλάδα 480 MW, Αττική 180 MW (2034).
[7]Ν. 4442/2016, άρθρα 5 επ., όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 5069/2023 (ΦΕΚ Α΄ 193/28.11.2023), Κεφάλαιο ΜΓ΄, άρθρα 320-333.
[8]ΥΑ αριθμ. 96038 (ΦΕΚ Β' 7589/31.12.2024).
[9]ΥΑ αριθμ. Αριθμ. ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/82255/5190 (ΦΕΚ Β' 4095/29.07.2025). Με την απόφαση αυτή καθορίστηκαν οι Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις για datacenters κατηγορίας Β του ν. 4014/2011.
[10]Άρθρα 3.3. & 3.4. Κανονισμός Λειτουργίας της Αγοράς Επόμενης Ημέρας & Ενδοημερήσιας Αγοράς.