Αναφερόμενος στις διαδηλώσεις στο Ιράν, έκανε ειδική αναφορά στη Mossad, την ισραηλινή Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών, υποστηρίζοντας ότι μέσω διαδικτυακών λογαριασμών καλούσε ανοιχτά τον ιρανικό λαό σε εξέγερση.
Σύμφωνα με τον Φιντάν, παρόμοιες εκκλήσεις έχουν ακουστεί και στο παρελθόν, ωστόσο σε περιόδους εξωτερικής απειλής ο ιρανικός λαός έχει δείξει ότι μπορεί να παραμερίσει τις εσωτερικές του διαφορές και να ενωθεί. Όπως ανέφερε, η παρούσα συγκυρία διαφέρει, καθώς δεν υπάρχει πόλεμος, αλλά «γνήσια κοινωνικά προβλήματα» που προκαλούν αντιδράσεις, τις οποίες κατά τον ίδιο το Ισραήλ επιχειρεί να εκμεταλλευτεί. «Αυτό στέλνει ένα πολύ ισχυρό μήνυμα στο καθεστώς και είμαι βέβαιος ότι θα το λάβει υπόψη του», δήλωσε, προσθέτοντας ότι δεν βλέπει να επιβεβαιώνονται οι προσδοκίες του Ισραήλ.
Και η Τουρκία έχει κάθε λόγο να ανησυχεί για μια αποσταθεροποίηση στο Ιράν. Είναι ενδεικτικό ότι οι δύο χώρες στοχεύουν στην αύξηση του όγκου των εμπορικών συναλλαγών στα 30 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ το 2026 είναι έτος-κλειδί για την ανανέωση της 25ετούς συμφωνίας εξαγωγής φυσικού αερίου από το Ιράν προς την Τουρκία. Ειδικότερα, η συμφωνία εξαγωγής φυσικού αερίου Ιράν-Τουρκίας, η οποία λήγει τον Ιούλιο του 2026, προβλέπει την εξαγωγή έως και 9,6-10 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (bcm) φυσικού αερίου ετησίως από το Ιράν στην Τουρκία μέσω αγωγού που συνδέει το Ταμπρίζ με την Άγκυρα. Το Ιράν εμφανίζεται θετικό στην παράταση της σύμβασης για μακροπρόθεσμο ορίζοντα (π.χ., άλλα 25 χρόνια) και ενδεχομένως αύξηση του όγκου των εξαγωγών. Η δε Τουρκία, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας (εισαγωγές LNG από ΗΠΑ, Κατάρ, Αλγερία και φυσικό αέριο από Τουρκμενιστάν μέσω swap), επιδιώκει είτε καλύτερους όρους και τιμές, είτε μια βραχυπρόθεσμη παράταση. Συνεπώς, ένα αδιέξοδο στις συνομιλίες θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην ενεργειακή τροφοδοσία της Τουρκίας, καθώς το Ιράν καλύπτει ιστορικά περίπου το 10-15% των αναγκών της Τουρκίας σε φυσικό αέριο και η πλήρης διακοπή θα μπορούσε να προκαλέσει ελλείψεις, ιδιαίτερα στην Ανατολική Ανατολία κατά τη διάρκεια του χειμώνα, όπως συνέβη το 2022 λόγω τεχνικών βλαβών στον ιρανικό αγωγό.
Σε κάθε περίπτωση η Τουρκία προετοιμάζεται ήδη για το ενδεχόμενο μιας "καθαρής ρήξης" (clean break). Έχει υπογράψει μακροπρόθεσμες συμφωνίες για LNG με κολοσσούς όπως η ExxonMobil και η Shell, στοχεύοντας στη μείωση της εξάρτησης από αγωγούς που ελέγχονται από χώρες με γεωπολιτική αστάθεια, όπως το Ιράν και η Ρωσία. Επιπλέον έχει ήδη ξεκινήσει (από τον Μάρτιο του 2025) την εισαγωγή φυσικού αερίου από το Τουρκμενιστάν μέσω συμφωνιών ανταλλαγής (swap) με το Ιράν. Μια μη ανανέωση της κύριας ιρανικής σύμβασης θα μπορούσε να οδηγήσει σε επέκταση αυτού του μοντέλου, αν και η εξάρτηση από τις ιρανικές υποδομές μεταφοράς καθιστά αυτή την επιλογή πιο δυσλειτουργική. Παρά ταύτα, η Τουρκία στοχεύει στον διπλασιασμό της παραγωγής από το κοίτασμα της Μαύρης Θάλασσας εντός του 2026, επιδιώκοντας να καλύψει μεγαλύτερο μέρος της εγχώριας ζήτησης με δικούς της πόρους.
Επίσης, μια αποσταθεροποίηση του Ιράν ενδεχομένως να επηρέαζε και τα σχέδια για την διάνοιξη ενός τέταρτου συνοριακού περάσματος (Koozeh Rash – Gelinjik) με στόχο την ουσιαστική ενίσχυση του εμπορίου και της διέλευσης μεταξύ των δύο χωρών. Οι δύο πλευρές εκτιμούν ότι αυτό το πέρασμα θα βοηθήσει στην επίτευξη του στόχου για 30 δισεκατομμύρια δολάρια σε εμπόριο. Έχουν ήδη πραγματοποιηθεί επιτόπιες επιθεωρήσεις από τεχνικές αντιπροσωπείες και των δύο χωρών. Υπάρχει συμφωνία για την κατασκευή ενιαίας και ομοιόμορφης πύλης στα τελωνειακά κτίρια, με στόχο να είναι το πιο σύγχρονο και καλά εξοπλισμένο συνοριακό πέρασμα μεταξύ των δύο κρατών. Οι συζητήσεις για την τελική τοποθεσία ολοκληρώθηκαν στα τέλη του 2025 και αναμένεται να ξεκινήσουν οι πρακτικές εργασίες για την κατασκευή των τερματικών σταθμών. Μάλιστα εξετάζεται η προσωρινή διέλευση επιβατών πριν από την ολοκλήρωση των κύριων κτιρίων.
Πέρα από τα ενεργειακές και εμπορικές προκλήσεις, μια ενδεχόμενη κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος θεωρείται από την Άγκυρα "υπαρξιακή απειλή" λόγω του κινδύνου μαζικής μετανάστευσης προς την Τουρκία. Η Τουρκία φιλοξενεί ήδη τον μεγαλύτερο προσφυγικό πληθυσμό παγκοσμίως (κυρίως Σύρους και Αφγανούς). Ένα νέο κύμα εκατομμυρίων από το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει κοινωνική έκρηξη και να εξαντλήσει τους εθνικούς πόρους. Η Άγκυρα φοβάται ότι αν το Ιράν καταρρεύσει ή διαμελιστεί (ειδικά κατά μήκος εθνοτικών γραμμών, π.χ. Κούρδοι ή Αζέροι του Ιράν), αυτό θα προκαλούσε ανεξέλεγκτες μετακινήσεις πληθυσμών που θα επηρέαζαν άμεσα την εδαφική ακεραιότητα και την ασφάλεια της Τουρκίας.
Ανακατατάξεις
Όσον αφορά τις γενικότερες επιπτώσεις που θα έχει μια ενδεχόμενη ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος στη Μέση Ανατολή, εκτιμάται ότι θα προκαλούσε τις πιο ριζικές ανακατατάξεις από την εποχή της Αραβικής Άνοιξης, αναδιαμορφώνοντας πλήρως τις ισορροπίες ισχύος. Η Τεχεράνη αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα ενός δικτύου συμμάχων και πληρεξουσίων (proxies) που θα έχαναν την οικονομική και στρατιωτική τους στήριξη. Αυτό αφορά τόσο την αποδυναμωμένη Χεζμπολάχ στο Λίβανo όσο και τους Χούθι στην Υεμένη. Αλλά και στην Συρία, μετά την αποδυνάμωση του καθεστώτος Άσαντ στα τέλη του 2024, η πτώση του ιρανικού καθεστώτος θα σήμαινε το οριστικό τέλος της ιρανικής επιρροής στη χώρα. Ταυτόχρονα, θα αποτελούσε την αφετηρία για την ανάδειξη νέων περιφερειακών παικτών, με βασικό κερδισμένο το Ισραήλ, το οποίο θα εξάλειφε την κύρια υπαρξιακή του απειλή, επιτρέποντάς του να επικεντρωθεί στην πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων με τον αραβικό κόσμο. Κερδισμένη θα ήταν και η Σαουδική Αραβία καθώς θα αναδεικνυόταν ως ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης του μουσουλμανικού κόσμου, αν και θα αντιμετώπιζε την πρόκληση της διαχείρισης της αστάθειας στο Ιράν καθώς ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης και χάους είναι υπαρκτός. Εξάλλου η απουσία μιας ενωμένης αντιπολίτευσης στο Ιράν αυξάνει τον κίνδυνο ενός εμφυλίου πολέμου ή μιας μετάβασης σε ένα σκληρό στρατιωτικό καθεστώς από τους Φρουρούς της Επανάστασης, που παραμένουν ισχυροί. Συνεπώς, το τί θα συμβεί στο Ιράν θα επηρεάσει καθοριστικά το μέλλον της Μέσης Ανατολής και ουδείς μπορεί να προβλέψει αν τελικά η Τεχεράνη τελικά θα έρθει πιο κοντά στην Δύση, αν θα οδηγηθεί στο χάος και την παρατεταμένη αστάθεια ή αν οι Φρουροί της Επανάστασης προχωρήσουν σε πραξικόπημα, παραμερίζοντας τους κληρικούς προκειμένου να εξασφαλίσουν την δική τους επιβίωση.