Η συμβολή των ελληνικών διυλιστηρίων στην εξαγωγική δραστηριότητα της χώρας αποτελεί μία από τις πλέον χαρακτηριστικές όψεις της μεταβολής του παραγωγικού και εμπορικού της αποτυπώματος από το 2019. Σε μια περίοδο που στιγματίστηκε από την πανδημία του Covid, τη διεθνή ενεργειακή κρίση, τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τις μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές του αργού πετρελαίου και των διυλισμένων προϊόντων, η ελληνική βιομηχανία διύλισης διατήρησε και ενίσχυσε τον εξαγωγικό της προσανατολισμό. Τα στοιχεία του Πανελληνίου 

Συνδέσμου Εξαγωγέων και του Κέντρου Εξαγωγικών Ερευνών και Μελετών, με βάση τα προσωρινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, αποτυπώνουν με ιδιαίτερα χαρακτηριστικό τρόπο αυτή τη δυναμική.

Στο εννεάμηνο του 2026, οι εξαγωγές πετρελαιοειδών και καυσίμων ανήλθαν σε 13,10 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 41,9% έναντι της αντίστοιχης περιόδου του 2025. Από την αύξηση των 5,73 δισ. ευρώ που κατέγραψαν συνολικά οι ελληνικές εξαγωγές, περίπου 3,87 δισ. ευρώ προήλθαν από την κατηγορία των πετρελαιοειδών.

Πρακτικά, περίπου τα δύο τρίτα της πρόσθετης εξαγωγικής αξίας την περίοδο Ιανουάριος-Σεπτέμβριος 2026, προήλθαν από τα καύσιμα. Μια επίδοση που επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο των ελληνικών διυλιστηρίων όχι απλώς ως μεγάλων βιομηχανικών εγκαταστάσεων, αλλά ως κρίσιμων εξαγωγικών υποδομών, με σημαντική συνεισφορά στο εμπορικό ισοζύγιο, στην παραγωγή προστιθέμενης αξίας και στη διεθνή παρουσία της ελληνικής βιομηχανίας.

Η αφετηρία της συγκεκριμένης διαδρομής εντοπίζεται στο 2019, όταν οι εξαγωγές πετρελαιοειδών αποτελούσαν ήδη έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες του ελληνικού εξωτερικού εμπορίου. Η Ελλάδα δεν εξήγαγε απλώς αργό πετρέλαιο ή επεξεργασμένα προϊόντα αργού. Διέθετε μια ισχυρή διυλιστική βάση, ικανή να μετατρέπει εισαγόμενες πρώτες ύλες σε προϊόντα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και να τα διοχετεύει σε ένα ευρύ δίκτυο διεθνών αγορών.

Η εικόνα της επταετίας αποτυπώνεται και στα στοιχεία του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ), τα οποία καταγράφουν την ακόλουθη εξέλιξη στις εξαγωγές καυσίμων:

Η πανδημία του 2020 αποτυπώθηκε με σαφήνεια στην υποχώρηση των εξαγωγών, καθώς η δραστική μείωση των μετακινήσεων και της διεθνούς οικονομικής δραστηριότητας περιόρισε τη ζήτηση για πετρελαϊκά προϊόντα. Ωστόσο, ήδη από το 2021 η εικόνα αντιστράφηκε, με τις εξαγωγές να ξεπερνούν τα 10 δισ. ευρώ.

Η πραγματική εκτίναξη ήρθε το 2022. Η ενεργειακή αναταραχή μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η αναδιάταξη των διεθνών εμπορικών ροών και η άνοδος των τιμών των διυλισμένων προϊόντων δημιούργησαν μια εξαιρετικά ευνοϊκή συγκυρία για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις του κλάδου. Η αξία των εξαγωγών καυσίμων προσέγγισε τα 17,6 δισ. ευρώ, σχεδόν διπλάσια από εκείνη του 2019.

Το 2023 ακολούθησε αποκλιμάκωση, με την αξία να υποχωρεί στα 14,27 δισ. ευρώ, χωρίς ωστόσο να ανατραπεί η σημαντική αναβάθμιση της θέσης των πετρελαιοειδών στο ελληνικό εξωτερικό εμπόριο. Η πορεία αυτή καταδεικνύει και μια κρίσιμη παράμετρο: η εξαγωγική επίδοση των διυλιστηρίων επηρεάζεται τόσο από τις ποσότητες που παράγουν και διαθέτουν στο εξωτερικό όσο και από τις διεθνείς τιμές και τα περιθώρια διύλισης.

Αυτό αποτυπώνεται και στα στοιχεία για την εγχώρια αγορά πετρελαιοειδών σε πρόσφατο άρθρο στο energia.gr

Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται πρωτίστως οι δύο μεγάλοι ελληνικοί διυλιστηριακοί όμιλοι, η Helleniq Energy και η Motor Oil.

Η πρώτη, μέσω των διυλιστηρίων Ασπροπύργου, Ελευσίνας και Θεσσαλονίκης, αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρού ομίλους στην ΝΑ Ευρώπη. Το 2019 η παραγωγή των διυλιστηρίων της ανήλθε σε 14,2 εκατ. μετρικούς τόνους, ενώ οι συνολικές πωλήσεις διυλισμένων προϊόντων έφτασαν τα 15,2 εκατ. τόνους. Οι τρεις εγκαταστάσεις αντιπροσώπευαν εκείνη την περίοδο, περίπου το 65% της συνολικής διυλιστικής δυναμικότητας της χώρας.

Η εξαγωγική δραστηριότητα του ομίλου παραμένει ιδιαίτερα ισχυρή. Το 2024 οι εξαγωγές του έφτασαν τα 8,8 εκατ. τόνους, αυξημένες κατά 7% σε ετήσια βάση, αντιπροσωπεύοντας το 54% των συνολικών πωλήσεων των διυλιστηρίων του. Το 2025, παρά τις λειτουργικές δυσκολίες που συνδέθηκαν με τη διακοπή λειτουργίας μονάδας στο διυλιστήριο της Ελευσίνας, οι εξαγωγές διαμορφώθηκαν σε περίπου 7,95 εκατ. τόνους, διατηρώντας το ίδιο ποσοστό συμμετοχής, 54%, στις συνολικές πωλήσεις.

Αντίστοιχα, η Motor Oil επιβεβαιώνει διαχρονικά τον έντονα εξαγωγικό χαρακτήρα της. Το 2019 οι πωλήσεις της σε αγορές του εξωτερικού ανήλθαν σε 9,915 εκατ. τόνους, επί συνόλου 14,152 εκατ. τόνων, δηλαδή περίπου το 70% των συνολικών πωλήσεων. Το 2021 οι εξωτερικές πωλήσεις αυξήθηκαν σε 11,429 εκατ. τόνους, ενώ το 2025 διαμορφώθηκαν σε 8,126 εκατ. τόνους, αντιπροσωπεύοντας το 62,7% των συνολικών πωλήσεων της εταιρείας.

Τα μεγέθη αυτά αναδεικνύουν μια σημαντική πραγματικότητα: τα ελληνικά διυλιστήρια δεν λειτουργούν πρωτίστως ως μονάδες κάλυψης της εγχώριας ζήτησης. Έχουν εξελιχθεί σε ισχυρούς εξαγωγικούς κόμβους, με πελατολόγιο που εκτείνεται στη Μεσόγειο, στα Βαλκάνια, στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική.

Η εξαγωγική δυναμική των δύο ομίλων δεν στηρίχθηκε αποκλειστικά στη συγκυριακή άνοδο των διεθνών τιμών. Συνδέεται και με τη δυνατότητα των ελληνικών διυλιστηρίων να παράγουν ένα ευρύ φάσμα προϊόντων, να προσαρμόζουν το μείγμα παραγωγής τους στις ανάγκες των διεθνών αγορών και να διατηρούν υψηλή λειτουργική ευελιξία.

Από το 2019 μέχρι σήμερα, οι επενδύσεις για την αναβάθμιση των μονάδων, τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και την παραγωγή προϊόντων υψηλότερων προδιαγραφών έχουν ενισχύσει τη θέση τους στον διεθνή ανταγωνισμό.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα παραγωγής καυσίμων αεροπορίας, ναυτιλιακών καυσίμων, ντίζελ και βενζίνης που ανταποκρίνονται στις αυστηρές ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Η παραγωγή αυτών των προϊόντων επιτρέπει στα ελληνικά διυλιστήρια να διεκδικούν μερίδια σε αγορές με αυξημένες απαιτήσεις ποιότητας και αξιοπιστίας εφοδιασμού.

Επιπλέον, η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, η πρόσβαση σε σημαντικές θαλάσσιες οδούς και η ύπαρξη λιμενικών και αποθηκευτικών υποδομών προσφέρουν ένα συγκριτικό πλεονέκτημα. Τα ελληνικά διυλιστήρια μπορούν να εξυπηρετούν όχι μόνο την εγχώρια αγορά, αλλά και ένα ευρύ γεωγραφικό τόξο από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα και τη Βόρεια Αφρική.

Η επόμενη διετία ανέδειξε περισσότερο τη σημασία των ποσοτήτων και λιγότερο την επίδραση της διεθνούς συγκυρίας στις τιμές.

Σύμφωνα με την επεξεργασία των στοιχείων του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων και του Κέντρου Εξαγωγικών Ερευνών και Μελετών, οι εξαγωγές πετρελαιοειδών και καυσίμων διαμορφώθηκαν σε περίπου 14,91 δισ. ευρώ το 2024, ενώ το 2025 υποχώρησαν στα 12,69 δισ. ευρώ, σημειώνοντας μείωση 14,9%.

Η υποχώρηση αυτή δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως αντίστοιχη συρρίκνωση της παραγωγικής δυναμικότητας των ελληνικών διυλιστηρίων. Επηρεάστηκε από την αποκλιμάκωση των τιμών, τις μεταβολές των περιθωρίων διύλισης, αλλά και τις λειτουργικές συνθήκες που επικράτησαν στις δύο μεγάλες επιχειρήσεις.

Είναι ενδεικτικό ότι το 2025 η Helleniq Energy πραγματοποίησε εξαγωγές ύψους περίπου 7,95 εκατ. τόνων, ενώ το αντίστοιχο νούμερο για την Motor Oil ήταν περίπου 8,13 εκατ. τόνοι. Ήτοι, οι δύο όμιλοι κατέγραψαν πωλήσεις που υπερέβησαν τους 16 εκατ. τόνους.

Που σημαίνει ότι ακόμη και σε μια περίοδο κατά την οποία η αξία των διεθνών συναλλαγών υποχωρεί, η ελληνική διυλιστική βιομηχανία εξακολουθεί να διοχετεύει τεράστιες ποσότητες προϊόντων στις διεθνείς αγορές.

Η εικόνα του 2026 επαναφέρει με εμφατικό τρόπο τον ενεργειακό κλάδο στην πρώτη γραμμή των ελληνικών εξαγωγών.

Στο εννεάμηνο, οι εξαγωγές πετρελαιοειδών και καυσίμων έφτασαν τα 13,10 δισ. ευρώ, έναντι σημαντικά χαμηλότερης επίδοσης την αντίστοιχη περίοδο του 2025, καταγράφοντας αύξηση 41,9%.

Η πρόσθετη εξαγωγική αξία των 3,87 δισ. ευρώ είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αντιστοιχεί περίπου στο 67,5% της συνολικής αύξησης των ελληνικών εξαγωγών στο ίδιο διάστημα.

Με άλλα λόγια, χωρίς τη συνεισφορά των πετρελαιοειδών, η εικόνα του ελληνικού εξωτερικού εμπορίου θα ήταν αισθητά διαφορετική.

Η επίδοση αυτή επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα διαθέτει έναν βιομηχανικό κλάδο με ισχυρή εξαγωγική παρουσία, ο οποίος μπορεί να αξιοποιεί τις μεταβολές των διεθνών εμπορικών ροών και να μετατρέπει τη διυλιστική του δυναμικότητα σε σημαντικά έσοδα από το εξωτερικό.

Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία της διατήρησης ισχυρής εγχώριας διυλιστικής βάσης σε μια Ευρώπη όπου η συγκεκριμένη βιομηχανία αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις. Το υψηλό ενεργειακό κόστος, οι αυστηρότερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις και ο ανταγωνισμός από διυλιστήρια εκτός Ευρώπης έχουν οδηγήσει σε σημαντική συρρίκνωση της ευρωπαϊκής διυλιστικής δυναμικότητας.

Σε αυτό το περιβάλλον, η διατήρηση και η αναβάθμιση των ελληνικών διυλιστηρίων αποκτούν διάσταση ευρύτερης βιομηχανικής και ενεργειακής στρατηγικής.

Η διαδρομή από το 2019 μέχρι το 2026 καταδεικνύει ότι τα πετρελαιοειδή αποτελούν πολύ περισσότερα από μια κατηγορία εξαγώγιμων προϊόντων. Συνιστούν έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς παραγωγής εξαγωγικών εσόδων της ελληνικής οικονομίας.

Ασφαλώς, οι διεθνείς τιμές, τα περιθώρια διύλισης, το κόστος προμήθειας αργού και οι διακυμάνσεις των ισοτιμιών επηρεάζουν άμεσα την εικόνα. Επίσης, η αξία των εξαγωγών δεν ταυτίζεται με την εγχώρια προστιθέμενη αξία, καθώς σημαντικό μέρος της πρώτης ύλης εισάγεται.

Ωστόσο, αυτό δεν αναιρεί τη βιομηχανική και εξαγωγική σημασία του κλάδου για το εμπορικό ισοζύγιο της χώρας.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο