Για μια οικονομία που εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενους υδρογονάνθρακες τούτο σημαίνει αφενός ότι αυξάνεται ο λογαριασμός των εισαγωγών και διευρύνονται οι εξωτερικές ανισορροπίες και αφετέρου περιορίζεται η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και συμπιέζονται τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων.
Όσο οι υψηλές τιμές της ενέργειας τροφοδοτούν τον πληθωρισμό, τόσο ενισχύονται οι πιέσεις για αυξήσεις σε μισθούς, συντάξεις και επιδοτήσεις, ενώ ενδεχόμενη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας μπορεί να περιορίσει τον ρυθμό αύξησης των φορολογικών εσόδων. Εάν η κυβέρνηση επιλέξει εκτεταμένες οριζόντιες παρεμβάσεις για την απορρόφηση των ανατιμήσεων, το δημοσιονομικό κόστος μπορεί να περιορίσει τα πλεονάσματα που συμβάλλουν στην αποκλιμάκωση του χρέους. Εάν, αντίθετα, αφήσει το σύνολο της επιβάρυνσης στην αγορά, κινδυνεύει να υπονομεύσει την κατανάλωση και τις αναπτυξιακές προοπτικές.
Η S&P εκτιμά ότι η Ελλάδα μπορεί να καταγράψει συνολικό δημοσιονομικό πλεόνασμα 0,8% του ΑΕΠ το 2026 και πρωτογενές πλεόνασμα 3,8%, ενώ για την περίοδο 2027-2029 προβλέπει μέσο πρωτογενές πλεόνασμα 3,2% του ΑΕΠ. Αυτές οι επιδόσεις μας δίνουν πλεονέκτημα αλλά δεν εγγυώνται το ανεξάντλητο των δημοσιονομικών αποθεμάτων.
Εξίσου σημαντική είναι η εξωτερική διάσταση. Οι ακριβότερες ενεργειακές εισαγωγές επιβαρύνουν το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και αυξάνουν τις ανάγκες χρηματοδότησης της οικονομίας από το εξωτερικό. Δεν αυξάνουν αυτομάτως το δημόσιο χρέος, αλλά μπορούν να επιδεινώσουν τις υψηλές εξωτερικές ανισορροπίες. Γι’ αυτό και η ουσιαστική μείωση της ενεργειακής εξάρτησης αποτελεί προϋπόθεση για ισχυροποίηση της διεθνούς θέσης μας, καθώς και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα του ελληνικού αξιόχρεου.
Η επιτάχυνση των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αποθήκευση και ηλεκτρικές διασυνδέσεις, καθώς και η αναβάθμιση των δικτύων, μπορούν να περιορίσουν σταδιακά την έκθεση της χώρας στις διεθνείς διακυμάνσεις των ορυκτών καυσίμων. Η αξιοποίηση των εγχώριων ενεργειακών πόρων και η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού έχουν επίσης σημασία, υπό την προϋπόθεση ότι συνοδεύονται από οικονομικά βιώσιμες επιλογές και δεν δημιουργούν νέες εξαρτήσεις ή υπέρμετρα κόστη.
Η επενδυτική βαθμίδα επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα έχει διανύσει σημαντική απόσταση από την κρίση χρέους. Δεν σημαίνει, όμως, ότι οι κίνδυνοι έχουν εξαλειφθεί.