Χωρίς να σημαίνει ότι η επαναπροκήρυξη του διαγωνισμού θα είχε λειτουργήσει αποτρεπτικά για τους γεωστρατηγικούς σχεδιασμούς της Άγκυρας, εν τούτοις μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να είχε θωρακίσει νομικά και διπλωματικά την Ελλάδα, και να είχε δυσκολέψει την υλοποίηση αυτών των σχεδίων.
Αν η Ελλάδα είχε προχωρήσει έγκαιρα σε διαγωνισμούς και αναθέσεις οικοπέδων σε αυτή την περιοχή, θα είχε ασκήσει, στην ουσία, έμπρακτα τα κυριαρχικά της δικαιώματα βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Η ύπαρξη ενεργών συμβολαίων με διεθνείς ενεργειακούς κολοσσούς θα καθιστούσε τη σύναψη του μνημονίου από την Τουρκία και τη Λιβύη μια απευθείας αμφισβήτηση υφιστάμενων διεθνών οικονομικών δραστηριοτήτων, προκαλώντας την αντίδραση της υπερδύναμης εντεύθεν του Ατλαντικού και των μεγάλων δυνάμεων στην περιοχή.
Τούτο δεν έγινε και σήμερα δρέπουμε τους καρπούς εκείνης της αβελτηρίας. (Δείτε εμπεριστατωμένη ανάλυση στο portal εδώ)

Το ιστορικό της υπόθεσης
Η ανατροπή των συσχετισμών στη Λιβύη κορυφώθηκε χθες, 20 Οκτωβρίου 2026, όταν η Βουλή των Αντιπροσώπων στην ανατολική Λιβύη ενέκρινε ομόφωνα το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, ανακαλώντας το πολιτικό μποϊκοτάζ και την απόρριψη που διατηρούσε από το 2020. Αυτή η εξέλιξη καταφέρνει βαρύ πλήγμα στην ελληνική διπλωματία, καθώς η Άγκυρα πετυχαίνει να μετατρέψει μια αμφιλεγόμενη συμφωνία σε κοινό σημείο αναφοράς τόσο της δυτικής όσο και της ανατολικής Λιβύης.
Οι Συσχετισμοί Λιβύης – Τουρκίας: Από την Ένοπλη Σύγκρουση στη Στρατηγική Εταιρεία
Η σχέση της Τουρκίας με τη Λιβύη πέρασε από δύο βασικές φάσεις, με την Άγκυρα να μετακινείται από τη σκληρή στρατιωτική εμπλοκή στον ρόλο του μακροχρόνιου εγγυητή ασφαλείας και σταθερότητας:
Η Στρατιωτική Διάσωση (2019-2020): Όταν ο στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ (ηγέτης της ανατολικής Λιβύης) επιχείρησε να καταλάβει την Τρίπολη, η Τουρκία επενέβη στρατιωτικά υπέρ της τότε αναγνωρισμένης κυβέρνησης (GNA) του αλ Σάρατζ. Με drones, συστήματα αεράμυνας και Σύρους μαχητές, η Άγκυρα απέκρουσε τον Χαφτάρ και εξαργύρωσε τη βοήθεια υπογράφοντας το παράνομο Μνημόνιο Οριοθέτησης Θαλασσίων Ζωνών.
Η Διεύρυνση της Στρατηγικής (2024-2026): Η Άγκυρα αντιλήφθηκε ότι για να κατοχυρώσει μόνιμα το Μνημόνιο στην Ανατολική Μεσόγειο, δεν αρκούσε η στήριξη της Τρίπολης. Έτσι, άνοιξε προξενείο στη Βεγγάζη, έστειλε τον επικεφαλής της ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, και τον ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν για επαφές με το στρατόπεδο Χαφτάρ και προσέφερε ρόλο διαμεσολαβητή σε εσωτερικές λιβυκές κρίσεις. Τούρκοι αξιωματούχοι εκπαίδευσαν ακόμη και ειδικές δυνάμεις του Χαφτάρ.
Γιατί Άλλαξε Στάση η Ανατολική Λιβύη του Χαφτάρ;
Η αιφνιδιαστική μεταστροφή της Βουλής της Βεγγάζης δεν έγινε για ιδεολογικούς λόγους, αλλά λόγω καθαρού πολιτικού πραγματισμού και προσωπικών φιλοδοξιών:
Οι Προεδρικές Φιλοδοξίες του Σαντάμ Χαφτάρ: Ο Σαντάμ Χαφτάρ, γιος του γηραιού στρατάρχη και αναδυόμενος ισχυρός άνδρας της ανατολικής Λιβύης, επιδιώκει να αναλάβει την εξουσία στη χώρα. Αναγνωρίζοντας ότι η Τουρκία ελέγχει στρατιωτικά τη δυτική Λιβύη, η οικογένεια Χαφτάρ «αγόρασε» την πολιτική στήριξη ή την ανοχή της Άγκυρας, προσφέροντας ως αντάλλαγμα την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Οικονομικά και Κατασκευαστικά Ανταλλάγματα: Η ανατολική Λιβύη έχει τεράστιες ανάγκες ανοικοδόμησης (ιδιαίτερα μετά τις καταστροφικές πλημμύρες στη Ντέρνα).
Τουρκικές κατασκευαστικές εταιρείες έλαβαν μεγάλα συμβόλαια έργων στην ανατολική Λιβύη, δεσμεύοντας οικονομικά την τοπική ελίτ.
Η Αποπομπή Σάλεχ και Εσωτερικές Εκκαθαρίσεις: Η αποδυνάμωση παλαιότερων φωνών στο κοινοβούλιο, όπως του Αγκίλα Σάλεχ που παραδοσιακά συνομιλούσε με την Αθήνα και το Κάιρο, επέτρεψε στην πτέρυγα Χαφτάρ να περάσει την ομόφωνη έγκριση.

Ενέργειες της ελληνικής κυβέρνησης από το 2020
Η Ελλάδα κινήθηκε κυρίως με άξονα τη διπλωματική απομόνωση του μνημονίου και τη στήριξη στην ανατολική Λιβύη, μια στρατηγική που εκ του αποτελέσματος αποδείχθηκε ανεπαρκής:
Ελληνοαιγυπτιακή Συμφωνία (Αύγουστος 2020): Η σημαντικότερη θεσμική απάντηση της Αθήνας ήταν η μερική οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο, η οποία τέμνει και ακυρώνει στην πράξη τις συντεταγμένες του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου.
Επένδυση στο Αντίβαρο της Ανατολικής Λιβύης: Η Αθήνα υποδέχθηκε επανειλημμένα τον Αγκίλα Σάλεχ και διατηρούσε ανοιχτό δίαυλο με τον Χαλίφα Χαφτάρ, θεωρώντας ότι η άρνηση της Βεγγάζης να αναγνωρίσει το μνημόνιο αποτελούσε επαρκή ασπίδα.
Διπλωματικά Ταξίδια και Επαναλειτουργία Προξενείου: Η Ελλάδα επαναλειτούργησε την πρεσβεία στην Τρίπολη και το προξενείο στη Βεγγάζη. Ωστόσο, σημαδεύτηκε από διπλωματικά επεισόδια (όπως η άρνηση του τέως ΥΠΕΞ Νίκου Δένδια να αποβιβαστεί στην Τρίπολη το 2022 λόγω της παρουσίας της ΥΠΕΞ Νάζλα αλ Μανγκούς). Ο νυν ΥΠΕΞ Γιώργος Γεραπετρίτης πραγματοποίησε επισκέψεις για τη βελτίωση των σχέσεων, χωρίς όμως να προσφέρει ουσιαστικά οικονομικά ή στρατιωτικά ερείσματα στη χώρα.
Διεθνής Καταδίκη: Η κυβέρνηση πέτυχε ρητές καταδίκες του μνημονίου από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τις ΗΠΑ και την Αίγυπτο ως νομικά ανυπόστατου.
Η Σημερινή Πραγματικότητα
Αμέσως μετά την απόφαση της λιβυκής Βουλής, το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία απορρίπτει κατηγορηματικά την έγκριση του ψευδεπίγραφου μνημονίου, τονίζοντας ότι «δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του».
Παρά τη νομική ακυρότητα, αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ελλάδα στερείται πλέον ισχυρών εργαλείων επιρροής στο εσωτερικό της Λιβύης, την ώρα που η Τουρκία έχει εδραιωθεί ως ο απόλυτος ρυθμιστής των εξελίξεων στην περιοχή.