εργασίες ενόψει της Τελικής Επενδυτικής Απόφασης (FID). Καμία από τις δύο κυβερνήσεις δεν έχει ανακοινώσει επισήμως την ημερομηνία-στόχο για τα τέλη Οκτωβρίου.
Ωστόσο, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει θέσει την ολοκλήρωση συμφωνίας με το Ισραήλ για την Αφροδίτη μεταξύ των ενεργειακών της στόχων για το 2026. Παράλληλα, αξιωματούχοι των δύο χωρών εργάζονται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους για τον καθορισμό της αποζημίωσης που αφορά το τμήμα του κοιτάσματος το οποίο εκτείνεται στην ισραηλινή άδεια Ishai.
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, πιέζει για την επιτάχυνση της διαδικασίας. Στις 22 Σεπτεμβρίου, στη Νέα Υόρκη, συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Chevron και οι δύο πλευρές εξέτασαν την τεχνική και εμπορική πορεία του έργου της Αφροδίτης, καθώς και τα βήματα που απαιτούνται πριν από τη λήψη της FID. Ο Χριστοδουλίδης ζήτησε το έργο να περάσει από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση.
Τι θα ρυθμίσει η συμφωνία Αφροδίτη–Ishai
Οι διαπραγματεύσεις δεν αφορούν νέα θαλάσσια οριοθέτηση μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και του Ισραήλ. Αφορούν τα οικονομικά δικαιώματα σε ένα κοίτασμα που εκτείνεται εκατέρωθεν της υφιστάμενης γραμμής οριοθέτησης των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών (ΑΟΖ) των δύο χωρών.
Σε έγγραφο που υπέβαλε η NewMed Energy τον Μάρτιο στις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές αναφέρεται ότι η Αφροδίτη βρίσκεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην κυπριακή πλευρά, ενώ ένα μικρό ποσοστό της έκτασης του κοιτάσματος εκτείνεται στην ισραηλινή άδεια Ishai/370.
Βάσει των συμφωνιών που βρίσκονται υπό συζήτηση, η Αφροδίτη θα αναπτυχθεί από τους κατόχους των δικαιωμάτων στην κυπριακή πλευρά, ενώ οι κάτοχοι της άδειας Ishai και το κράτος του Ισραήλ θα λάβουν εφάπαξ πληρωμή, η οποία θα αντανακλά το μερίδιό τους στο κοίτασμα.
Το ισραηλινό μερίδιο, επί του οποίου θα υπολογιστεί η αποζημίωση, θα καθοριστεί από διεθνή εμπειρογνώμονα.
Αξιωματούχοι του ισραηλινού υπουργείου Ενέργειας και του υπουργείου Δικαιοσύνης ταξίδεψαν στην Κύπρο νωρίτερα φέτος, καθώς οι δύο κυβερνήσεις εργάζονταν για την ενσωμάτωση του μηχανισμού σε διακυβερνητική συμφωνία.
Η ανάπτυξη του κοιτάσματος θα παραμείνει στην κοινοπραξία της Αφροδίτης και δεν προβλέπεται να μετατραπεί σε κοινό επιχειρησιακό σχήμα.
Οι σημερινές διαπραγματεύσεις βασίζονται στη διαδικασία που είχε ήδη φέρει το Ισραήλ και την Κυπριακή Δημοκρατία κοντά σε συμφωνία για την Αφροδίτη–Ishai τον Ιανουάριο.
Μεταγενέστερες κανονιστικές καταθέσεις παρείχαν σαφέστερη εικόνα για τον μηχανισμό αποζημίωσης που βρίσκεται σήμερα υπό συζήτηση.
Η Υπηρεσία Υδρογονανθράκων της Κυπριακής Δημοκρατίας εκτιμά ότι η Αφροδίτη διαθέτει 5,6 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου (tcf) επί τόπου.
Η Chevron Cyprus Limited είναι ο διαχειριστής του Τεμαχίου 12, όπου βρίσκεται το κοίτασμα, ενώ αναθεωρημένο Σχέδιο Ανάπτυξης και Παραγωγής εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο του 2025.
Οι τεχνικές εργασίες προχωρούν παράλληλα με τις συνομιλίες με το Ισραήλ
Οι εταίροι της Αφροδίτης έχουν εισέλθει στη φάση Front-End Engineering Design (FEED), ένα από τα απαιτούμενα στάδια πριν από τη λήψη της FID.
Το εγκεκριμένο σχέδιο ανάπτυξης προβλέπει ανεξάρτητη πλωτή μονάδα παραγωγής πάνω από το κοίτασμα και υποθαλάσσιο αγωγό που θα συνδέει την Αφροδίτη με το σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου της Αιγύπτου.
Η NewMed εκτιμά το κόστος του προγράμματος FEED σε περίπου 106 εκατομμύρια δολάρια.
Οι τεχνικές εργασίες έχουν ήδη ξεκινήσει και προχωρούν ανεξάρτητα από τις διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ. Η επίτευξη συμφωνίας θα έδινε λύση σε ένα μακροχρόνιο διασυνοριακό εμπορικό ζήτημα, ενώ η Chevron και οι εταίροι της συνεχίζουν την τεχνική και συμβατική προετοιμασία του έργου.
Ο πρέσβης του Ισραήλ στην Κυπριακή Δημοκρατία, Oren Anolik, έχει προειδοποιήσει να μην αντιμετωπίζεται η υπογραφή της συμφωνίας ως το τέλος της διαδικασίας.
Όπως έχει δηλώσει, η συμφωνία θα καθορίσει τις βασικές αρχές και το πλαίσιο, πριν εφαρμοστεί ο μηχανισμός για τον υπολογισμό του ισραηλινού μεριδίου.
Προηγούμενες ημερομηνίες-στόχοι δεν τηρήθηκαν, επομένως η ημερομηνία στα τέλη Οκτωβρίου αποτελεί τρέχον στόχο και όχι οριστική προθεσμία.
Η Αίγυπτος στο επίκεντρο του εμπορικού σχεδιασμού
Η σχεδιαζόμενη οδός εξαγωγής του φυσικού αερίου της Αφροδίτης είναι επικεντρωμένη στην Αίγυπτο.
Ο Αιγύπτιος υπουργός Πετρελαίου και Ορυκτών Πόρων, Karim Badawi, συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Chevron, προκειμένου να συζητήσουν τις τεχνικές, χρηματοδοτικές και εμπορικές ρυθμίσεις που απαιτούνται για τη σύνδεση του κοιτάσματος με τις αιγυπτιακές υποδομές. Το Κάιρο ζήτησε να επιταχυνθούν οι εναπομένουσες διαδικασίες και συμφωνίες.
Τον Απρίλιο, οι εταίροι της Αφροδίτης και η Cyprus Hydrocarbons Company υπέγραψαν με την αιγυπτιακή EGAS προκαταρκτική συμφωνία για την πώληση όλης της ανακτήσιμης ποσότητας φυσικού αερίου του κοιτάσματος.
Οι εμπορικοί όροι προβλέπουν βασική παροχή 700 εκατομμυρίων standard κυβικών ποδιών φυσικού αερίου ημερησίως, με τελικό σημείο παράδοσης το Port Said και τιμολόγηση συνδεδεμένη με την τιμή του αργού πετρελαίου Brent, εντός συμφωνημένου κατώτατου και ανώτατου ορίου.
Παράλληλα, συμφωνήθηκε το έργο του υποθαλάσσιου αγωγού που θα συνδέει την Αφροδίτη με το αιγυπτιακό δίκτυο φυσικού αερίου. Το πλαίσιο καλύπτει την κατασκευή, τη χρηματοδότηση, τη λειτουργία και τη συντήρηση των υποδομών μεταφοράς.
Η NewMed ανακοίνωσε ότι ολοκληρώθηκαν οι υπογραφές στο μνημόνιο πώλησης φυσικού αερίου με την EGAS.
Τα μέρη εξακολουθούσαν να διαπραγματεύονται μια δεσμευτική συμφωνία προμήθειας φυσικού αερίου, ενώ παρέμενε σε εκκρεμότητα η ολοκλήρωση όλων των υπογραφών για τη συμφωνία με την αιγυπτιακή κυβέρνηση για το έργο μεταφοράς.
Η Αίγυπτος ανέφερε ότι οι εκκρεμείς συμφωνίες-πλαίσια, διαδικασίες και συμφωνίες εξακολουθούσαν να επιταχύνονται.
Η συγκεκριμένη εμπορική δομή ακολουθεί το πλαίσιο Κύπρου–Αιγύπτου που συνδέει την Αφροδίτη με το αιγυπτιακό σύστημα φυσικού αερίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), τοποθετώντας την Αίγυπτο στο επίκεντρο της σχεδιαζόμενης οδού του κοιτάσματος προς την αγορά.
Η οδός μέσω Αιγύπτου προχωρά ξεχωριστά από τις συνομιλίες για το Ishai. Μια συμφωνία με το Ισραήλ θα καθόριζε τον μηχανισμό αποζημίωσης των ισραηλινών συμφερόντων και των συμφερόντων του Ishai στο κοίτασμα και δεν θα δημιουργούσε την οδό εξαγωγής της Αφροδίτης.
Η πώληση της Shell ανοίγει τον δρόμο για την είσοδο της MOL στην Αφροδίτη
Η Αφροδίτη ανήκει σήμερα στη Chevron Cyprus Limited με 35%, στην BG Cyprus Limited με 35% και στη NewMed Energy με 30%, με τη Chevron να είναι ο διαχειριστής του κοιτάσματος.
Η μετοχική σύνθεση πρόκειται επίσης να αλλάξει, καθώς η MOL συμφώνησε να αποκτήσει το μερίδιο 35% της Shell στην Αφροδίτη μέσω της BG Cyprus Limited.
Η Shell συμφώνησε τον Ιούλιο να πουλήσει την BG Cyprus Limited στη MOL Hungarian Oil and Gas Public Limited Company (MOL) έναντι ποσού έως 720 εκατομμυρίων δολαρίων.
Οι ανακοινώσεις της Shell και της MOL ανέφεραν ότι η συναλλαγή αναμενόταν να ολοκληρωθεί στις αρχές του 2027, υπό την προϋπόθεση λήψης των απαιτούμενων κανονιστικών εγκρίσεων και εκπλήρωσης άλλων όρων ολοκλήρωσης.
Η Υπηρεσία Υδρογονανθράκων της Κυπριακής Δημοκρατίας εξακολουθεί να καταγράφει την BG Cyprus στην κοινοπραξία του Τεμαχίου 12, ενώ η Shell αναφέρει ότι η MOL θα αναλάβει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το μερίδιο όταν ολοκληρωθεί η συναλλαγή.
Οι εταιρείες δημοσιεύουν επίσης διαφορετικές ημερομηνίες για το επόμενο επενδυτικό ορόσημο.
Η ανακοίνωση της MOL για τη συναλλαγή τοποθετεί τη FID στο 2027, ενώ η τρέχουσα σελίδα της NewMed για το έργο της Αφροδίτης αναφέρει FID το 2028.
Και οι δύο αναφορές τοποθετούν την πρώτη παραγωγή φυσικού αερίου στο 2031.
Η Shell επιβεβαίωσε, όταν ανακοίνωσε την πώληση, ότι η FID δεν είχε ακόμη ληφθεί.
Ο Χριστοδουλίδης πιέζει για επιτάχυνση του χρονοδιαγράμματος, ενώ το τρέχον χρονοδιάγραμμα της NewMed εξακολουθεί να τοποθετεί την επενδυτική απόφαση το 2028.
Η Τουρκία και η διαμάχη για τους υδρογονάνθρακες της Κύπρου
Η συμφωνία Αφροδίτη–Ishai αφορά ένα συγκεκριμένο ζήτημα μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και του Ισραήλ και δεν θα επιλύσει την ευρύτερη διαμάχη για τους υπεράκτιους ενεργειακούς πόρους γύρω από την Κύπρο.
Η επίσημη θέση της Τουρκίας παραμένει ότι οι Τουρκοκύπριοι έχουν ίσα δικαιώματα στους φυσικούς πόρους του νησιού και θα πρέπει να συμμετέχουν στις αποφάσεις που αφορούν την αξιοποίησή τους. Η Άγκυρα διατηρεί επίσης τις θέσεις της ως προς τη θαλάσσια δικαιοδοσία σε τμήματα της Ανατολικής Μεσογείου.
Το Τεμάχιο 12, ωστόσο, αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση. Η κατάθεση της NewMed τον Μάρτιο καταγράφει την ευρύτερη θαλάσσια διαφορά Κύπρου–Τουρκίας, αλλά αναφέρει ότι, σύμφωνα με τουρκικές επίσημες αναφορές, η Τουρκία δεν διεκδικεί την περιοχή στην οποία βρίσκεται το Τεμάχιο 12.
Οι εργασίες ανάπτυξης της Αφροδίτης συνεχίζονται ανεξάρτητα από τις διαπραγματεύσεις για το Ishai. Το σχέδιο ανάπτυξης έχει εγκριθεί, η φάση FEED βρίσκεται σε εξέλιξη, η Αίγυπτος αποτελεί τον προβλεπόμενο αγοραστή και την υποδομή εξόδου προς την αγορά, ενώ η Shell έχει συμφωνήσει να πουλήσει το μερίδιό της στη MOL.
Εάν η Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ ολοκληρώσουν τη συμφωνία Αφροδίτη–Ishai έως τα τέλη Οκτωβρίου, ένα από τα μακροβιότερα εμπορικά ζητήματα του κοιτάσματος θα αποκτήσει έναν συγκεκριμένο μηχανισμό διευθέτησης.
Η FID, ωστόσο, θα εξακολουθεί να εξαρτάται από την ολοκλήρωση των τεχνικών, συμβατικών και εμπορικών εργασιών από τη Chevron και τους εταίρους της.