«Είτε θα έχουμε μια καλή συμφωνία είτε δεν θα έχουμε καμία συμφωνία», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Ευρωπαίος Επίτροπος για το Κλίμα, Βόπκε Χέκστρα. Όταν ερωτήθηκε για την πιθανότητα να μην επιτευχθεί συμφωνία, απάντησε: «Θα το δούμε».
Η τελευταία μεγάλη κατάρρευση των διαπραγματεύσεων του ΟΗΕ για το κλίμα σημειώθηκε στην Κοπεγχάγη το 2009, όταν οι χώρες απέτυχαν να υιοθετήσουν τη Συμφωνία της Κοπεγχάγης μέσω συναίνεσης, γεγονός που αποτέλεσε πλήγμα για την πολυμερή κλιματική διπλωματία.
Ενώ το προσωπικό αποσυναρμολογούσε τα περίπτερα εστίασης και τα εκθέματα στον χώρο της διάσκεψης, στην Αττάλεια της Τουρκίας, οι αντιπροσωπείες κινούνταν μεταξύ των αιθουσών συναντήσεων συζητώντας ζητήματα τακτικής, ενώ άλλες ομάδες ξεκουράζονταν εν αναμονή μιας νέας εκδοχής του κειμένου των διαπραγματεύσεων. Ο Τούρκος προεδρεύων της COP31, Μουράτ Κουρούμ, συναντήθηκε με αξιωματούχους από την ΕΕ, την Αυστραλία και τη Σαουδική Αραβία σε μια προσπάθεια να ξεπεραστεί το αδιέξοδο, παραδέχτηκε, ωστόσο, ότι η επίτευξη συμφωνίας ενδέχεται να αποδειχθεί δύσκολη υπόθεση.
«Καλώ κάθε χώρα να ενεργήσει υπεύθυνα», δήλωσε στους δημοσιογράφους. «Δεν ωφελεί κανέναν να τορπιλίσει αυτή τη διαδικασία, κολλώντας σε λέξεις ή φράσεις», τόνισε.
Τα βασικά σημεία τριβής αφορούν το αν η τελική συμφωνία θα πρέπει να κατονομάζει τα ορυκτά καύσιμα που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη, καθώς και το αν θα πρέπει να περιλαμβάνει στήριξη προς τις φτωχότερες χώρες για την προσαρμογή τους στην κλιματική αλλαγή.
Σε προσχέδιο συμφωνίας που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, αφαιρέθηκαν προηγούμενες αναφορές στον τερματισμό της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Σύμφωνα με παρατηρητές, η Σαουδική Αραβία και άλλοι μεγάλοι παραγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου είχαν αντιταχθεί στη συγκεκριμένη διατύπωση. Το προσχέδιο δεν περιλαμβάνει πλέον ούτε τον προτεινόμενο στόχο των 120 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τη χρηματοδότηση των αναπτυσσόμενων χωρών, με σκοπό την προσαρμογή τους στην κλιματική αλλαγή.
Οι διαπραγματευτές ανέμεναν ένα αναθεωρημένο προσχέδιο την Παρασκευή. Ωστόσο, μέχρι το απόγευμα του Σαββάτου —χωρίς να έχει κατατεθεί νέο κείμενο— οι ελπίδες για ουσιαστικές αλλαγές είχαν εξανεμιστεί, ενώ η απογοήτευση εντεινόταν.
Καθυστερήσεις
Οι πρόσφατες κλιματικές σύνοδοι κορυφής έχουν συχνά παραταθεί πέραν του προγραμματισμένου χρόνου τους, χωρίς ωστόσο να καταρρεύσουν, καταλήγοντας τελικά σε συμφωνίες.
Η Isatou Camara, διαπραγματεύτρια της Γκάμπια για οικονομικά ζητήματα, δήλωσε ότι ορισμένες χώρες φαίνεται να χρησιμοποιούν τακτικές καθυστέρησης, προκειμένου να ασκήσουν πίεση σε άλλες ώστε να αποδεχθούν ένα λιγότερο φιλόδοξο αποτέλεσμα. «Αυτή η στρατηγική καθυστέρησης, η οποία έχει χρησιμοποιηθεί και σε προηγούμενες διασκέψεις COP, αποσκοπεί στο να σε αναγκάσει —όταν τελικά όλα τα ζητήματα τεθούν στο τραπέζι— να τα αποδεχθείς, επειδή έχεις αγανακτήσει, έχεις εξαντληθεί και θέλεις απλώς να επιστρέψεις στο σπίτι σου», ανέφερε η ίδια.
Οι φετινές συνομιλίες έχουν καταστεί ακόμη πιο περίπλοκες λόγω του πολέμου και του αυξανόμενου κόστους ζωής, ζητήματα που διεκδικούν την προσοχή τόσο των υπευθύνων χάραξης πολιτικής όσο και του κοινού.
Οι ΗΠΑ —ο μεγαλύτερος ιστορικά εκπομπέας αερίων του θερμοκηπίου παγκοσμίως— απουσιάζουν επίσης από τις συνομιλίες για δεύτερη συνεχή χρονιά, αφότου ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διέκοψε τη συνεργασία για την κλιματική πολιτική, χαρακτηρίζοντας την υπερθέρμανση του πλανήτη «απάτη». Σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα, ο πλανήτης οδεύει προς υπέρβαση του ορίου αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου (2,7 βαθμούς Φαρενάιτ) σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα — ένα όριο το οποίο οι κυβερνήσεις, στο πλαίσιο της Συμφωνίας των Παρισίων του 2015, είχαν συμφωνήσει να προσπαθήσουν να μην ξεπεράσουν.
Το προσχέδιο της συμφωνίας αναγνωρίζει αυτή την προβλεπόμενη υπέρβαση και ζητά την ταχύτερη ανάπτυξη τεχνολογιών που απομακρύνουν τα αέρια του θερμοκηπίου από την ατμόσφαιρα, προκειμένου να συμβάλουν στη μείωση της θερμοκρασίας.
Ορισμένες αντιπροσωπείες εξέφρασαν την αντίθεσή τους στη συμπερίληψη τεχνολογιών απομάκρυνσης του άνθρακα, υποστηρίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για τη συνέχιση της χρήσης ορυκτών καυσίμων. «Το γεγονός ότι υπάρχουν τόσα πολλά εκκρεμή ζητήματα σε αυτή τη διάσκεψη (COP) δείχνει ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα», δήλωσε, από την πλευρά της, η Brenda Mwale, διαπραγματευτής του Μαλάουι για το ζήτημα των «απωλειών και ζημιών». «Το ερώτημα είναι: βρισκόμαστε σε κρίση ηγεσίας; Υπήρχε άραγε πραγματικά κάποιο όραμα για αυτή τη διάσκεψη;», καταλήγει η Mwale.