Ύστερα από πάνω από 1.600 ημέρες αφότου δόθηκε η εκκίνηση της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», όπως βάφτισε ο Βλάντιμιρ Πούτιν την ολομέτωπη εισβολή στην Ουκρανία, η Ρωσία αντιμετωπίζει ένα ολοένα και δυσμενέστερο στρατιωτικό και οικονομικό περιβάλλον. Οι ανθρώπινες απώλειες έχουν λάβει πρωτοφανείς διαστάσεις – ορισμένοι μιλούν για περισσότερους από 450.000 νεκρούς Ρώσους στρατιώτες και πάνω από ένα εκατομμύριο τραυματίες ή αγνοουμένους από την έναρξη της εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022!
Παράλληλα, η συνεχής αναβάθμιση των ουκρανικών στρατιωτικών δυνατοτήτων, και ιδιαίτερα η εντυπωσιακή ανάπτυξη των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, έχει αλλάξει τις ισορροπίες στο πεδίο των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με δυτικές αναλύσεις, οι μηνιαίες ρωσικές απώλειες υπερβαίνουν πλέον τον αριθμό των νέων στρατολογήσεων, δημιουργώντας ένα αρνητικό ισοζύγιο αναπλήρωσης προσωπικού. Την ίδια στιγμή, η αναλογία απωλειών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας εμφανίζεται να έχει διευρυνθεί σημαντικά σε σχέση με τα πρώτα στάδια του πολέμου.
Την πίεση στο μέτωπο συμπληρώνει η συστηματική στοχοποίηση των ρωσικών ενεργειακών υποδομών. Από την έναρξη του 2024, και ακόμη πιο έντονα μετά το καλοκαίρι του 2025, ουκρανικά drones έχουν πλήξει διυλιστήρια, αποθήκες καυσίμων και άλλες ζωτικής σημασίας εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αυτές οι επιθέσεις περιορίζουν σταδιακά την ικανότητα της χώρας να χρηματοδοτεί τον πόλεμο που η ίδια ξεκίνησε.
Παράλληλα, η Δύση ετοιμάζει ένα νέο γύρο οικονομικών κυρώσεων, προκειμένου να εντείνει ακόμη περισσότερο την πίεση προς τη Μόσχα. Η Ε.Ε., με το 21ο πακέτο κυρώσεων, διατήρησε το ανώτατο όριο τιμής στο ρωσικό πετρέλαιο που εξάγεται προς τρίτες χώρες, ενώ παράλληλα ενίσχυσε σημαντικά τα μέτρα κατά του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» δεξαμενόπλοιων που χρησιμοποιείται για την παράκαμψη των περιορισμών.
Οι νέες διατάξεις επεκτείνουν τις κυρώσεις και σε πλοία που παρέχουν υπηρεσίες υποστήριξης στα συγκεκριμένα δεξαμενόπλοια, ενώ δίνουν τη δυνατότητα στις ευρωπαϊκές αρχές να δεσμεύουν ακόμη και τα φορτία πετρελαίου που μεταφέρονται από αυτά.
Το μήνυμα των Βρυξελλών είναι σαφές: όσο η Ουκρανία ενισχύει τη στρατιωτική της θέση, η Ευρώπη επιδιώκει να αποδυναμώνει το οικονομικό υπόβαθρο που στηρίζει τη ρωσική πολεμική μηχανή.
Ανάλογη στρατηγική φαίνεται να διαμορφώνεται και στην Ουάσιγκτον. Το αμερικανικό Κογκρέσο εξετάζει ένα νέο, ιδιαίτερα αυστηρό πακέτο κυρώσεων, το οποίο προβλέπει την επιβολή πολύ υψηλών δασμών στις χώρες που συνεχίζουν να αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο ή διευκολύνουν την παράκαμψη των κυρώσεων. Παράλληλα, προβλέπονται απαγόρευση νέων επενδύσεων στον ρωσικό ενεργειακό τομέα, πλήρης αποκλεισμός ενεργειακών εξαγωγών των ΗΠΑ προς τη Ρωσία και ακόμη αυστηρότερη αντιμετώπιση των πλοίων που μεταφέρουν ρωσικούς ενεργειακούς πόρους χωρίς να συμμορφώνονται με το διεθνές πλαίσιο περιορισμών.
Οι εξελίξεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς η ρωσική οικονομία δείχνει πλέον να κλονίζεται. Τα πρώτα δύο χρόνια του πολέμου, τα εξαιρετικά υψηλά έσοδα από τις εξαγωγές υδρογονανθράκων και η παραγωγή πολεμικού εξοπλισμού λειτούργησαν ως ανάχωμα απέναντι στις κυρώσεις. Σήμερα, όμως, η εικόνα μεταβάλλεται. Η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας έχει ήδη προειδοποιήσει ότι τα διαθέσιμα παραγωγικά και δημοσιονομικά αποθέματα εξαντλούνται, ενώ η οικονομία εμφανίζει έντονες ενδείξεις στασιμοπληθωρισμού, επιβράδυνσης της ανάπτυξης και περιορισμού των δημοσιονομικών εφεδρειών.
Τα αδιέξοδα μεγαλώνουν, με το ρυθμό που στο Κρεμλίνο ο Πούτιν παραμένει αμετακίνητος στην απόφασή του να συνεχίσει τον (αδιέξοδο) πόλεμο στην Ουκρανία.