τον πιο εμφατικό τρόπο την ανάγκη απεξάρτησης των «27», από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, με έμφαση τη ρωσική ενέργεια.
Ωστόσο, η ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης προσκρούει πλέον σε ένα νέο εμπόδιο. Η εγκατάσταση νέων μονάδων ΑΠΕ προχωρά ταχύτερα από την ανάπτυξη των υποδομών που απαιτούνται για την εξισορρόπηση του ηλεκτρικού συστήματος. Η έλλειψη επαρκών υποδομών αποθήκευσης ενέργειας οδηγεί σε αυξανόμενες περικοπές ανανεώσιμης παραγωγής, σε ολοένα συχνότερες αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, κατά τις μεσημβρινές ώρες, καθώς και σε έντονη μεταβλητότητα στις ευρωπαϊκές αγορές, με αποτέλεσμα τη δημιουργία αβεβαιότητας για τις επενδύσεις της επόμενης ημέρας.
Αναγνωρίζοντας τον κίνδυνο, οι υπουργοί Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης προχώρησαν τον Ιούνιο που μας πέρασε, σε μια ιστορική συμφωνία, με στόχο τον τριπλασιασμό της δυναμικότητας αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, έως το 2030 η Ε.Ε. θα χρειάζεται περίπου 200 GWh αποθηκευτικής δυναμικότητας, όταν σήμερα διαθέτει μόλις 55 GWh, ενώ τα κράτη-μέλη δεσμεύθηκαν να προσθέσουν επιπλέον 30-35 GWh έως το 2028.
Δεν είναι τυχαίο ότι η διευθύνουσα σύμβουλος της SolarPower Europe, χαρακτήρισε τη συμφωνία ως σημείο καμπής, υπογραμμίζοντας ότι για πρώτη φορά η αποθήκευση ενέργειας μετατρέπεται από μια υποστηρικτική τεχνολογία σε κεντρικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη διείσδυση φωτοβολταϊκών στην Ευρώπη. Η δυναμικότητα ηλιακής παραγωγής στην Ελλάδα εκτοξεύτηκε την περίοδο 2019-2026, με τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ φωτοβολταϊκών να υπερβαίνει τα 7,5 GW και να προσεγγίζει ήδη τα 9-10 GW, από μόλις 2,7 GW το 2019.
Τα φωτοβολταϊκά κατέχουν πλέον την πρώτη θέση στο μείγμα ΑΠΕ της χώρας, αφού παράγουν περισσότερη ενέργεια ακόμα και από τα αιολικά πάρκα.
Τις ημέρες υψηλής ηλιοφάνειας, την άνοιξη και το καλοκαίρι, η παραγωγή από ΑΠΕ υπερκαλύπτει συχνά τη ζήτηση, οδηγώντας σε εκτεταμένες περικοπές πράσινης παραγωγής και σε πολύ χαμηλές ή ακόμη και μηδενικές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά (δείτε πρόσφατο σχετικό άρθρο στο energia.gr)
Σήμερα, η χώρα διαθέτει περιορισμένη πραγματική δυναμικότητα αποθήκευσης. Ο βασικός πυλώνας παραμένουν τα δύο αντλησιοταμιευτικά έργα της ΔΕΗ στο Θησαυρό και στη Σφηκιά, συνολικής ισχύος περίπου 700 MW, ενώ οι μεγάλες επενδύσεις σε συστήματα αποθήκευσης με μπαταρίες βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της υλοποίησης.
Μέσω των διαγωνισμών της ΡΑΑΕΥ και του Ταμείου Ανάκαμψης έχουν ήδη επιλεγεί έργα συνολικής ισχύος άνω του 1 GW, τα οποία αναμένεται να τεθούν σταδιακά σε λειτουργία την περίοδο 2027-2028.
Παράλληλα, προχωρούν τα μεγάλα αντλησιοταμιευτικά έργα, όπως η Αμφιλοχία, που θα ενισχύσουν σημαντικά την ευελιξία του συστήματος.
Παρά τα σημαντικά αυτά βήματα, οι ανάγκες της χώρας είναι πολύ μεγαλύτερες, καθώς το σημερινό επίπεδο απέχει ακόμη σημαντικά από τις ανάγκες ενός ηλεκτρικού συστήματος που θα βασίζεται κατά κύριο λόγο στις ανανεώσιμες πηγές.

(Επιμέλεια infographic: Energia.gr)
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του αναθεωρημένου Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), προκειμένου η Ελλάδα να επιτύχει τον στόχο της διείσδυσης των ΑΠΕ που προσεγγίζει το 80% στην ηλεκτροπαραγωγή, έως το 2030, θα απαιτηθούν συνολικά περί τα 5 GW εγκατεστημένης ισχύος αποθήκευσης, που αντιστοιχούν σε περίπου 10-12 GWh ενεργειακής δυναμικότητας, με συνδυασμό μπαταριών και αντλησιοταμίευσης.
Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο επιτακτική, καθώς η Ευρώπη βιώνει σήμερα την τρίτη ενεργειακή κρίση μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια. Εκτός από τις γεωπολιτικές εντάσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, οι ολοένα συχνότεροι καύσωνες αυξάνουν σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για ψύξη, ενώ καταφθάνει οσονούπω και ο έτερος αχαλίνωτος καταναλωτής, ήτοι, τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης (AI), τα οποία απαιτούν τεράστιες ποσότητες αδιάλειπτης ηλεκτρικής ισχύος.
Την ίδια στιγμή, το PV Magazine προειδοποιεί ότι οι ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ακόμη μεγαλύτερη μεταβλητότητα κατά το β’ εξάμηνο του 2026, καθώς η αυξημένη παραγωγή από φωτοβολταϊκά και οι υψηλές θερμοκρασίες διευρύνουν το χάσμα μεταξύ της μεσημβρινής υπερπαραγωγής και της απογευματινής αιχμής της ζήτησης.
Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που καλείται να επιλύσει η αποθήκευση. Η παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες και σπάνια συμπίπτει χρονικά με τις ώρες αυξημένης κατανάλωσης. Τα συστήματα αποθήκευσης μπορούν να απορροφούν την πλεονάζουσα παραγωγή, όταν φυσά ή όταν υπάρχει έντονη ηλιοφάνεια, και να την επιστρέφουν στο δίκτυο λίγες ώρες αργότερα, όταν η ζήτηση κορυφώνεται.
Με τον τρόπο αυτό αφενός, ενισχύεται η ενεργειακή ασφάλεια και αξιοποιείται σχεδόν στο σύνολό της η πράσινη παραγωγή που σήμερα χάνεται και αφετέρου, περιορίζεται η ανάγκη ενεργοποίησης των ακριβότερων μονάδων φυσικού αερίου κατά τις ώρες αιχμής, μειώνοντας τόσο τις εκπομπές CO2 όσο και την εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα καύσιμα.
Παρά το γεγονός ότι οι ΑΠΕ παράγουν ήδη περίπου το 44% της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση – στην Ελλάδα, αυτό το ποσοστό κυμαίνεται συχνά μεταξύ 52% και 56% - οι «27» εξακολουθούν να εισάγουν άνω του 50% της συνολικής τελικής ενέργειας που καταναλώνουν, κυρίως, πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Ταυτόχρονα, η απουσία ευελιξίας οδηγεί ολοένα συχνότερα σε ακραία φαινόμενα στις αγορές ηλεκτρισμού. Το 2025 καταγράφηκε αριθμός-ρεκόρ ωρών με αρνητικές τιμές στην Ευρώπη (στην Ελλάδα καταγράφηκαν 483 ώρες μηδενικών ή αρνητικών χονδρεμπορικών τιμών στην αγορά ηλεκτρισμού, το 2025 ενώ χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία κατέγραψαν 500 -550 ώρες αρνητικών τιμών η κάθε μία), καθώς η υπερπροσφορά ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ ανάγκαζε τους παραγωγούς να πληρώνουν τους καταναλωτές για να απορροφήσουν την πλεονάζουσα παραγωγή. Αν και το φαινόμενο αυτό μεταφράζεται σε προσωρινά χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές, υπονομεύει τη βιωσιμότητα των επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές.
Η πραγματικότητα δεν επιδέχεται αμφισβήτησης. Η επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης δεν θα κριθεί από το πόσα νέα φωτοβολταϊκά ή αιολικά θα προστεθούν στο δίκτυο, αλλά από το πόση ενέργεια θα μπορεί να αποθηκεύει η Ευρώπη και κάθε κράτος-μέλος ξεχωριστά.