Ο νόμος - πλαίσιο που αναμένεται να καταθέσει η Τουρκία για τη «Γαλάζια Πατρίδα» (σ.σ. ΑΟΖ - Θαλάσσιο Χωροταξικό) είναι η κύρια απόπειρα παγίωσης, επί του πεδίου, των τουρκικών διεκδικήσεων - προκλήσεων. Δεν πρόκειται για «κεραυνό εν αιθρία» αλλά για την κορύφωση μιας αλληλουχίας ενεργειών σε γραφειοκρατικό και διπλωματικό επίπεδο

Από τη «Διακήρυξη των Αθηνών» (2023) για «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο, η Ελλάδα δείχνει μια διαρκή υποχωρητικότητα. Η χώρα μας επικαλείται τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), αλλά δεν προχωράει ουσιαστικά στην εφαρμογή της και στη θωράκιση των νόμιμων δικαιωμάτων της. Στον αντίποδα, η Τουρκία δουλεύει μεθοδικά, σχεδιάζει και υποστηρίζει τη στρατηγική της επί των θαλασσίων ζωνών σε βάθος δεκαετιών, επιχειρώντας να παγιώσει καταστάσεις στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο.

Η ασυδοσία του τουρκικού αλιευτικού στόλου

Καθημερινώς δεκάδες τουρκικά αλιευτικά (μηχανότρατες κυρίως και γρι-γρι) διασχίζουν το Αιγαίο, ψαρεύοντας και εντός ελληνικών χωρικών υδάτων. Οι τουρκικές μηχανότρατες, ανεξέλεγκτες, σαρώνουν τον βυθό, φτάνοντας σε απόσταση αναπνοής από τα ελληνικά νησιά. Συχνά δημιουργούν επεισόδια με τα ελληνικά αλιευτικά που οδηγούν σε επικίνδυνες καταστάσεις. Ενώ πρόκειται για ποινικό αδίκημα (ΠΚ του 2021), το Λιμενικό Σώμα δεν εφαρμόζει την νομοθεσία υπακούοντας σε «άνωθεν εντολές».

Παρενοχλήσεις πλοίων στην καρδιά του Αιγαίου

Έχει καταστεί συχνό πλέον φαινόμενο η παρενόχληση πλοίων (μέσω ασυρμάτου) που εκτελούν εργασίες σε περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας. Η τουρκική πλευρά ισχυρίζεται πως έχει τη δικαιοδοσία (έκδοσης αδειών) για οτιδήποτε συμβαίνει ανατολικά του 25ου μεσημβρινού. Τους τελευταίους 5 μήνες φέτος, έχουν γίνει γνωστές τουλάχιστον 4 τέτοιες περιπτώσεις. Πρόκειται για τις περιοχές μεταξύ Κω – Αστυπάλαιας, αλλά και Αστυπάλαιας- Αμοργού, στην καρδιά του Αιγαίου. Τα πλοία που παρενοχλήθηκαν εκτελούσαν εργασίες πόντισης καλωδίων στα πλαίσια της υποθαλάσσιας διασύνδεσης 11 νησιών του Αιγαίου μέσω οπτικών ινών (έργο SeaSpine).

Κάσος

Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ είχε διακοπεί μετά από παρέμβαση του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού στα ανοιχτά της Κάσου. Πρόσφατα, στην ίδια περιοχή, ολλανδικό πλοίο που εκτελούσε εργασίες για λογαριασμό αμερικανικής εταιρείας αναγκάστηκε να αποχωρήσει, μετά από λεκτική παρενόχληση από τις τουρκικές Αρχές. Η Τουρκία υποστήριξε πως δεν αρκούσαν οι άδειες που είχε λάβει το πλοίο από Ελλάδα και Αίγυπτο, επιμένοντας στο αφήγημα περί τουρκικής δικαιοδοσίας ανατολικά του 25ου μεσημβρινού.

Θαλάσσια Πάρκα

Από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις ελληνικής υποχωρητικότητας είναι η διαδικασία ίδρυσης Θαλασσίων Πάρκων (ΘΠ), ειδικά του Αιγαίου. Τα ΘΠ μπήκαν στη δημόσια συζήτηση τον Απρίλιο του 2024, στην 9η Διεθνή Διάσκεψη για τους Ωκεανούς (OOC) στην Αθήνα. Τροποποιήθηκαν πολλές φορές, τόσο το σχήμα όσο και τα όρια του υπό ίδρυση Εθνικού Θαλασσίου Πάρκου Αιγαίου (πλέον Νοτίων Κυκλάδων) ελέω τουρκικών αντιδράσεων και τελικά περιορίστηκε στα 6 ν.μ. (χωρικά ύδατα). Την ίδια στιγμή, η Τουρκία ετοιμάζει ΘΠ που εκτείνονται και σε διεθνή ύδατα τόσο στο βόρειο Αιγαίο μεταξύ Λέσβου και Σαμοθράκης όσο και στο νοτιο-ανατολικό Αιγαίο (Φετιγιέ - Κας) αποκλείοντας το σύμπλεγμα του Καστελλορίζου.

Από τον χάρτη στο ...πεδίο

Η είδηση για την πρόθεση της Τουρκίας να νομοθετήσει για τη «Γαλάζια Πατρίδα», συνοδευόμενη από τους ίδιους χάρτες, είχε κυκλοφορήσει ήδη από το 2020. Η διαφορά είναι πως από τον Απρίλιο του 2025 η Τουρκία έχει δημοσιεύσει τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) της και τον έχει καταθέσει στους διεθνείς οργανισμούς. Ο τουρκικός ΘΧΣ χωροθετεί δραστηριότητες στο μισό Αιγαίο. Επί ένα χρόνο και πλέον, ο «πατέρας» του τουρκικού ΘΧΣ (Dr. Mustafa Başkara, επί κεφαλής του Εθνικού Κέντρου για τη Θάλασσα και το Θαλάσσιο Δίκαιο του Πανεπιστημίου της Άγκυρας) και η ομάδα του συμμετέχουν σε διεθνείς διασκέψεις και εκδηλώσεις, παρουσιάζοντας τον τουρκικό ΘΧΣ και μιλώντας πλέον ανοιχτά για το «όραμα της Γαλάζιας Πατρίδας για τις επόμενες γενιές».

Στον αντίποδα, η χώρα μας δεν έχει, μέχρι στιγμής, ολοκληρώσει τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της, παρ' όλο που δεσμεύεται από την ευρωπαική οδηγία του 2014. Η Ελλάδα ζητεί τη συνδρομή της ΕΕ απέναντι στις αξιώσεις της Τουρκίας, καθώς τα ελληνικά σύνορα είναι και ευρωπαικά, αλλά εμφανίζεται αφερέγγυα προς τους εταίρους της, ενώ καταδικάστηκε τελεσίδικα από το Δικαστήριο της ΕΕ (ΔΕΕ) τον Φεβρουάριο του 2025. Η αδράνεια της χώρας μας στο συγκεκριμένο θέμα την εκθέτει και στερεί από τη φαρέτρα της ένα δυνατό διαπραγματευτικό χαρτί. Αναμένοντας το τουρκικό ΦΕΚ, η Αθήνα φαίνεται να τα έχει «κάνει θάλασσα» για μια ακόμη φορά...

*Γεωπόνος - Περιβαλλοντολόγος MSc

(από την εφημερίδα «ΕΣΤΙΑ»)

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο