Παρά τις διαβεβαιώσεις της αμερικανικής πλευράς για άμεση εξομάλυνση, η κίνηση των πλοίων στη σημαντικότερη θαλάσσια δίοδο του κόσμου δεν παρουσιάζει ουσιαστική ανάκαμψη, 48 ώρες μετά τις υπογραφές. Το προσχέδιο προβλέπει μια 60ήμερη εκεχειρία προκειμένου να ξεκινήσουν οι διπλωματικές συνομιλίες για μια μόνιμη λύση. Αν και ο Ντόναλντ Τραμπ υποσχέθηκε άμεσο άνοιγμα του περάσματος την ερχόμενη Παρασκευή, όπου παραμένουν εγκλωβισμένα εκατοντάδες εμπορικά σκάφη, το πλήρες κείμενο παραμένει απόρρητο. Αυτή η μυστικότητα συντηρεί τα ερωτηματικά γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το χρονοδιάγραμμα άρσης των κυρώσεων, το οποίο αναμένεται σε δεύτερη φάση, την ώρα που η πρόθεση της Τεχεράνης να επιβάλει τέλη διέλευσης περιπλέκει την κατάσταση.
Από τη σύνοδο της G7 στη Γαλλία, ο Αμερικανός Πρόεδρος δήλωσε ότι οι λεπτομέρειες θα γίνουν γνωστές μετά την επίσημη τελετή υπογραφής στη Γενεύη, ισχυριζόμενος ότι η ναυσιπλοΐα έχει ήδη ξεκινήσει. Τα δεδομένα από το πεδίο, όμως, δείχνουν μια διαφορετική εικόνα. Ο βρετανικός οργανισμός UKMTO προειδοποίησε τα πληρώματα ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων παραμένει ενεργός, ενώ μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες επιβεβαιώνουν στους New York Times ότι τα πλοία τους παραμένουν καθηλωμένα. Η αγορά ενέργειας αντέδρασε με μια προσωρινή διόρθωση, με το Brent να υποχωρεί κατά 4,8% στα 83,17 δολάρια. Ωστόσο, η επιστροφή στην κανονικότητα απαιτεί χρόνο, κυρίως λόγω της ανάγκης για εντοπισμό και εξουδετέρωση των θαλάσσιων ναρκών. Την ίδια στιγμή, η γεωπολιτική εξίσωση επιβαρύνεται από τη στάση του Ισραήλ. Το Ιράν ζήτησε τον τερματισμό των ισραηλινών επιχειρήσεων κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο ως όρο για τη συμφωνία, όμως ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι το Τελ Αβίβ δεν δεσμεύεται από τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν.
Από την πλευρά τους, οι ευρωπαϊκές δυνάμεις τηρούν στάση αναμονής, έχοντας ναυτικές μονάδες σε ετοιμότητα στο Τζιμπουτί και την Ανατολική Μεσόγειο. Ο Εμανουέλ Μακρόν υπογράμμισε την ανάγκη διασφάλισης του ελεύθερου εμπορίου χωρίς τον φόβο επιθέσεων ή αυθαίρετων χρεώσεων, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο ενός παγκόσμιου πληθωριστικού κύματος αν κάθε στρατηγικό πέρασμα μετατραπεί σε σταθμό διοδίων. Το οικονομικό σκέλος των απαιτήσεων του Ιράν αποτελεί και το πιο ακανθώδες σημείο της διαπραγμάτευσης. Η Τεχεράνη αποφεύγει τη λέξη «διόδια» και κάνει λόγο για ανταποδοτικά «τέλη ναυτιλιακών υπηρεσιών» με πρόσχημα την ασφάλεια και την περιβαλλοντική προστασία. Ενώ ο Λευκός Οίκος επιμένει στη ρητορική της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός, παραπέμποντας το θέμα στις επερχόμενες τεχνικές συνομιλίες.
Σύμφωνα με αναλυτές της Wood Mackenzie, η εποπτεία περίπου 140 διελεύσεων δεξαμενόπλοων την ημέρα αποτελεί τεράστια επιχειρησιακή πρόκληση. Το πρόβλημα μετατοπίζεται από τα όπλα στη γραφειοκρατία. Η επιβολή ελέγχων και η είσπραξη τελών σε ένα τόσο στενό πέρασμα μπορούν να προκαλέσουν μεγάλες καθυστερήσεις. Αυτός ο μηχανισμός δίνει στην Τεχεράνη τη δυνατότητα ενός «ήπιου αποκλεισμού» (soft blockade), καθώς μπορεί να επιβραδύνει σκόπιμα τα πλοία που κατευθύνονται προς τη Δύση, διευκολύνοντας παράλληλα τους δικούς της εμπορικούς εταίρους, όπως την Κίνα.
Οι ανησυχίες των αναλυτών ξεπερνούν τα όρια του Περσικού Κόλπου. Μελέτη της εταιρείας δεδομένων Kpler επισημαίνει ότι, αν και η πληρωμή των τελών είναι προτιμότερη για τις αγορές από ένα πλήρες κλείσιμο των Στενών, η νομιμοποίησή τους δημιουργεί ένα επικίνδυνο διεθνές προηγούμενο. Εάν η πρακτική αυτή παγιωθεί, τα κράτη που ελέγχουν τα δέκα πιο στρατηγικά περάσματα του πλανήτη θα μπορούσαν να διεκδικήσουν έσοδα που αγγίζουν τα 136 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, ανατρέποντας τους κανόνες του ελεύθερου εμπορίου που ισχύουν εδώ και αιώνες. Αυτή η διαρκής αβεβαιότητα αναγκάζει ήδη τους μεγάλους παραγωγούς της περιοχής να αναζητούν δαπανηρές εναλλακτικές. Το πρόβλημα είναι έντονο για το Κατάρ, το οποίο ελέγχει το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η παράκαμψη του Ορμούζ για το LNG δεν είναι απλή υπόθεση, καθώς απαιτεί τεράστιες επενδύσεις για την κατασκευή νέων τερματικών σταθμών υγροποίησης σε λιμάνια εκτός του Κόλπου.
Η πληροφορία που μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο Fars, ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται τελικά να αποδεχθούν τη ρήτρα των ιρανικών τελών μετά το πέρας των 60 ημερών, έχει θέσει σε συναγερμό τις δυτικές κυβερνήσεις. Εάν κάτι τέτοιο επιβεβαιωθεί, το πλήγμα για το διεθνές δίκαιο θα είναι σοβαρό, καθώς ο μηχανισμός αυτός έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η οποία κατοχυρώνει την ανεμπόδιστη διέλευση. Αξίζει να σημειωθεί ότι η UNCLOS έχει επικυρωθεί από 170 χώρες και την Ε.Ε., αλλά όχι από τις ΗΠΑ και το Ιράν, γεγονός που αποδυναμώνει τη θεσμική πίεση προς τις δύο πλευρές. Κοντολογίς, το να νομιμοποιηθούν τα ιρανικά «τέλη» στο Ορμούζ δεν είναι ένα τοπικό πρόβλημα, αλλά μια κίνηση που απειλεί συνολικά το παγκόσμιο εμπόριο. Αν υιοθετηθεί τελικώς αυτή η πρακτική, ουσιαστικά καταργείται η ελεύθερη ναυσιπλοΐα και δημιουργείται ένα πολύ επικίνδυνο προηγούμενο. Το μείζον ρίσκο είναι κι άλλες χώρες να αποφασίσουν να «ιδιωτικοποιούν» τα δικά τους στρατηγικά περάσματα, μετατρέποντας τις διεθνείς θάλασσες σε μια σειρά από ακριβά διόδια, με ένα τεράστιο κόστος που στο τέλος της ημέρας θα το πληρώσουν οι καταναλωτές σε όλο τον κόσμο.