Η κλιμάκωση της έντασης στο Στενό του Ορμούζ το τελευταίο διάστημα έχει επαναφέρει στο επίκεντρο της παγκόσμιας ασφάλειας ένα από τα παλαιότερα αλλά και πιο αποτελεσματικά εργαλεία του σύγχρονου ναυτικού πολέμου: τις θαλάσσιες νάρκες. Αυτό το στενό θαλάσσιο πέρασμα, που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με την Αραβική Θάλασσα και από το οποίο διέρχεται

περίπου το 1/4 του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, έχει μετατραπεί σε ένα στρατηγικό σημείο ρήξης που επηρεάζει άμεσα την παγκόσμια οικονομία λόγω της απειλής ναρκοθέτησης από το Ιράν.
Η κρίση αποκαλύπτει μια πολύ πιο σύνθετη εικόνα από έναν κλασικό ναυτικό αποκλεισμό. Διότι στο Ορμούζ το ζήτημα δεν είναι μόνο η φυσική ύπαρξη ναρκών, αλλά και η ψυχολογική και οικονομική επίδραση της πιθανότητας ύπαρξής τους.

Οι αυξήσεις στα ασφάλιστρα από διεθνείς ασφαλιστικές εταιρείες, η αναστολή δρομολογίων από ναυτιλιακές εταιρείες και η επιβράδυνση της εμπορικής ναυσιπλοΐας δείχνουν ότι ακόμη και λίγες νάρκες αρκούν για να ταράξουν τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Όπως έχει πει ένας ειδικός στις νάρκες, «για μια αποτελεσματική ναρκοθετημένη περιοχή μπορεί να μην χρειάζεται ούτε μία νάρκη· αρκεί η αίσθηση της απειλής».
Αυτή η κατάσταση αποτελεί τη βάση της ασύμμετρης ναυτικής στρατηγικής του Ιράν εδώ και χρόνια.
Το ιρανικό ναυτικό, αντί να ανταγωνίζεται τις ΗΠΑ σε συμβατική ναυτική ισχύ, στοχεύει να καταστήσει τα στενά περάσματα επικίνδυνα μέσω χαμηλού κόστους αλλά υψηλής αποτελεσματικότητας συστημάτων.

Οι νάρκες βρίσκονται στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής. Μια νάρκη που κοστίζει από 10.000 έως 40.000 δολάρια μπορεί να ακινητοποιήσει πολεμικά πλοία ή πετρελαιοφόρα αξίας δισεκατομμυρίων.
Ωστόσο, το πιο σημαντικό στοιχείο στο Ορμούζ είναι η δυσκολία εκκαθάρισης των ναρκών. Οι επιχειρήσεις αυτές θεωρούνται από τις πιο περίπλοκες στρατιωτικές αποστολές.

Τα ναρκαλιευτικά πλοία κινούνται πολύ αργά και σε προβλέψιμες διαδρομές, γεγονός που τα καθιστά ευάλωτα σε πυραύλους, drones και ταχύπλοα.
Επιπλέον, τα ρηχά και θολά νερά του Ορμούζ μειώνουν την αποτελεσματικότητα των συστημάτων σόναρ. Τα ρεύματα και τα ιζήματα δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο τον εντοπισμό των ναρκών.

Οι λεγόμενες «έξυπνες» νάρκες με αισθητήρες ακουστικής, μαγνητικής και πίεσης μπορούν να αναγνωρίζουν το μέγεθος του πλοίου και να επιλέγουν πότε θα εκραγούν.
Ορισμένα συστήματα μπορούν να αγνοήσουν τα πρώτα πλοία και να ενεργοποιηθούν μόνο όταν εμφανιστεί μεγαλύτερος στόχος.
Ιδιαίτερα επικίνδυνες θεωρούνται οι νάρκες κινεζικής προέλευσης, που εκτοξεύουν πυραυλική κεφαλή κάθετα προς το κύτος του πλοίου.Οι παραδοσιακές μέθοδοι εκκαθάρισης είναι σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικές απέναντι σε αυτά τα συστήματα.

Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο της κρίσης είναι οι επιχειρησιακές δυσκολίες του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, οι ΗΠΑ υποβάθμισαν τις δυνατότητες ναρκοπολέμου, δημιουργώντας σήμερα κενό ικανοτήτων.
Η απόσυρση των ναρκαλιευτικών από το Μπαχρέιν μείωσε σημαντικά την άμεση επιχειρησιακή ικανότητα στην περιοχή. Τα πλοία που προορίζονταν να τα αντικαταστήσουν δεν απέδωσαν όπως αναμενόταν, λόγω τεχνικών προβλημάτων και αδυναμιών σε συνθήκες έντονου πολέμου.
Η κατάσταση αυτή είναι αποτέλεσμα και της εξάρτησης των ΗΠΑ από τους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ για ναρκοπόλεμο, όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ωστόσο, το Ορμούζ ανέδειξε ξανά ότι ο ναρκοπόλεμος χαμηλής έντασης μπορεί να έχει καθοριστικό ρόλο σε μεγάλες γεωπολιτικές συγκρούσεις.
Από την πλευρά του Ιράν, προκύπτει ένα παράδοξο: διαθέτει μεγάλη ικανότητα να τοποθετεί νάρκες, αλλά όχι την τεχνολογική δυνατότητα να τις απομακρύνει με ασφάλεια.
Αυτό σημαίνει ότι οι νάρκες απειλούν όχι μόνο δυτικά πλοία αλλά και εμπορικά πλοία συμμάχων ή ουδέτερων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας.
Έτσι, η κρίση στο Ορμούζ κινδυνεύει να μετατραπεί από εργαλείο ελεγχόμενης στρατιωτικής πίεσης σε μακροχρόνιο πρόβλημα ασφάλειας.


Η αβεβαιότητα για την ακριβή θέση των ναρκών και ο κίνδυνος μετακίνησής τους καθιστούν δύσκολη την επιστροφή της ναυσιπλοΐας σε κανονικούς ρυθμούς.
Αυτό οδηγεί σε διακυμάνσεις στις τιμές ενέργειας, αύξηση των ασφαλίστρων και επανεξέταση των εναλλακτικών ενεργειακών διαδρομών.
Ταυτόχρονα, αναδεικνύει τη μεταμόρφωση του σύγχρονου ναυτικού πολέμου: ακόμη και μεγάλα αεροπλανοφόρα και προηγμένα αντιτορπιλικά μπορούν να παραλύσουν από μερικές νάρκες.


Για τον λόγο αυτό, πολλά ναυτικά επενδύουν πλέον περισσότερο σε μη επανδρωμένα συστήματα επιφανείας και υποβρυχίων με υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο