προειδοποιώντας, μάλιστα, ότι η τελευταία, για να επιτευχθεί, θα χρειαστεί ένας συνδυασμός δελτίου και ύφεσης.
Ένας συνδυασμός υψηλότερων τιμών με αυστηρότερη νομισματική πολιτική θα μπορούσε να επιτύχει και τα δύο, σύμφωνα με τον Γουλφ, ο οποίος σημειώνει ότι, όσο περισσότερο παραμένουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ και όσο μεγαλύτερη είναι η φυσική ζημιά, τόσο περισσότερο θα παραμένουν οι ελλείψεις και τόσο χειρότερος θα είναι ο αντίκτυπός τους.
Εν αρχή, λοιπόν, ήταν ο πόλεμος. Μετά ήρθε ο αποκλεισμός. Και τώρα έρχονται οι ελλείψεις. Τα δεξαμενόπλοια γεμάτα με βασικά προϊόντα - πετρέλαιο, υγρό φυσικό αέριο, ουρία, προϊόντα διύλισης πετρελαίου, υδρογόνο, ήλιο και ούτω καθεξής - έχουν να διέλθουν το Ορμούζ από τα τέλη Φεβρουαρίου. Αυτά που έφυγαν πριν από το κλείσιμο έχουν ως επί το πλείστον φτάσει στους προορισμούς τους και, από τώρα και στο εξής, οι αποστολές που δεν έφυγαν θα λείπουν όλο και περισσότερο από τις αγορές.
Καθώς μειώνονται και τα αποθέματα, θα εισέλθουμε σε μια εποχή φυσικών ελλείψεων, προβλέπει ο κορυφαίος οικονομικός αναλυτής των FT, επικαλούμενος και μία πρόσφατη ανάρτηση που έκανε στο Substack ο Νικ Μπάτλερ, πρώην αντιπρόεδρος στρατηγικής και ανάπτυξης πολιτικής στην BP και νυν στο King’s College London, με τίτλο «Το τέλος της αρχής». Στη συνέχεια, ο Βολφ παραθέτει μερικά από τα κύρια στοιχεία αυτής της ανησυχητικής ανάλυσης του Μπάτλερ.
Πρώτον, τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος δεν είναι μόνο αποτέλεσμα του αποτελεσματικού κλεισίματος του Ορμούζ. Η στόχευση των υποδομών, κυρίως εκ μέρους του Ιράν, η οποία ήταν εξίσου προβλέψιμη με το ίδιο το κλείσιμο των Στενών, έχει προκαλέσει σημαντικές ζημιές. Σύμφωνα με τον Μπάτλερ, «τουλάχιστον οκτώ σημαντικά διυλιστήρια του Κόλπου είναι πλήρως ή μερικώς εκτός λειτουργίας. Το ίδιο και η εγκατάσταση LNG Ras Laffan στο Κατάρ». Ο χρόνος που θα χρειαστεί για την αποκατάσταση των καταστροφικών ζημιών είναι ακόμη άγνωστος.
Δεύτερον, όπως εξηγεί το Substack «Crack The Market», οι ελλείψεις δεν πρέπει να εξετάζονται αποκλειστικά με όρους αργού πετρελαίου. Θα επηρεάσουν δυσανάλογα συγκεκριμένα προϊόντα, επειδή τα διυλιστήρια έχουν σχεδιαστεί για να διαχειρίζονται ορισμένους τύπους αργού πετρελαίου. Η περιοχή του Κόλπου όχι μόνο παράγει συγκεκριμένους τύπους πετρελαίου, αλλά, όπως σημειώνει το «Crack The Market», «εξήγαγε 3,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως διυλισμένων προϊόντων και 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως LPG πριν από την κρίση.
Αυτά είναι τελικά καύσιμα, ντίζελ, καύσιμο αεριωθούμενων, νάφθα, βενζίνη, που έρχονταν απευθείας στις αλυσίδες εφοδιασμού των Ασιατών και Ευρωπαίων καταναλωτών». Η απώλεια εξαγωγών συγκεκριμένων ποικιλιών αργού και διυλισμένων προϊόντων σημαίνει ότι δεν είναι δυνατή η απλή υποκατάσταση. Ο Μπάτλερ σημειώνει ότι οι κύριες ελλείψεις τώρα αφορούν το καύσιμο αεριωθούμενων και το ντίζελ. Δεδομένων αυτών των πραγματικοτήτων που αφορούν συγκεκριμένα προϊόντα, οι ΗΠΑ δεν είναι αυτάρκεις σε πετρέλαιο. Μπορεί να είναι καθαρός εξαγωγέας, αλλά, όπως υποστηρίζει ο ειδικός της αγοράς Τσάρλι Γκαρσία, είναι επίσης μεγάλος εισαγωγέας, καθώς τα διυλιστήρια τους πρέπει να έχουν πρόσβαση στο αργό πετρέλαιο που μπορούν να επεξεργαστούν.
Τρίτον, ο αντίκτυπος έχει μετριαστεί μέχρι στιγμής λόγω της ταχείας μείωσης των αποθεμάτων. Ωστόσο, τα αποθέματα είναι αναγκαστικά πεπερασμένα. Είναι δύσκολο να επεκταθεί η παραγωγή εκτός του Κόλπου ή να ανακατευθυνθεί το πετρέλαιο μέσω άλλων οδών πέρα από τα Στενά, ακόμη και μεσοπρόθεσμα. Έτσι, μεγάλο μέρος της παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας πετρελαίου βρίσκεται στην ίδια την περιοχή του Κόλπου. Πέραν τούτου, η μεγαλύτερη πρόσθετη πηγή είναι η Ρωσία. Αλλά, εκτός από τις προφανείς πολιτικές δυσκολίες, η ρωσική ικανότητα παραγωγής είναι περιορισμένη. Οι αγωγοί από τη Σαουδική Αραβία προς την Ερυθρά Θάλασσα και από το Ομάν προς το Ρας Μαρκάζ έχουν περιορισμένη χωρητικότητα και η επέκτασή της θα διαρκούσε πολύ. Η αντικατάσταση της χαμένης ικανότητας διύλισης θα απαιτούσε επίσης χρόνο και θα κόστιζε πολύ. Στην Ευρώπη, η ικανότητα διύλισης έχει μειωθεί εδώ και χρόνια και αυτό είναι κάτι που δεν θα μπορούσε να αλλάξει γρήγορα. Η πραγματοποίηση τέτοιου είδους επενδύσεων θα ήταν επίσης δαπανηρή και επικίνδυνη.
Τέλος, οι ελλείψεις δεν περιορίζονται μόνο στην ενέργεια. Επηρεάζονται επίσης τα αποθέματα ηλίου, νάφθας, μεθανόλης, φωσφορικών αλάτων, ουρίας, αμμωνίας και θείου. Επίσης, η μείωση της προσφοράς ηλίου βλάπτει την παραγωγή μικροτσίπ. Η μείωση της προσφοράς προϊόντων που είναι απαραίτητα για την παρασκευή τεχνητών λιπασμάτων θα μειώσει την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων. Υπάρχει επίσης αρνητικός αντίκτυπος στην παγκόσμια ναυτιλία, καθώς οι μεγαλύτερες διαδρομές είναι πιο ακριβές. Επιπλέον, 20.000 ναυτικοί έχουν πλέον εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο.
Οι αγορές φαίνεται να έχουν πειστεί ότι αυτές οι επικείμενες πραγματικότητες θα οδηγήσουν, σύντομα παρά αργότερα, σε μια σταθερή εκεχειρία και ένα άνοιγμα του Ορμούζ. Αυτό μπορεί να συμβεί. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Μπάτλερ, δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς γιατί, τελικά, μπορεί να μην συμβεί. Ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει ότι δεν τον ενδιαφέρει η οικονομική κατάσταση των Αμερικανών. Αντίθετα, σύμφωνα με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, το «μόνο πράγμα που έχει σημασία, όταν μιλάω για το Ιράν, είναι ότι δεν μπορούν να έχουν πυρηνικά όπλα».
«Θα συμφωνήσει το Ιράν σε αυτό, έστω και κατ' αρχήν; Γιατί θα εμπιστευόταν τον Τραμπ να τηρήσει, από την πλευρά του, την οποιαδήποτε συμφωνία; Με ποιον τρόπο θα επιβλεπόταν και θα επιβαλλόταν μια τέτοια συμφωνία; Γιατί το Ιράν, έχοντας επιβάλει τον έλεγχο της ναυτιλίας στον Κόλπο, θα τον παρέδιδε; Δεν θα επέμεναν οι ηγέτες του τουλάχιστον στο δικαίωμά τους να επιβάλλουν διόδια; Θα ήταν ο Τραμπ πρόθυμος να δεχτεί μια τέτοια ταπείνωση;», διερωτάται εύστοχα ο Επικεφαλής Σχολιαστής Οικονομικών των FT.
Μπορεί, πράγματι, οι αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου να υποδηλώνουν ότι οι τιμές πρόκειται να μειωθούν και ότι, επομένως, όλα θα πάνε καλά. «Ωστόσο, η καμπύλη των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου δεν είναι κρυστάλλινη σφαίρα, όπως έχουν σημειώσει οι συνάδελφοί μου Τζόναθαν Βίνσεντ και Μάλκολμ Μουρ», σημειώνει ο Γουλφ, επικαλούμενος τον Επιστήμονα Δεδομένων Σύνταξης (Editorial Data Scientist) και τον Ενεργειακό Συντάκτη (Energy Editor) των FT αντίστοιχα. Πράγματι, οι προσδοκίες έχουν συχνά διαψευσθεί και, όπως σημειώνει «δεν βλέπω κανέναν καλό λόγο για τον οποίο αυτό μπορεί να μην συνεχίσει να ισχύει. Εάν συμβεί το χειρότερο, οι τιμές θα πρέπει να αυξηθούν αρκετά ώστε να εξισορροπήσουν την περιορισμένη προσφορά με τη ζήτηση». Δεδομένου ότι πρόκειται για βασικά αγαθά, τα οποία αντιμετωπίζουν ανελαστική ζήτηση ως προς τις τιμές, το κόστος των προϊόντων και του αργού πετρελαίου πιθανόν να εκτοξευθεί, όπως επισημαίνει. Επιπλέον, ένα μέρος αυτής της προσαρμογής είναι πιθανό να λειτουργήσει μέσω των αυξανόμενων προσδοκιών για τον πληθωρισμό, των υψηλότερων επιτοκίων και, ως εκ τούτου, ενός ισχυρού υφεσιακού αντίκτυπου στην παγκόσμια οικονομία.
Ο Φατίχ Μπιρόλ, εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, προειδοποίησε ότι μπαίνουμε στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία – ο οποίος, μάλιστα, επανήλθε σήμερα, προειδοποιώντας ότι οι αγορές πετρελαίου «ενδέχεται να εισέλθουν στην κόκκινη ζώνη τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο». Αν τα πράγματα δεν αλλάξουν σύντομα, αυτή η προειδοποίηση θα αποδειχθεί σωστή, τονίζει ο Μάρτιν Γουλφ. Και, όπως δηκτικά προσθέτει, δεν θα μας εκπλήξει ένα τέτοιο αποτέλεσμα, κι αυτό γιατί, αν και οι ΗΠΑ ονόμασαν τον πόλεμό τους «Επιχείρηση Επική Οργή», το όνομα …«Επιχείρηση Επική Τρέλα» θα ήταν πιο ρεαλιστικό.