Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe που διοργανώνουν οι Financial Times στο ξενοδοχείο Four Seasons Astir Palace.
Τον συντονισμό του πάνελ ανέλαβε ο Κωνσταντίνος Φίλης, Διευθυντής του ACG Institute of Global Affairs, ενώ συμμετείχαν οι Amit Bando, Chief Economist & Senior Advisor στο Υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ, ο Karim Dahou, Αναπληρωτής Διευθυντής στο OECD Global Relations and Cooperation Directorate, ο Rouven Stubbe, Σύμβουλος Ενεργειακής και Κλιματικής Πολιτικής στο Helmholtz-Zentrum Berlin, και ο Plamen Tonchev, European China Policy Fellow και επικεφαλής του Τμήματος Ασίας του Ινστιτούτου Διεθνώς Οικονομικών Σχέσεων.
Ο κ. Φίλης άνοιξε τη συζήτηση παρατηρώντας πως η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να πέρασε από τη μία ενεργειακή εξάρτηση, εκείνη στο φυσικό αέριο της Ρωσίας, στην άλλη, στις πράσινες τεχνολογίες της Κίνας. Και αυτό εγείρει το ερώτημα αν η Ευρώπη μπορεί να περιορίσει αυτήν την εξάρτηση, διατηρώντας παράλληλα το κόστος της ενεργειακής μετάβασης χαμηλά. Ο κ. Bando ξεκίνησε την εισήγησή του εξηγώντας πως ΕΕ και Κίνα έχουν προφανώς διαφορετικές προτεραιότητες και κριτήρια, κάτι που έχει επιτρέψει στην Κίνα να αναπτύξει την πράσινη βιομηχανία της πολύ γρηγορότερα. Εξαιτίας αυτών των διαφορών, θα είναι αρκετά δύσκολο για την ΕΕ να διατηρήσει τους κλιματικούς στόχους της χωρίς την αξιοποίηση καθαρών τεχνολογιών από την Κίνα. Από την πλευρά του, ο κ. Stubbe εξήγησε πως η σημερινή κυριαρχία της Κίνας στον κλάδο των πράσινων τεχνολογιών βασίστηκε στη βιομηχανική στρατηγική πολλών δεκαετιών. Στην πραγματικότητα, το πρόβλημα της «εξάρτησης» είναι πρόβλημα «ανταγωνιστικότητας» εξαιτίας των μεγάλων διαφορών όσον αφορά στο κόστος. Αυτό συνεπάγεται πως η ΕΕ χρειάζεται μία βελτιωμένη βιομηχανική στρατηγική, κάτι στο οποίο μπορούν να βοηθήσουν οι ΑΠΕ, συγκρατώντας το ενεργειακό κόστος σε χαμηλά επίπεδα. Προσθέτοντας σε αυτά τα σχόλια, ο κ. Bando επισήμανε πως η εξάρτηση της ΕΕ προς την Κίνα δεν δημιουργήθηκε στο κενό, αλλά η ΕΕ επέτρεψε να επιδεινωθεί. Η βασική διαφορά μεταξύ των δύο είναι η ταχύτητα ανάπτυξης ενός βιομηχανικού κλάδου, με το πολιτικό σύστημα και τους ηγέτες της Κίνας να βοηθούν στον πολύ πιο γρήγορο βαθμό ανάπτυξης.
Ο κ. Dahou έμεινε στο θέμα της βιομηχανίας, τονίζοντας πως ο εξηλεκτρισμός είναι η βάση της βιομηχανίας 2.0 και η Κίνα ήδη ηγείται σε αυτό το κομμάτι. Παράλληλα, δεδομένης της έλλειψης ορυκτών καυσίμων στην ΕΕ, η ανάπτυξη των ΑΠΕ είναι μία λογική προσέγγιση. Αυτό που δεν πρέπει να ξεχνά κανείς είναι πως η ανάπτυξη των πράσινων βιομηχανιών στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στις κρατικές επιδοτήσεις. Ωστόσο, η άλλη όψη του νομίσματος είναι φαινόμενα όπως ο ακραίος ανταγωνισμός που καταγράφεται στην Κίνα εξαιτίας της πλεονάζουσας παραγωγής και της κατάρρευσης των τιμών. Η ΕΕ είναι δύσκολο να ανταγωνιστεί υπό τέτοιες συνθήκες. Ο κ. Tonchev χρησιμοποίησε το παράδειγμα του κλάδου φωτοβολταϊκών για να αναδείξει τη στρατηγική της Κίνας στις πράσινες τεχνολογίες. Αυτή έγκειται σε υψηλές επιδοτήσεις σε πρώτη φάση και σε προώθηση των εξαγωγών σε δεύτερη φάση. Στην πραγματικότητα, ο ανταγωνισμός μεταξύ ΕΕ και Κίνας μετατρέπεται από οικονομικό σε γεωπολιτικό, με τη γενική τάση να είναι η εργαλειοποίηση ή ασφαλειοποίηση όλων των οικονομικών τομέων, με τον κ. Tonchev να αναφέρει το παράδειγμα της Mingyang στη Βρετανία.
Χρησιμοποιώντας ένα διαφορετικό παράδειγμα, ο κ. Stubbe μίλησε για τα μαθήματα που μπορεί να διδαχθεί η υπόλοιπη Ευρώπη από την Ουκρανία. Όπως ανέφερε, οι ουκρανικές ενεργειακές υποδομές δέχθηκαν μαζικές επιθέσεις από τις ρωσικές δυνάμεις, όμως το σύστημα δεν κατέρρευσε ολοκληρωτικά. Αυτό επετεύχθη χάρη σε δύο παράγοντες: πρώτον, την αεράμυνα και την άμεση επισκευή των ζημιών και δεύτερον, την αποκέντρωση της παραγωγής ενέργειας μέσω των μικρότερων μονάδων. Ακολουθώντας την ίδια λογική, ο κ. Stubbe υπενθύμισε την πρόσφατη περίπτωση εμπρησμού στο Βερολίνου που προκάλεσε ένα μαζικό μπλακάουτ, τονίζοντας την ανάγκη για εναλλακτικές πηγές ενέργειας που εγγυώνται τη σταθερότητα του δικτύου. Αυτό οφείλει να αποτελέσει ένα κρίσιμο μάθημα για την ΕΕ.
Επιστρέφοντας στο θέμα της Κίνας, ο κ. Dahou υπενθύμισε πως το Πεκίνο δεν ηγείται μόνο στον κλάδο της μεταποίησης, αλλά και στους πιο προηγμένους τομείς. Η κυριαρχία αυτή αποτελεί τόσο απειλή, όσο και ευκαιρία. Για παράδειγμα, οι αναπτυσσόμενες χώρες μπορούν να επωφεληθούν από τις φθηνές πράσινες τεχνολογίες της Κίνας ώστε να έχουν πρόσβαση σε φθηνή ενέργεια. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και στην ΕΕ. Το πραγματικό ερώτημα αφορά στο ποιοι τομείς πρέπει να προστατευθούν και ποιοι μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για συνεργασία με την Κίνα. Επί αυτού του θέματος, ο κ. Tonchev ανέφερε πως η ΕΕ διαθέτει τα σωστά εργαλεία για να διαχειριστεί αυτήν την εξάρτηση. Για παράδειγμα, στο θέμα των κινεζικών επενδύσεων επί ευρωπαϊκού εδάφους, η ΕΕ μπορεί αφενός, να προωθήσει την αξιοποίηση περισσότερων τοπικών πόρων, μεταξύ αυτών και το ανθρώπινο δυναμικό, και αφετέρου, να απαιτήσει την τεχνολογική ανταποδοτικότητα, όπως την εφαρμόζει η ίδια η Κίνα. Ευρύτερα, αν η ΕΕ δεν προσφέρει ουσιώδη κίνητρα προς τα ευρωπαϊκά κράτη, αυτά δύσκολα θα καταφέρουν να αντισταθούν στις κινεζικές προτάσεις, ειδικά σε κρίσιμες περιοχές όπως η Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Κλείνοντας το πάνελ, το κοινό έθεσε ερωτήσεις για το ακανθώδες θέμα των επιδοτήσεων. Ο κ. Bando δήλωσε πως οι επιδοτήσεις είναι ένα μέρος των πολιτικών για τα περισσότερα κράτη. Το βασικό για την ΕΕ είναι να αξιοποιήσει την ισχύ της, η οποία έγκειται στη συνεργασία των κρατών-μελών ώστε να επιτύχουν καλύτερα αποτελέσματα στις διαπραγματεύσεις με τρίτες κυβερνήσεις. Τόνισε, επίσης, πως η ΕΕ οφείλει να επιλέξει τους τομείς στους οποίους επιθυμεί να δώσει έμφαση. Ο κ. Dahou εξήγησε πως υπάρχουν διαφορετικοί τύποι κρατικής ενίσχυσης και πως δεν είναι όλοι το ίδιο αποτελεσματικοί. Για παράδειγμα, η Κίνα προσφέρει κάποιες «έξυπνες επιδοτήσεις», οι οποίες προωθούν την καινοτομία. Αντιθέτως, άλλα μέτρα δημιουργούν περισσότερα προβλήματα απ’όσα λύνουν. Ο κ. Tonchev τόνισε πως η ΕΕ μπορεί να έχει τους δικούς της βιομηχανικούς γίγαντες, με τη διαφορά πως η λειτουργία τους στην Ευρώπη υπόκειται σε πολύ πιο αυστηρά κριτήρια από εκείνους της Κίνας. Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Tonchev μίλησε για τις υψηλές προσδοκίες όσον αφορά την επερχόμενη συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ και Σι Ζινπίνγκ, με τον Αμερικανό Πρόεδρο να παραμένει ένας απρόβλεπτος παράγοντας.