Η κρίση του Ορμούζ έχει πλέον ξεπεράσει το ζήτημα των τιμών του πετρελαίου, του κόστους ασφάλισης και των καθυστερήσεων στη ναυσιπλοΐα. Η απόφαση της Γαλλίας να στείλει την ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου Charles de Gaulle στην Ερυθρά Θάλασσα μετέτρεψε την κρίση σε δοκιμασία της ικανότητας της Ευρώπης να προστατεύσει εμπορικές οδούς που έχουν άμεσες συνέπειες για τη δική της οικονομία.

Η γαλλική ομάδα αεροπλανοφόρου μετακινήθηκε στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Άντεν στις 6 Μαΐου, στο πλαίσιο προετοιμασιών για μια πιθανή πολυεθνική αποστολή με στόχο την ασφάλεια του Ορμούζ. Το Reuters ανέφερε ότι η Γαλλία και η Βρετανία επεξεργάζονται το σχέδιο εδώ και εβδομάδες, με ιταλικά και ολλανδικά πολεμικά πλοία να συνοδεύουν τη γαλλική δύναμη και περίπου 12 χώρες να δείχνουν ενδιαφέρον συμμετοχής. Η αποστολή, εφόσον ενεργοποιηθεί, θα στοχεύει στην αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας μόλις η ένταση μειωθεί αρκετά ώστε η εμπορική ναυτιλία να επιστρέψει με εμπιστοσύνη.

Το Παρίσι παρουσιάζει αυτή την κίνηση ως αμυντικό σχεδιασμό και όχι ως είσοδο στον πόλεμο. Το Associated Press ανέφερε ότι η αποστολή θα προχωρήσει μόνο εάν το επίπεδο απειλής μειωθεί και καταστεί δυνατός ο περιφερειακός συντονισμός, συμπεριλαμβανομένου και του Ιράν. Ο στόχος είναι να καθησυχαστούν οι αγορές ναυτιλίας και ενέργειας χωρίς να μετατραπεί μια ευρωπαϊκή ναυτική αποστολή σε νέο μέτωπο της σύγκρουσης με το Ιράν.
Ωστόσο, η ανάπτυξη αυτή έχει και πολιτικό βάρος:
Η Ευρώπη σηματοδοτεί ότι θέλει άμεσο ρόλο στην προστασία του θαλάσσιου περάσματος του Κόλπου, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας. Παράλληλα, αποκαλύπτει και τα όρια αυτής της φιλοδοξίας. Μια αποστολή στο Ορμούζ θα εξακολουθούσε να εξαρτάται από συμμαχίες, περιφερειακή συναίνεση και από την ίδια τη γεωγραφία της Μέσης Ανατολής, κάτι που η Ευρώπη δεν μπορεί να διαχειριστεί από τις Βρυξέλλες και μόνο.

Νέο δεδομένο 

Η Επίτροπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Μεσόγειο, Ντουμπράβκα Σούιτσα, επισκέφθηκε την Άγκυρα στις 6 Μαΐου για συνομιλίες σχετικά με τη συνεργασία ΕΕ–Τουρκίας και τα κοινά συμφέροντα στην Μεσόγειο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε την επίσκεψη στο πλαίσιο της περιφερειακής σταθερότητας, της συνδεσιμότητας, της μετανάστευσης, της ενέργειας και της ασφάλειας, περιγράφοντας την Τουρκία ως βασικό εταίρο στη μεσογειακή σχέση που θέλει να οικοδομήσει η Επιτροπή. Η Άγκυρα χρησιμοποίησε τη συνάντηση για να θέσει το πιο δύσκολο ζήτημα. Η Hürriyet Daily News, επικαλούμενη τουρκικές διπλωματικές πηγές, ανέφερε ότι ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είπε στη Σούιτσα πως η ΕΕ πρέπει να συμπεριλάβει την Τουρκία στα αμυντικά και ασφαλιστικά της προγράμματα για χάρη της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο Φιντάν υποστήριξε ότι οι πρωτοβουλίες υπό την ηγεσία της ΕΕ πρέπει να λειτουργούν συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ και να αποφεύγουν τον αποκλεισμό μη κρατών-μελών της ΕΕ που είναι όμως σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ.
Οι Βρυξέλλες χαρακτηρίζουν την Τουρκία κρίσιμη για τη σταθερότητα της Μεσογείου, τη συνδεσιμότητα και τη διαχείριση κρίσεων. Η Άγκυρα, όμως, μεταφέρει τη συζήτηση σε ένα λιγότερο άνετο πεδίο: την πρόσβαση στην άμυνα, τη θεσμική ένταξη και τα όρια ενός ευρωπαϊκού σχεδιασμού ασφαλείας που βασίζεται σε συμμάχους του ΝΑΤΟ εκτός ΕΕ.

Η ίδια ένταση διαπερνά και τη συζήτηση για την ενέργεια στην Ευρώπη, όπου έργα σχεδιασμένα να παρακάμπτουν την Τουρκία επανέρχονται συνεχώς, ακόμη και όταν οι περιφερειακές κρίσεις στρέφουν ξανά την προσοχή στην τουρκική γεωγραφία.
Η επόμενη σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ δίνει σε αυτό το επιχείρημα μια σημαντική ευκαιρία. Το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε ότι η σύνοδος του 2026 θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα στις 7 και 8 Ιουλίου. Η Τουρκία θα φιλοξενήσει τη Συμμαχία σε μια στιγμή όπου η Ευρώπη συζητά πώς θα αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική της ασφάλεια, ενώ εξακολουθεί να εξαρτάται από στρατιωτική γεωγραφία που περνά μέσα από τουρκικό έδαφος, εναέριο χώρο και θαλάσσια πρόσβαση.
Το Ορμούζ οξύνει το επιχείρημα, επειδή η κρίση συνδέει πολλά μέτωπα όπου η Τουρκία ήδη παίζει καθοριστικό ρόλο. Η αστάθεια στον Κόλπο επηρεάζει τις αγορές ενέργειας. Η Ερυθρά Θάλασσα συνδέεται με τις εμπορικές διαδρομές της Μεσογείου. Η Συρία βρίσκεται ανάμεσα στα έργα συνδεσιμότητας του Κόλπου και την Ευρώπη. Η Μαύρη Θάλασσα παραμένει ξεχωριστό μέτωπο ασφαλείας, όπου το ΝΑΤΟ βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην τουρκική γεωγραφία, τη στρατιωτική παρουσία και τον ρόλο της Τουρκίας στη Συνθήκη του Μοντρέ.

Η ενεργειακή διάσταση προσθέτει ακόμη ένα επίπεδο. Ο TurkStream έχει γίνει η τελευταία άμεση ρωσική διαδρομή αγωγού προς την Ευρώπη, καθώς οι ροές αυξάνονται, καθιστώντας τις υποδομές που συνδέονται με την Τουρκία ακόμη πιο δύσκολο να διαχωριστούν από τη συνολική ευρωπαϊκή συζήτηση περί ενεργειακής ασφάλειας.
Μια κρίση γύρω από το Ορμούζ δεν αντικαθιστά το ζήτημα της Μαύρης Θάλασσας. Διευρύνει το ίδιο επιχείρημα γύρω από τα στρατηγικά περάσματα, τους ενεργειακούς διαδρόμους και το ποιος ελέγχει τις διαδρομές που μπορεί να χρειαστεί η Ευρώπη σε μια παρατεταμένη κρίση.

Οι δύο εξελίξεις, με κάποιο τρόπο, είναι αλληλένδετες. Η Γαλλία δοκιμάζει μέχρι πού μπορεί η Ευρώπη να προβάλει ναυτική ισχύ προς τον Κόλπο. Οι Βρυξέλλες ζητούν από την Τουρκία να βοηθήσει στη διαμόρφωση μιας ευρύτερης μεσογειακής ατζέντας που βασίζεται στην ασφάλεια, την ενέργεια και τη συνδεσιμότητα. Η απάντηση της Άγκυρας είναι να μεταφέρει τη συζήτηση πέρα από τη διαβούλευση και προς την πρόσβαση.
Αυτό το αίτημα θα επανέρχεται σε κάθε κρίση που συνδέει το νότιο και ανατολικό περιβάλλον ασφαλείας της Ευρώπης με γεωγραφίες όπου, η Τουρκία είναι ήδη παρούσα.
Το Ορμούζ είναι απλώς η τελευταία περίπτωση. Η γραμμή της Άγκυρας ενόψει της συνόδου του ΝΑΤΟ είναι σαφής: η Ευρώπη δεν μπορεί να βασίζεται στην τουρκική γεωγραφία ενώ αντιμετωπίζει τη συμμετοχή της Τουρκίας ως ζήτημα που θα διαπραγματευτεί μόνο αφού η αρχιτεκτονική ασφαλείας έχει ήδη χτιστεί.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο