Καθώς οι ΗΠΑ και το Ιράν συγκρούονται για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, στα υπουργεία, τις αίθουσες συνεδριάσεων και τους οικονομικούς κόμβους του Περσικού Κόλπου βρίσκεται σε εξέλιξη μια διαφορετική μάχη. Σύμφωνα με το χθεσινό 

κύριο άρθρο των Financial Times, το πρωτοφανές κλείσιμο της ζωτικής αρτηρίας για το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τα λιπάσματα και άλλα βασικά προϊόντα έχει πυροδοτήσει μια σπουδή ώστε οι εξαγωγές να πραγματοποιηθούν, όσο γίνεται περισσότερο, μέσω εναλλακτικών οδών αλλά και για να αναπτυχθούν νέες, οι οποίες, με την πάροδο του χρόνου, υπόσχονται να αναδιαμορφώσουν τις εμπορικές ροές του Κόλπου.

Ωστόσο, θα χρειαστούν χρόνια για να αναπτυχθούν νέα λιμάνια, αγωγοί και χερσαίες συνδέσεις, και οι οποίες, εξάλλου, και δεν θα μπορέσουν ποτέ να παρακάμψουν πλήρως τα Στενά αλλά και θα έχουν τους δικούς τους κινδύνους. Επιπλέον, αυτό που έχει συμβεί στον Περσικό, έχει αναδείξει τον κίνδυνο και άλλα θαλάσσια σημεία συμφόρησης να χρησιμοποιηθούν ως γεωπολιτικά εργαλεία.

Πάντως, όπως επισημαίνουν οι FT, η επένδυση στη μείωση της εξάρτησης από αυτά σήμερα θα μπορούσε να αποφέρει καρπούς αύριο. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν εκτρέψει ένα σημαντικό μέρος των 20 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου την ημέρα που προηγουμένως διέρχονταν από το Ορμούζ, μεγιστοποιώντας την απόδοση των υφιστάμενων αγωγών. Ο αγωγός Ανατολής-Δύσης μήκους 1.200 χιλιομέτρων της Σαουδικής Αραβίας που καταλήγει στην Ερυθρά Θάλασσα στέλνει έως ποσότητες αργού που ισοδυναμούν με την πλήρη έκτακτη δυναμικότητά του, ύψους των 7 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα - έναντι 2 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα πριν από τον πόλεμο του Ιράν. Στόχος του Ριάντ είναι να διοχετεύσει το μεγαλύτερο μέρος της πάνω από 10,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως παραγωγής του μέσω μιας διευρυμένης σύνδεσης Ανατολής-Δύσης ή νέων διαδρομών. Ο πόλεμος ευνοεί, επίσης, σχεδιασμούς για την επέκταση του αγωγού του Άμπου Ντάμπι προς τη Φουτζέιρα, που βρίσκεται έξω από το Στενό του Ορμούζ. Αλλά και το Ιράκ έχει ανακοινώσει σχέδια για αγωγούς προς την Ερυθρά Θάλασσα και την Τουρκία.

Αναφορικά με το LNG, το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής του οποίου, με προέλευση κυρίως από το Κατάρ, διέρχεται από το Ορμούζ, οι εναλλακτικές λύσεις είναι λιγότερες. Αλλά και εδώ, οι εξαγωγείς αυτοσχεδιάζουν λύσεις και επιταχύνουν την κατασκευή νέων συνδέσεων. Σχέδια για αγωγούς φυσικού αερίου από το Κατάρ προς την Τουρκία μέσω Σαουδικής Αραβίας, Ιορδανίας και Συρίας, ή μέσω Σαουδικής Αραβίας, Κουβέιτ και Ιράκ, αλλά και για έναν άλλο προς την Αίγυπτο.

Ποσότητες άλλων εμπορευμάτων, που συχνά εξαρτώνται από εξειδικευμένους λιμενικούς τερματικούς σταθμούς και μεταφορές εμπορευματοκιβωτίων, μεταφέρονται, αντ' αυτού, μέσω σιδηροδρόμου και φορτηγών σε λιμάνια του Ομάν και της Ερυθράς Θάλασσας. Οι χώρες του Κόλπου εξετάζουν επίσης τρόπους για να «θωρακίσουν» τους μη πετρελαϊκούς τομείς τους έναντι του Ορμούζ, συμπεριλαμβανομένης της επέκτασης της χωρητικότητας σε λιμάνια μακριά από τα Στενά, της επιτάχυνσης της δημιουργίας σιδηροδρομικών συνδέσεων και ενδεχομένως της κατασκευής ειδικών αγωγών χημικών.

Η ολοκλήρωση όλων των προγραμματισμένων πετρελαϊκών συνδέσεων θα αύξανε τη χωρητικότητα της «παράκαμψης» του Ορμούζ από 40% σε ίσως τα δύο τρίτα των προπολεμικών ροών – ποσότητα αρκετή ώστε να κάνει ένα μελλοντικό κλείσιμο λιγότερο καταστροφικό. Ωστόσο, όπως υπογραμμίζουν οι FT, καμία διαδρομή δεν είναι απολύτως ασφαλής. Ο αγωγός πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας έχει υποστεί επιθέσεις με drones ενώ και η Ερυθρά Θάλασσα έχει το δικό της σημείο συμφόρησης στο στενό Μπαμπ αλ-Μαντάμπ, το οποίο είναι και ευάλωτο σε επιθέσεις από μαχητές Χούθι που υποστηρίζονται από το Ιράν αλλά βρίσκεται και στο βεληνεκές ορισμένων ιρανικών πυραύλων.

Η προσπάθεια του Ιράν να επιβάλει διόδια στη διέλευση μέσω τον Ορμούζ — «την οποία ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αρχικά υπαινίχθηκε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να συμμετάσχουν, αλλά την οποία τώρα ορθώς καταδικάζει», όπως επισημαίνουν οι FT — αποτελεί επίσης ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο που παραβιάζει τους ισχύοντες ναυτιλιακούς κανόνες. Η Ινδονησία την περασμένη εβδομάδα αναγκάστηκε να αρνηθεί οποιαδήποτε σχέδια για την αξιοποίηση του Στενού της Μαλάκκα, μήκους 550 μιλίων, με το οποίο γειτνιάζουν, επίσης, η Ταϊλάνδη, η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη, και το οποίο αποτελεί άλλη μια κρίσιμη αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, μετά από σκέψεις του υπουργού Οικονομικών της.

Ειδικοί στην Κίνα έχουν επίσης προειδοποιήσει ότι το κλείσιμο του Ορμούζ από το Ιράν θα μπορούσε να αποτελέσει μοντέλο για το Πεκίνο όσον αφορά το Στενό της Ταϊβάν — κάτι που καθιστά, σύμφωνα με τους FT,  ακόμη πιο ζωτικής σημασίας τη διαφοροποίηση των παγκόσμιων πηγών των πιο προηγμένων ημιαγωγών, πάνω από το 90% των οποίων προμηθεύει η Ταϊβάν.

Σε μια εποχή αυξανόμενης διεθνούς αστάθειας αλλά και ασυνήθιστων καιρικών φαινομένων, το μάθημα του Ορμούζ είναι ότι οι εμπορικές λεωφόροι που προηγουμένως θεωρούνταν δεδομένοι μπορούν ξαφνικά να κλείσουν, όπως υπογραμμίζουν οι Financial Times. Όπως και στον Περσικό Κόλπο, η επένδυση στη μείωση της συγκέντρωσης της ενέργειας και άλλων δικτύων της εφοδιαστικής αλυσίδας δεν μπορεί να παρακάμψει εντελώς τους στενούς διαδρόμους. Ωστόσο, πλέον δεν μπορεί να θεωρείται μια ακριβή πολυτέλεια σε συνθήκες οικονομικής και γεωπολιτικής αναγκαιότητα.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο