Ο Δρόμος Είναι Εξουσία: Η Τουρκία και οι Μελλοντικοί Διάδρομοι Ενέργειας, Εμπορίου και Logistics

Ο Δρόμος Είναι Εξουσία: Η Τουρκία και οι Μελλοντικοί Διάδρομοι Ενέργειας, Εμπορίου και Logistics
της Βάνας Στέλλου
Πεμ, 30 Απριλίου 2026 - 16:20

Η λεκάνη της Τουρκίας αποτελεί μια περιοχή που εκτείνεται από τα Βαλκάνια έως τον Καύκασο, από τη Μαύρη Θάλασσα έως τη Μεσόγειο και από τη Βόρεια Αφρική έως τη Μέση Ανατολή, σχηματίζοντας μια γεωγραφική θέση που θα μπορούσε να θεωρηθεί σχεδόν το κέντρο του κόσμου. Κατά συνέπεια, κάθε εξέλιξη σε αυτή την κεντρική περιοχή έχει ευρύτερες παγκόσμιες επιπτώσεις

Κατά την περίοδο της πανδημίας, ένα πλοίο που παρασύρθηκε και προσάραξε στη Διώρυγα του Σουέζ προκάλεσε το κλείσιμό της για 6 ημέρες. Αυτό επηρέασε αρνητικά το παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Στη σημερινή συγκυρία, ο πόλεμος ΗΠΑ/Ισραήλ – Ιράν και το κλείσιμο του Ορμούζ αποτέλεσαν την κορύφωση του προβλήματος και σημαντικής αύξησης των τιμών ενέργειας. Έτσι, άρχισε η αναζήτηση νέων εμπορικών και ενεργειακών διαδρόμων. Υφιστάμενες διαδρομές επανασχεδιάζονται και εναλλακτικές οδοί μελετώνται εντατικά.

Γεωπολιτικές προεκτάσεις των διαδρόμων

Η υλοποίηση αυτών των διαδρομών δεν φαίνεται εύκολη, καθώς εμπλέκονται έντονος ανταγωνισμός και γεωπολιτικοί υπολογισμοί.

Ορισμένοι δρώντες επιχειρούν να εμποδίσουν τα σχέδια, είτε επειδή παρακάμπτονται είτε επειδή ενισχύονται οι αντίπαλοι. Αυτό αφορά ακόμη και γειτονικές ή φιλικές χώρες, καθώς στη διεθνή πολιτική κυριαρχεί η λογική ότι δεν υπάρχουν μόνιμες φιλίες ή εχθρότητες, μόνο συμφέροντα.

Παρά τις προσπάθειες παρεμπόδισης, οι ταχέως μεταβαλλόμενες συνθήκες ωθούν τα κράτη σε πιο ρεαλιστικές και συνεργατικές προσεγγίσεις.

Στη σύνοδο G20 στην Ινδία το 2023, παρουσιάστηκε ο οικονομικός διάδρομος IMEC (India–Middle East–Europe Corridor), που θυμίζει τον ιστορικό Δρόμο των Μπαχαρικών.

Ο διάδρομος αυτός θα συνέδεε την Ινδία με τον Κόλπο, στη συνέχεια με το Ισραήλ (λιμάνι Χάιφα), την Κύπρο και την Ελλάδα και τελικά την Ευρώπη.

Με αυτό το σχέδιο, παρακάμπτονται τρεις σημαντικές χώρες της περιοχής: η Τουρκία, το Ιράν και η Αίγυπτος. Με τη μείωση της σημασίας της Διώρυγας του Σουέζ, η Αίγυπτος επίσης θα έχανε κεντρικό ρόλο.

Αντιδράσεις και εναλλακτικά σχέδια

Η Τουρκία και το Ιράν, ανέπτυξαν δικές τους στρατηγικές. Η Τουρκία επιδίωξε να δημιουργήσει εναλλακτικές διαδρομές, ενώ το Ιράν προσπάθησε να αποσταθεροποιήσει τα υπάρχοντα σχέδια.

Μετά την ανακοίνωση του διαδρόμου IMEC, ξέσπασε η σύγκρουση στη Γάζα, γεγονός που επηρέασε καθοριστικά τη λειτουργικότητα του σχεδίου.

Παράλληλα, οι επιθέσεις των Χούθι σε πλοία ισραηλινών συμφερόντων έθεσαν υπό αμφισβήτηση και τη σημασία του Στενού Μπαμπ ελ- Μαντέμπ.

Το τουρκικό σχέδιο

Η Τουρκία πρότεινε το έργο «Διάδρομος Ανάπτυξης», μια πιο οικονομική και σύντομη εναλλακτική διαδρομή.

Αυτός θα ξεκινούσε από τη Νοτιοανατολική Ασία, θα περνούσε από τον Περσικό Κόλπο και το λιμάνι Αλ- Φάου στο νοτιο Ιράκ και μέσω Μπασρά, Βαγδάτης, Μοσούλης και Ντουχόκ θα κατέληγε στο Οβακιόι (Σιλόπι) στην Τουρκία.

Ορισμένοι προτείνουν αλλαγές υπέρ της Συρίας, όμως υπάρχει ο κίνδυνος μελλοντικής παράκαμψης της Τουρκίας μέσω της Μεσογείου. Έτσι, η απευθείας σύνδεση μέσω Ιράκ θεωρείται πιο ασφαλής επιλογή.

Δυσκολίες και εντάσεις

Το έργο αντιμετωπίζει πολιτική αστάθεια στο Ιράκ και την παρουσία ένοπλων ομάδων.

Το Ιράν επίσης αντιδρά έντονα. Ενδεικτικά, στις 16 Ιανουαρίου 2024 επιτέθηκε ταυτόχρονα σε Ερμπίλ, Ιντλίμπ και Πακιστάν. Στο Ερμπίλ, ο στόχος φέρεται να συνδέεται με επιχειρηματία, που εμπλεκόταν στο έργο με σύμβαση παραχώρησης.

Με αυτό τον τρόπο, επηρεάστηκε άμεσα η υλοποίηση του έργου.

Ζανγκεζούρ και άλλα έργα

Το Ιράν έχει αντιδράσει και στον διάδρομο Ζανγκεζούρ μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας, πραγματοποιώντας στρατιωτικές ασκήσεις και ανοίγοντας προξενεία στην περιοχή.

Αντίστοιχα, είχε αντιταχθεί και στο σχέδιο «Σουνιτικού Αγωγού» για μεταφορά φυσικού αερίου από το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία προς την Ευρώπη μέσω Συρίας και Τουρκίας.

Θετικές εξελίξεις

Παρά τις δυσκολίες, υπάρχουν εξελίξεις συνεργασίας. Στις 28 Απριλίου, Τουρκία και Αρμενία ανακοίνωσαν σχέδιο αποκατάστασης της σιδηροδρομικής γραμμής Καρς–Γκιουμρί.

Η Τουρκία επίσης έχει σχεδιάσει τη γέφυρα Γιαβούζ Σουλτάν Σελίμ με δυνατότητα σιδηροδρομικής σύνδεσης, ενισχύοντας τον μεσαίο διάδρομο της Κίνας (Πεκίνο–Λονδίνο).

Επιπλέον, επανέρχεται η ιδέα της Σύγχρονης Σιδηροδρομικής Γραμμής Χετζάζ, που θα ενισχύσει εμπορικές και πολιτιστικές σχέσεις, ειδικά μετά τις αλλαγές στη Συρία.

Στο σημείο αυτό αποκτά σημασία η φράση: Ο δρόμος είναι εξουσία. 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο