Το μερίδιο του πετρελαίου που διαπραγματεύεται σε κινεζικό νόμισμα ξεπέρασε το 20% το α’ τρίμηνο

Δύο ιαπωνικά πλοία διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ αφού πλήρωσαν 2 εκατομμύρια δολάρια ως «διόδια» στο Ιράν. Το Τόκιο δεν διευκρίνισε σε ποιο νόμισμα πλήρωσαν και αυτή η σιωπή μπορεί να είναι ένα χαρακτηριστικό σημάδι για το τι συμβαίνει στον Κόλπο.

«Δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι η Ιαπωνία -από τους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών- μπορεί να πλήρωσε τα διόδια που ζήτησε η Τεχεράνη σε γιουάν και όχι σε δολάρια» λένε στη «Ναυτεμπορική» ναυτιλιακοί παράγοντες. «Αν αυτό όντως ισχύει, σημαίνει ότι ακόμη και οι στενότεροι εταίροι της Ουάσιγκτον έχουν αρχίσει να αμφισβητούν τα πλεονεκτήματα να παραμείνουν πιστοί στο δολάριο.

Από την έναρξη του πολέμου, το Ιράν έχει επίσης στείλει στην Κίνα πάνω από 12 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου μέσω των Στενών, με πληρωμή εκτός του συστήματος του δολαρίου.

«Ο πόλεμος στο Ιράν ασκεί πίεση στο σύστημα του δολαρίου» λένε στη «Ν» παράγοντες της αγοράς ενέργειας. «Όλα αυτά είναι υπέρ της Κίνας. Το πετρογιουάν, το μερίδιο του πετρελαίου που διαπραγματεύεται σε κινεζικό νόμισμα, ξεπέρασε το 20% του παγκόσμιου όγκου το πρώτο τρίμηνο του 2026, σχεδόν διπλάσιο από το προηγούμενο έτος».

Το γιουάν χρησιμοποιείται, άλλωστε, σε διμερείς συμφωνίες με τη Ρωσία, τη Σαουδική Αραβία, τη Βραζιλία, την Αργεντινή και το Ιράν. Ο όγκος των διεθνών συναλλαγών που διαχειρίζεται το CIPS, το κινεζικό αντίστοιχο του SWIFT, αυξάνεται συνεχώς.

Το σύστημα των πετροδολαρίων

Σε κάθε περίπτωση, ό,τι και να συμβεί στα Στενά του Ορμούζ, το δολάριο δεν είναι προορισμένο να εκτοπιστεί από τη μια μέρα στην άλλη από κάποιο άλλο νόμισμα. Όχι επειδή οι ΗΠΑ είναι η πιο παραγωγική χώρα, αλλά επειδή ελέγχουν το νόμισμα που χρησιμοποιείται για την αγορά ενέργειας σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Σύμφωνα, μάλιστα, με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το κινεζικό γιουάν αντιπροσωπεύει μόλις το 2%-3% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων και το 3,2% των παγκόσμιων πληρωμών σε σύγκριση με 42,6% για το δολάριο.

«Πριν από 50 χρόνια, το δολάριο αντιπροσώπευε, όμως, το 85% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων. Σήμερα έχει μειωθεί στο 56%. Η μείωση ήταν σταδιακή, σχεδόν ανεπαίσθητη χρόνο με τον χρόνο, πλέον αντιπροσωπεύει μια διαρθρωτική μετατόπιση» λένε οι ειδικοί.

Οι ΗΠΑ και η Σαουδική Αραβία καθιέρωσαν το σύστημα πετροδολαρίων το 1974. Η Σαουδική Αραβία δεσμεύτηκε να πουλάει πετρέλαιο αποκλειστικά σε δολάρια. «Αυτό δημιουργεί μια συνεχή ζήτηση για το αμερικανικό νόμισμα και επιτρέπει στις Ηνωμένες Πολιτείες να ασκούν οικονομική και γεωπολιτική ισχύ» τονίζουν οι ειδικοί.

«Υπερβολικό προνόμιο»

Οι οικονομολόγοι το αποκαλούν αυτό ως «υπερβολικό προνόμιο». Μια φράση που επινόησε ειρωνικά ο Βαλερί Ζισκάρ ντ' Εστέν ως υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, τη δεκαετία του 1960, ακόμη και πριν το σύστημα των πετροδολαρίων διαμορφωθεί πλήρως. Η Αμερική μπορεί να εισάγει περισσότερα απ’ όσα εξάγει, να διατηρεί χρόνια εμπορικά ελλείμματα, να χρηματοδοτεί πολέμους και κοινωνικά προγράμματα εκδίδοντας χρέος με εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια, επειδή υπάρχει πάντα κάποιος στον κόσμο που χρειάζεται δολάρια και ως εκ τούτου αγοράζει τα κρατικά ομόλογά της.

Η Deutsche Bank σε ανάλυσή της το έγραψε ξεκάθαρα: «Αυτός ο πόλεμος θα μπορούσε να είναι ο καταλύτης για τη διάβρωση της κυριαρχίας του πετροδολαρίου και την αρχή της ανάδυσης του πετρογιουάν».

Οι συνέπειες του πολέμου δοκιμάζουν σοβαρά τα «θεμέλια του καθεστώτος των πετροδολαρίων», ενώ η ζημιά που υπέστησαν οι οικονομίες του Κόλπου «θα μπορούσε να ενθαρρύνει τη μείωση των αποταμιεύσεών τους σε ξένο νόμισμα» τονίζουν οι αναλυτές της Deutsche Bank.

«Ρίχνουν το γάντι» στο δολάριο

Ήδη το ρωσικό και το ιρανικό πετρέλαιο, που υπόκεινται σε κυρώσεις, διαπραγματεύονται σε νομίσματα εκτός δολαρίου, ενώ και η Σαουδική Αραβία έχει πειραματιστεί με πληρωμές εκτός δολαρίου για έργα υποδομής. «Εάν οι χώρες του Κόλπου πλησιάσουν την Ασία στις εμπορικές και επενδυτικές τους σχέσεις και, κατά συνέπεια, η τιμή του πετρελαίου σε δολάρια μειωθεί, αυτό θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στη χρήση του δολαρίου στο παγκόσμιο εμπόριο και στις αποταμιεύσεις» καταλήγει η Deutsche Bank.

Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί ένα άλλο σενάριο: Το πετρέλαιο του Κόλπου που προορίζεται για την Ασία να τιμολογείται σε γιουάν, ενώ το πετρέλαιο που πωλείται σε Ευρωπαίους και Αμερικανούς να τιμολογείται σε δολάρια.

Ένα άλλο βασικό σημείο που πρέπει να έχουμε κατά νου: Η Κίνα διατηρεί αυστηρούς ελέγχους κεφαλαίου. Τι σημαίνει αυτό; Μια χώρα που συσσωρεύει γιουάν μέσω των πωλήσεων πετρελαίου δεν μπορεί να επανεπενδύσει ή να αναδιανείμει ελεύθερα αυτά τα αποθεματικά, χωρίς την άδεια του Πεκίνου.

Η μεγαλύτερη κρίση

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι σαφές ότι η βαθύτερη ζημιά δεν προέρχεται από το κλείσιμο του Ορμούζ, αλλά από τις χώρες του Κόλπου, οι οποίες, με τις εξαγωγές να έχουν σταματήσει λόγω της κρίσης, δεν έχουν πλέον πετροδολάρια να ανακυκλώσουν.

Η ιστορία διδάσκει βέβαια ότι κάθε αλλαγή του παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος χρειάστηκε δεκαετίες και συχνά συνέπεσε με συγκρούσεις που αναδιαμόρφωσαν την ισορροπία δυνάμεων. Η διαφορά σήμερα έγκειται στην ταχύτητα με την οποία συμβαίνουν αυτές οι αλλαγές.

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο