“Υπάρχει επείγουσα ανάγκη για βιώσιμες λύσεις, που απαιτούν άμεσο διάλογο και διπλωματία. Ως σύμβολο της τρέχουσας διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες, τα Ηνωμένα Έθνη θα πρέπει να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στην επίλυση της παρούσας κατάστασης. 

Όποια μορφή κι αν λάβει αυτή η διαδικασία, θα πρέπει να βασίζεται στις υφιστάμενες διατάξεις του διεθνούς δικαίου και να διασφαλίζει τα δικαιώματα όλων των εμπλεκόμενων κρατών. Διότι, τα πιθανά οφέλη από την επίλυση αυτής της κατάστασης υπερβαίνουν κατά πολύ οποιαδήποτε «επιτεύγματα» μπορεί να θεωρούνται ότι προκύπτουν από τη συνεχιζόμενη διατάραξη της ελεύθερης διέλευσης στο Στενό του Ορμούζ» δηλώνει αποκλειστικά από το Λίβανο ο αναλυτής Ρούντι Μπαρούντι ειδικός σε θέματα ενέργειας από τη δεκαετία του 1970. Στον χάρτη που ετοίμασε, μας εξηγεί την ιστορική σημασία των Στενών για όσους ζούνε στην περιοχή. Ανεξάρτητα από το αν θα υπάρξει παράταση της εκεχειρίας,  μας λέει ότι η παγκόσμια αναστάτωση που προκλήθηκε από το κλείσιμο των Στενών από το Ιράν , καταδεικνύει ξεκάθαρα την ανάγκη για μακροπρόθεσμης λύσης που να βασίζεται σταθερά τόσο στο δίκαιο όσο και στα πραγματικά δεδομένα. Κανείς δεν έχει μεγαλύτερο συμφέρον σε τέτοιες λύσεις από το ίδιο το Ιράν και τους Άραβες γείτονές του. Όλοι χρησιμοποιούν τα Στενά για να φτάσουν σε πελάτες σε όλο τον κόσμο και να τροφοδοτήσουν τους ίδιους τους λαούς τους. Τώρα, θα πρέπει όχι μόνο να αποκαταστήσουν τις ζημιές του πολέμου, αλλά και να επαναφέρουν τη διεθνή εμπιστοσύνη στην πιο κρίσιμη θαλάσσια οδό του κόσμου.

Ευτυχώς, για όλους τους εμπλεκόμενους, οι υποψήφιοι συμμετέχοντες σε αυτή τη διπλωματική προσπάθεια θα διαπιστώσουν ότι μεγάλο μέρος του έργου έχει ήδη γίνει. Από την ίδρυσή του το 1945, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ηγήθηκε μιας σειράς διαδικασιών που αποσκοπούν στη μείωση των συγκρούσεων μεταξύ των κρατών, και λίγες από αυτές υπήρξαν πιο σημαντικές από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός , η Σύμβαση του 1958 για την Αιγιαλίτιδα Ζώνη και τη Συνορεύουσα Ζώνη, η Σύμβαση της Βιέννης του 1969 για το Δίκαιο των Συνθηκών και η Σύμβαση του 1982 των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) παρέχουν ένα νομικό πλαίσιο για τις θαλάσσιες και ναυτιλιακές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων και της επιστήμης που απαιτούνται για τον καθορισμό δίκαιων και ισότιμων θαλάσσιων συνόρων. Επιπλέον, καθορίζουν κανόνες που διέπουν τη διέλευση μέσω στενών, δηλώνοντας ότι «όλα τα πλοία και τα αεροσκάφη απολαμβάνουν το δικαίωμα διέλευσης, το οποίο δεν πρέπει να παρεμποδίζεται», χωρίς να ισχύουν εξαιρέσεις για το Στενό του Ορμούζ. Παρότι αυτές οι συνθήκες και συμβάσεις δεν επιλύουν όλα τα ζητήματα εδαφικής κυριαρχίας ή κυριαρχικών δικαιωμάτων – μια διαδικασία που επαφίεται σε δεόντως συγκροτημένα διεθνή δικαστήρια και διαιτητικά όργανα – τα νομικά και επιστημονικά τους πρότυπα έχουν σε μεγάλο βαθμό γίνει αποδεκτά ως μέρος του εθιμικού διεθνούς δικαίου από τα ίδια αυτά δικαστήρια.

Υπάρχουν και άλλα. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο των συνθηκών, όπως κωδικοποιείται στη Σύμβαση της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών, μια χώρα , όπως το Ιράν,  που έχει υπογράψει αλλά δεν έχει κυρώσει μια συνθήκη, υποχρεούται παρ’ όλα αυτά «να απέχει από πράξεις που θα αναιρούσαν τον σκοπό και το αντικείμενο της συνθήκης που έχει υπογράψει, εν αναμονή της διαδικασίας κύρωσης».

Ο κανόνας αυτός θεωρείται επίσης γενικά δηλωτικός, πράγμα που σημαίνει ότι δεσμεύει και κάθε χώρα που έχει υπογράψει αλλά δεν έχει κυρώσει την ίδια τη Σύμβαση της Βιέννης , εκτός εάν έχει εκφράσει σταθερή αντίρρηση.

 

Η κυκλοφορία στα στενά ρυθμίζεται από ένα Σχέδιο Διαχωρισμού Κυκλοφορίας που έχει θεσπιστεί από τον Διεθνή Οργανισμό.  Το Στενό του Ορμούζ περιλαμβάνει μια ζώνη διαχωρισμού και δύο λωρίδες κυκλοφορίας για τη δυτική και την ανατολική κατεύθυνση αντίστοιχα. Αυτές οι ειδικές θαλάσσιες λωρίδες είναι υποχρεωτικές για τα εμπορικά πλοία που διέρχονται από το στενό. Το Ιράν και το Ομάν, που βρίσκονται αντίστοιχα στις βόρειες και νότιες ακτές του στενού, είναι και τα δύο κράτη-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού και, ως εκ τούτου, οφείλουν να σέβονται τις θαλάσσιες οδούς που έχει καθορίσει ο Διεθνής Οργανισμός στο πέρασμα του Ορμούζ.

Η περιοχή αυτή εντός του Στενού του Ορμούζ βόρεια της χερσονήσου Μουσαντάμ, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεωτικών λωρίδων ναυσιπλοΐας  βρίσκεται εξ ολοκλήρου στα χωρικά ύδατα του Ομάν, όπως καθορίστηκε μέσω της θαλάσσιας οριογραμμής που συμφωνήθηκε στη συνθήκη Ιράν – Ομάν της 25ης Ιουλίου 1974. Δεδομένου ότι το Ομάν έχει υπογράψει και κυρώσει την UNCLOS, το καθεστώς ελεύθερης διέλευσης ισχύει στα ύδατά του και για κάθε κράτος-χρήστη που έχει κυρώσει την UNCLOS. Υπό αυτή την έννοια, το Ιράν δεν έχει δικαιοδοσία στην περιοχή αυτή του Στενού του Ορμούζ, ως κράτος-μέλος του IMO που έχει υπογράψει αλλά δεν έχει κυρώσει την UNCLOS.

Το δυτικό άκρο του στενού, όπου ανοίγει προς την κυκλοφορία εντός του Κόλπου, περιλαμβάνει ειδικές λωρίδες ναυσιπλοΐας που υπόκεινται σε υποχρεωτικό κανονισμό που έχει θεσπιστεί από τον διεθνή οργανισμό, οι οποίες χωρίζονται σε λωρίδες εισόδου (βόρεια) και εξόδου (νότια). Και οι δύο αυτές λωρίδες, που διαχωρίζονται από νησιά, βρίσκονται εν μέρει σε ύδατα που το Ιράν θεωρεί δικά του και εν μέρει σε μη οριοθετημένα ύδατα που αμφισβητούνται μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, σύμφωνα με τη συμφωνία υφαλοκρηπίδας Ιράν – ΗΑΕ της 31ης Αυγούστου 1974.

Η περιοχή που χρησιμοποιείται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα βρίσκεται κοντά στα αμφισβητούμενα νησιά Άμπου Μούσα και τα Μεγάλο και Μικρό Τουνμπ. Τίποτα από αυτά δεν αίρει ούτε μειώνει την υποχρέωση του Ιράν να απέχει από την παρεμπόδιση ή την απειλή παρεμπόδισης αυτών των θαλάσσιων οδών του Διεθνούς Οργανισμού. Η επιβολή τελών από ένα κράτος που συνορεύει με ένα διεθνές στενό σε πλοία που το διασχίζουν θα ήταν ασύμβατη ακόμη και παράνομη τόσο με το καθεστώς «διέλευσης» υπό την UNCLOS όσο και με το καθεστώς «αβλαβούς διέλευσης» του εθιμικού διεθνούς δικαίου. Η σημασία των «στενών σημείων» μεταφοράς ενέργειας μέσω στενών θαλάσσιων διαύλων δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Καθώς το ήμισυ της παγκόσμιας προσφοράς αργού πετρελαίου βασίζεται στη θαλάσσια μεταφορά, η προστασία της ελεύθερης ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω ναυτιλιακών διαδρομών είναι κρίσιμη για τη σταθερότητα των παγκόσμιων τιμών ενέργειας και την ασφάλεια. Για  αυτούς τους λόγους, όλοι χρειαζόμαστε την ειρήνη, καταλήγει στις επισημάνσεις του ο κ. Μπαρούντι.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο