Οι ειδήσεις από την άλλη μεριά του Ατλαντικού επιβεβαιώνουν την ισχυρή πολιτική στήριξη του εγχειρήματος, χωρίς ωστόσο, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, αυτή να κατορθώνει προσώρας να «υπερκεράσει» ή ακόμη και να «κατευνάσει» τα εμπορικά ρίσκα και τα οποία εκφράζονται στην επιλογή «Memorandum of Understanding» μη δεσμευτικού χαρακτήρα έναντι συγκεκριμένων εμπορικών συμφωνιών.
Με άλλα λόγια, το κρίσιμο ερώτημα και διακύβευμα για να πλημμυρίσει με φυσικό αέριο ο Κάθετος Διάδρομος παραμένει και αφορά τους «αγοραστές» που θα δεχθούν να δεσμευτούν μακροχρόνια να αγοράσουν ποσότητες σε μια εποχή που, όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά παράγοντες της αγοράς που συνομίλησαν με τη «Ν», «δεν υπογράφει κανείς τέτοιες συμφωνίες, όταν κυριαρχεί τέτοια αβεβαιότητα ξεκινώντας από την έκβαση του πολέμου Ρωσίας - Ουκρανίας μέχρι την κατανάλωση φυσικού αερίου σε συνθήκες απανθρακοποίησης και εν γένει το γεωπολιτικό σκηνικό».
Χρειάζεται να σημειωθεί, όπως σχολιάζουν οι ίδιες πηγές, ότι η εν λόγω ανάγνωση δεν παραπέμπει στις «ελληνικές καλένδες» το όλο εγχείρημα παρά υπογραμμίζει και αναδεικνύει την περίπλοκο της υπόθεσης, με αυτό να ξεκινάει από επιμέρους τεχνικά ζητήματα και να φτάνει μέχρι οικονομικά και ρυθμιστικά θέματα που με τη σειρά τους διαμορφώνουν ανάλογα ερωτήματα και ρίσκα για τη συνέχεια.
Σε αυτή τη βάση, η πολιτική στήριξη δύναται να αποτελέσει «κινητήριο μοχλό» για εξελίξεις επί το θετικότερον, χωρίς ωστόσο να συνιστά συνάμα αναγκαία και ικανή συνθήκη για να υπάρξουν αυτές βραχυπρόθεσμα και παρά την «πίεση» που αντικειμενικά ασκείται από την προοπτική κατάργησης του ρωσικού φυσικού αερίου στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με την αρχή να γίνεται από το τέλος του 2027.
Ζήτηση, αγοραστές και προτεραιότητες
Αναλυτικότερα, όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές της αγοράς με γνώση του θέματος, η δυσκολία σύναψης μακροχρόνιων δεσμευτικών συμβολαίων έρχεται σε συνέχεια της ρευστότητας στην αγορά φυσικού αερίου, γεγονός που με τη σειρά του καταλήγει να διαμορφώνει και διαφορετικές προτεραιότητες για τις εμπλεκόμενες χώρες.
Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση της Ρουμανίας, με τη γειτονική χώρα από τη μία να μετέχει οργανικά στον σχεδιασμό και την υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου και από την άλλη να προετοιμάζεται να καταστεί παραγωγός φυσικού αερίου μέσα στα επόμενα δύο χρόνια και εν δυνάμει εξαγωγός με ανταγωνιστικούς όρους προς Ουγγαρία και Ουκρανία.
Χρειάζεται να σημειωθεί ότι η εν λόγω εξέλιξη δεν είναι ευθέως αποτρεπτική προς τον Κάθετο Διάδρομο, ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, διαμορφώνει νέα δεδομένα στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής και δη ως προς τις ανάγκες που θα κληθεί να καλύψει ο Κάθετος Διάδρομος όταν οι δύο προαναφερόμενες χώρες συνιστούν απόληξη αυτού.
Στην περίπτωση της Βουλγαρίας, το υπό διαμόρφωση «κάδρο» περιλαμβάνει από τη μία τον Κάθετο Διάδρομο προς εξυπηρέτηση μέρους των αναγκών της και από την άλλη τις εγχώριες αποθήκες που διαθέτει, καθώς και ποσότητες που θα εξοικονομήσει από την τροφοδοσία της Ρουμανίας όταν αυτή θα καταστεί ενεργειακά αυτάρκης σε όρους φυσικού αερίου.
Με άλλα λόγια, τόσο η Ρουμανία όσο και η Βουλγαρία συνιστούν ενδεικτικά παραδείγματα χωρών που συμπαρατάσσονται με το σχέδιο του Κάθετου Διαδρόμου, χωρίς ωστόσο να συμμερίζονται την τρέχουσα στιγμή την «επιτακτικότητα» του εγχειρήματος, πράγμα που θα τις υποχρέωνε σε μακροχρόνιες δεσμεύσεις.
Δεν υπάρχει «συναγερμός»
Μάλιστα, όπως σχολιάζουν πηγές της αγοράς, αυτό συνιστά εν πολλοίς το συνολικότερο κλίμα στην περιοχή, με περισσότερο «άγχος» να καταγράφεται κατά την πρόσφατη χειμερινή περίοδο Δεκεμβρίου-Ιανουαρίου, λόγω και χαμηλών θερμοκρασιών, για τη διασφάλιση των αναγκαίων ποσοτήτων φυσικού αέριου παρά για την κατάσταση που θα προκύψει μετά από δύο χρόνια με την οριστική κατάργηση του ρωσικού αερίου. «Δεν εντοπίζουμε για την ώρα κάποιο συναγερμό στις περιφερειακές αγορές», σχολιάζουν χαρακτηριστικά στελέχη της αγοράς, για να συμπληρώσουν ότι ενδεχομένως αυτό να προκύψει εγγύτερα στον πραγματικό χρόνο του προβλήματος.
Σε κάθε περίπτωση, τα παραπάνω αναδεικνύουν την «κυρίαρχη βαρύτητα» της ζήτησης, με το θέμα να υπεισέρχεται ακόμη και στην τεχνική φυσιογνωμία του υγροποιημένου φυσικού αερίου όταν το τελευταίο θα πρέπει να καταναλωθεί μέσα σε 18 μέρες από την αποθήκευσή του. Η δέσμευση σε μακροχρόνιες συμβάσεις απαιτεί βεβαιότητα όταν κυριαρχεί η ρευστότητα στην περιοχή, με τις εμπλεκόμενες χώρες να εξετάζουν παράλληλα και ξεχωριστά η μία με την άλλη τις εναλλακτικές τους για την «επόμενη μέρα».
Έργα ενεργειακών υποδομών
Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, η Atlantic SEE LNG Trade αξιολογεί τη συμμετοχή της σε διάφορα έργα ενεργειακών υποδομών στην ευρύτερη περιοχή, τα οποία κρίνονται ως απαραίτητα για την πλήρη ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου όπως πλωτές μονάδες αποθήκευσης και αεριοποίησης LNG (FSRU), έργα ενίσχυσης χωρητικότητας υφιστάμενων αγωγών αερίου (ή και νέων αγωγών αερίου ακόμη), καθώς και μονάδων παραγωγής ενέργειας με φυσικό αέριο.
Η μετατροπή των προθέσεων σε εμπορικές συμφωνίες
Η πολιτική πίεση δύναται να αναδειχθεί σε «κινητήριο μοχλό», με τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα να έχουν αποδώσει καρπούς όπως τα Μνημόνια Κατανόησης και η σπουδή να επιλυθούν τα ρυθμιστικά θέματα που θα καταστήσουν τον Κάθετο Διάδρομο πιο ελκυστικό και ανταγωνιστικό.
Παραμένει ωστόσο υπό ερωτηματικό «τι μέλλει γενέσθαι», όταν μάλιστα τα «σήματα» της αγοράς φυσικού αερίου μεταδίδουν «παντελές έλλειμμα trend», όπως αναφέρει σχετικά στέλεχος του κλάδου, με την αγορά σε «κατάσταση νευρικότητας» και προσώρας «αδιάφορη» για τις εξελίξεις επί του Κάθετου Διαδρόμου, κρίνοντας από τη διακύμανση των τιμών και εν γένει από τις αντιδράσεις που υπήρξαν στο άκουσμα των deals.
Κατά συνέπεια, το βάρος μεταφέρεται, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, στο πολιτικό επίπεδο και στο κατά πόσο η πολιτική πίεση που ασκείται και θα ασκηθεί δύναται να μεταβάλει τα δεδομένα επί του πεδίου, ξεκινώντας από την Ουκρανία και προχωρώντας στις υπόλοιπες γειτονικές χώρες.
Εν δυνάμει «γεμίζει»
Η υπογραφή των πέντε Μνημονίων Κατανόησης ελληνικού ενδιαφέροντος, με τα τέσσερα «διά χειρός» Atlantic SEE LNG TRADE και το ένα Metlen, θεωρητικά δύναται να «γεμίσουν» την τρέχουσα δυναμικότητα του Κάθετου Διαδρόμου, με το ερώτημα να αφορά αν θα μετατραπούν σε πραγματικές εμπορικές συμφωνίες, μιας και όπως προαναφέρθηκε για την ώρα συνιστούν «δηλώσεις προθέσεων».
Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του Ομίλου Aktor, εκ των μετόχων με 60% της κοινοπραξίας Atlantic SEE LNG TRADE με έτερο αντισυμβαλλόμενο τη ΔΕΠΑ Εμπορίας (40%), οι συμφωνίες είναι 20ετούς διάρκειας με σκοπό την προμήθεια αμερικανικού LNG:
Στη Βουλγαρία και τη δημόσια εταιρεία Bulgargaz με 1 BCM/έτος
Στην Ουκρανία και την εταιρεία Naftogaz με 1 BCM/έτος
Στην Αλβανία και το υπουργείο Υποδομών και Ενέργειας με έως και 1 BCM/έτος
Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και τις εταιρείες Aluminij Industries και M.T. Abraham group με 0,5 BCM/έτος.
(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»)