Ένα είδος εθνικισμού των πρώτων υλών εκδηλώνεται σε όλα τα γεωγραφικά μήκη και πλάτη, καθώς οι κυβερνήσεις ανά τον κόσμο σπεύδουν να δημιουργήσουν αποθέματα από μέταλλα που θεωρούν στρατηγικής σημασίας για την εθνική τους ασφάλεια και τη λειτουργία των βιομηχανιών τους. Και ο λόγος είναι ότι μέταλλα και πρώτες ύλες όπως οι σπάνιες γαίες και το λίθιο έχουν επανειλημμένως εγκλωβιστεί στη δίνη των γεωπολιτικών συγκρούσεων.
Η Ουάσιγκτον έχει προτείνει τη θέσπιση ενός αποθέματος μετάλλων αξίας 12 δισ. δολ. με στόχο να θωρακίσει την εφοδιαστική αλυσίδα των αμερικανικών βιομηχανιών με μεγάλα αποθέματα σπάνιων γαιών, αλλά και των άλλων μετάλλων και πρώτων υλών που είναι αναγκαία στις σύγχρονες τεχνολογίες, στην ηλεκτροκίνηση, στις αμυντικές βιομηχανίες και στις βιομηχανίες προηγμένης τεχνολογίας. Ο λόγος για το λεγόμενο «σχέδιο θησαυροφυλάκιο», που έχει σχεδιαστεί για να λειτουργήσει συμπληρωματικά σε άλλες πρωτοβουλίες που έχουν στόχο να διασφαλίσουν την εφοδιαστική αλυσίδα των βιομηχανιών τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, όμως, η Ε.Ε. προωθεί το σχέδιο RESourceEU, σε ελεύθερη απόδοση «πρώτες ύλες Ε.Ε.», την από κοινού δημιουργία αποθέματος κρίσιμων πρώτων υλών με πρωταγωνιστικό ρόλο στο εγχείρημα να έχουν οι τρεις μεγαλύτερες οικονομίες της, Γερμανία, Ιταλία και Γαλλία.
Οι πρωτοβουλίες των κυβερνήσεων οφείλονται κατά κύριο λόγο στην ανάγκη των οικονομιών να προστατευθούν από παράγοντες γεωπολιτικής κρίσης.
Η τάση δεν περιορίζεται στις οικονομίες της Δύσης, αλλά επεκτείνεται και στις μεγάλες αναπτυσσόμενες οικονομίες. Το περασμένο Σαββατοκύριακο, η Ινδία και η Βραζιλία συμφώνησαν να συνεργαστούν για την από κοινού συγκέντρωση σπάνιων γαιών και μετάλλων, καθώς το Νέο Δελχί προσπαθεί να βρει εναλλακτικές πηγές πρώτων υλών ώστε να περιορίσει την εξάρτησή του από την Κίνα. Τον περασμένο μήνα, άλλωστε, η Αυστραλία ανακοίνωσε στρατηγικό απόθεμα πρώτων υλών αξίας 800 εκατ. δολ. και δίνει προτεραιότητα στο αντιμόνιο, στο γάλλιο και στις σπάνιες γαίες. Και στην αρχή του έτους η Νότια Κορέα ανακοίνωσε ότι δημιουργεί απόθεμα κρίσιμων μετάλλων με κρατική χρηματοδότηση ύψους 172 εκατ. δολ. Μιλώντας στο αμερικανικό δίκτυο CNBC, ο Πάρικ Σρέντερ, συνεργάτης και ερευνητής του Chatham House, επισημαίνει ότι «το νέο κύμα συγκέντρωσης αποθεμάτων αφορά τα μέταλλα» και εξηγεί πώς οι κυβερνήσεις ανά τον κόσμο προσπαθούν να μειώσουν την έκθεσή τους σε εφοδιαστικές αλυσίδες στις οποίες κυριαρχούν λίγοι προμηθευτές.
Πολλοί αναλυτές μιλούν για μια διαρθρωτικής φύσης στροφή στην πολιτική πολλών χωρών ως προς το ποια εμπορεύματα θέτουν σε προτεραιότητα. Σύμφωνα με την Εγουα Μάντεϊ της ING, οι εφοδιαστικές αλυσίδες των μετάλλων είναι εύθραυστες καθώς έχουν προηγηθεί πολλά χρόνια στη διάρκεια των οποίων υπήρχε έλλειψη επενδύσεων, ενώ η γραφειοκρατία καθυστερούσε υπερβολικά την έκδοση των απαιτούμενων αδειών και, παράλληλα, ήταν μεγάλη η συγκέντρωση των πρώτων υλών στα χέρια λίγων χωρών. Η ίδια σημειώνει ότι σε παλαιότερες εποχές, όταν είχαν προτεραιότητα άλλες πρώτες ύλες, η άνοδος των τιμών εξωθούσε σε αύξηση των ορυχείων και περιοριζόταν σύντομα η ανάγκη για αποθέματα. «Σήμερα, αντιθέτως», προσθέτει η Μάντεϊ, «ακόμη και όταν οι τιμές είναι σε υψηλά επίπεδα, αργούν πολύ οι διαδικασίες για τον εντοπισμό και την εκμετάλλευση νέων πόρων και τα αποθέματα γίνονται αναγκαία».
Αλλοι αναλυτές όπως η Ναταλί Σκοτ Γκρέι της StoneX περιγράφει την τάση ως «εθνικισμό των πρώτων υλών και προσπάθεια να κερδηθεί χρόνος», αναφερόμενη κυρίως στην πάγια τακτική της Κίνας να συγκεντρώνει αποθέματα μετάλλων στρατηγικής σημασίας και να τα διαθέτει στην αγορά όταν είναι ανεπαρκής η προσφορά, προκειμένου να αποκλιμακωθούν οι τιμές στην εγχώρια αγορά της. Ιστορικά η συγκέντρωση αποθεμάτων αποτελούσε ένα είδος ασφαλιστικής δικλίδας για τις περιπτώσεις είτε ελλείψεων στην αγορά είτε εκτόξευσης των τιμών. Σήμερα οι πρωτοβουλίες του είδους οφείλονται κατά κύριο λόγο στην ανάγκη των οικονομιών να προστατευθούν από παράγοντες γεωπολιτικής κρίσης. Στην ίδια τάση εντάσσεται εν μέρει και η συσσώρευση μεγάλου όγκου χρυσού στα θησαυροφυλάκια των κεντρικών τραπεζών πολλών χωρών. Σχολιάζοντας αυτήν τη μεγάλη ζήτηση για συγκέντρωση αποθεμάτων χρυσού και βιομηχανικών μετάλλων, η Goldman Sachs την έχει χαρακτηρίσει «ζήτηση του είδους της ασφάλισης».
(από την εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ»)