Παρά το αφήγημα των «ήρεμων νερών» που προωθεί πλέον μόνη της η ελληνική κυβέρνησις, στην πραγματικότητα η Αθήνα τελεί υπό συναγερμό λόγω της κατακόρυφης αυξήσεως της επιρροής της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου αλλά και του Καύκασου. Το φλέγον μέτωπο με τους Κούρδους της Συρίας φαίνεται να κλείνει θριαμβευτικά για την Άγκυρα, ενώ στην Λιβύη η Τουρκια έχε καταφέρει να αποτελεί στρατηγικό συνομιλητή και των δύο στρατοπέδων, που παρά το πολιτικό αδιέξοδο φαίνεται ότι έχουν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας, χωρίζοντας την χώρα σε ζώνες επιρροής. Επιπροσθέτως η κατάστασις στον Καύκασο έχει αλλάξει ριζικά υπέρ των τουρκικών συμφερόντων μετά την ιστορική ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν που υπεγράφη τον Αύγουστο του περασμένου έτους, ενώ η Κασπία αποτελεί πλέον κεντρικό πυλώνα για την στρατηγική της Chevron, με προβλέψεις για ελεύθερες ταμειακές ροές ύψους 28 δισ. δολαρίων από το κοίτασμα Τενγκίζ του Καζακστάν για την περίοδο 2025-2030. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για την Ελλάδα; Ότι η Τουρκία έχει κλείσει όλα τα επικίνδυνα μέτωπα και τα μόνο που απομένουν ανοικτά είναι με την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ με τα δύο πρώτα να θεωρούνται «οι πιο αδύναμοι κρίκοι».
Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα προσπαθεί να διευρύνει την συνεργασία της με το Ισραήλ σε πλείστους τομείς. Στην πρόσφατη συνάντηση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, Νίκου Δένδια, με τον Ισραηλινό ομόλογό του, Ίσραελ Κατς -εξ απορρήτων του Νετανυάχου-, στην Αθήνα επιβεβαιώθηκε η στρατηγική εμβάθυνσις των αμυντικών σχέσεων των δύο χωρών. Στο επίκεντρο βρέθηκε η συνεργασία για την αντιμετώπιση σύγχρονων απειλών, με έμφαση στην δημιουργία κοινών σμηνών drone και συστημάτων αντι-drone. Ενώ συζητήθηκαν εξοπλιστικά προγράμματα, όπως η απόκτησις των ισραηλινών εκτοξευτών PULS και η ανάπτυξις πολυεπίπεδης αεράμυνας (τύπου Iron Dome), με το κόστος να εκτιμάται κοντά στα 3 δισ. ευρώ. Άλλωστε ο Κατς υπεγράμμισε την κοινή βούληση να μην επιτραπεί σε αποσταθεροποιητικούς παράγοντες να αποκτήσουν ερείσματα σε περιοχές όπως η Συρία, η Γάζα και το Αιγαίο , στέλνοντας έμμεσο μήνυμα προς την Τουρκία. Ενώ σύμφωνα με πληροφορίες της «ΕτΚ», το μήνυμα του Τελ Αβίβ στην Αθήνα είναι «Εμείς είμαστε εδώ».
Εξάλλου στα διεθνή φόρα της ευρύτερης περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου ακούγονται φωνές για την πρόθεση του Ισραήλ να καταστεί ισχυρή ναυτική δύναμη στο μέλλον και να αναλάβει την επιτήρηση της νότιας περιοχής της Κύπρου και η Ελλάδα της βόρειας περιοχής, ώστε να ανακοπούν τα επεκτατικά σχέδια της Άγκυρας για τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου. Η έκδοσις NAVTEX «αορίστου χρόνου» για έρευνες στο Αιγαίου, η επιβεβαίωση της «ΕτΚ» ότι η Άγκυρα πλέον θεωρεί ότι για ότι γίνεται πρέπει να της ζητείται άδεια και μάλιστα εν μέσω του υποτιθέμενου προγραμματισμού της συναντήσεως Ερντογάν-Μητσοτάκη για τον Φεβρουάριο εντάσσονται στην προσπάθεια της τουρκικής κυβερνήσεως να δημιουργήσει τετελεσμένα στο Αιγαίο, επιβάλλοντας την μόνιμη παρουσία της στην περιοχή. Αποτελεί δε μέρος της ευρύτερης στρατηγικής που εφαρμόζει στην Ανατολική Μεσόγειο τόσο με τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει στην Λιβύη όσο και με τις καταιγιστικές εξελίξεις στην Συρία με την ήττα των Κούρδων υπό το ατάραχο βλέμμα των ΗΠΑ.
Η «οικογενειακή διπλωματία» στην Λιβύη
Αναλυτικώτερα στην Λιβύη η Τουρκία έχει μετατοπίσει τη στρατηγική της, ανοίγοντας διαύλους επικοινωνίας με τον Χαφτάρ με επισκέψεις στην Βεγγάζη, ενώ παράλληλα Ανατολική και Δυτική Λιβύη έχουν περάσει σε μια φάση «οικογενειακής διπλωματίας» με τις δύο πλευρές παρά το πολιτικό αδιέξοδο να συνεργάζονται σιωπηρά για την εκμετάλλευση του πετρελαίου. Κομβικό σημείο απετέλεσε η συνάντησις του
Σαντάμ Χαφτάρ, υιού και αναπληρωτή διοικητή του LNA και του Ιμπραήμ Ντμπέιμπα (ανιψιού και στενού συμβούλου εθνικής ασφαλείας του Πρωθυπουργού) στην Ρώμη τον περασμένο Σεπτέμβριο. Έχει σημασία ότι η συνάντησις αυτή έγινε υπό την αιγίδα των ΗΠΑ και της Ιταλίας, με την παρουσία του Μασάντ Μπουλός, ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ. Η προσέγγισις αυτή οδήγησε ήδη σε πρακτικά αποτελέσματα, όπως η ενοποίησις του αναπτυξιακού σκέλους του εθνικού προϋπολογισμού τον Νοέμβριο του 2025, μια κίνηση που επιτρέπει την χρηματοδότηση έργων τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση.
Είναι ενδεικτικό ότι στις 25 Ιανουαρίου, στο πλαίσιο της Συνόδου Ενέργειας και Οικονομίας στην Τρίπολη, Τουρκία και Λιβύη υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) για την επέκταση του εμπορίου αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του Τούρκου Υπουργού Ενέργειας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, συμφωνήθηκε η αύξησις και διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων μεταξύ των κρατικών εταιρειών των δύο χωρών στο εμπόριο αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου. Επιπλέον, η Τουρκία ανεκοίνωσε ότι θα συμμετάσχει στους νέους διαγωνισμούς (tenders) για πετρέλαιο και φυσικό αέριο που θα προκηρύξει η Λιβύη τον Φεβρουάριο του 2026.Το μνημόνιο αυτό έρχεται να ισχυροποιήσει τη θέση της Τουρκίας στη Λιβύη, την ώρα που η Τρίπολη υπογράφει αντίστοιχες μεγάλες συμφωνίες τόσο με τη Γαλλία (TotalEnergies) όσο και με τις ΗΠΑ (ConocoPhillips). Προς επίρρωση των ανωτέρω η Τουρκία ανακήρυξε το 2026 ως «Έτος Ενέργειας» στη συνεργασία της με τη Λιβύη. Στόχος είναι το διμερές εμπόριο, που ανήλθε σε 4,4 δισ. δολάρια το 2025, να ξεπεράσει τα 5 δισ. δολάρια το 2026, με την ενέργεια να αποτελεί την αιχμή του δόρατος.
Η ήττα των Κούρδων στην Συρία
Την ίδια στιγμή, η ήττα των Κούρδων στην Συρία οδηγεί στην ισχυροποίηση της Άγκυρας στην περιοχή. Η συμφωνία 14 σημείων που επιτεύχθηκε μεταξύ της μεταβατικής κυβερνήσεως της Συρίας υπό τον Άχμεντ αλ-Σάρα και των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), αποτελεί μια στρατηγική νίκη για την Τουρκία, καθώς επιτυγχάνει βασικούς στόχους της χωρίς άμεση στρατιωτική εμπλοκή. Η συμφωνία προβλέπει την διάλυση των SDF και την ατομική ενσωμάτωση των μαχητών τους στον συριακό εθνικό στρατό. Αυτό εξαλείφει κάθε ελπίδα των Κούρδων να λειτουργούν ως αυτόνομη οντότητα στα σύνορα της Τουρκίας. Επιπλέον, η ρήτρα 12 της συμφωνίας δεσμεύει το συριακό κράτος για την πλήρη εκδίωξη όλων των μη Σύρων μελών του PKK από την συριακή επικράτεια, ικανοποιώντας ένα πάγιο αίτημα της Τουρκίας για την ασφάλεια των συνόρων της. Εξάλλου η μεταφορά του ελέγχου των πετρελαιοπηγών και των συνοριακών περασμάτων στην κεντρική κυβέρνηση της Δαμασκού αποδυναμώνει την οικονομική βάση των κουρδικών δυνάμεων.
Εντούτοις, το πιο επικίνδυνο σκέλος είναι ότι η εν λόγω συμφωνία θεωρείται από την Άγκυρα ως το καθοριστικό βήμα που ανοίγει τον δρόμο για την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ Τουρκίας και Συρίας. Η διάλυσις των SDF και η επιστροφή του ελέγχου των συνόρων και των πόρων στην κεντρική κυβέρνηση της Δαμασκού παρέχει την «νόμιμη πολιτική εξουσία» που απαιτεί η Άγκυρα για να προχωρήσει σε διεθνείς συμβάσεις. Ήδη από το 2025, Τουρκία και Συρία έχουν υπογράψει μια «συμφωνία-πλαίσιο» για την ενεργειακή συνεργασία, η οποία αποτελεί τη βάση για την επερχόμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Ενώ στα τέλη του προηγούμενου έτους ο Τούρκος Υπουργός Ενέργειας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ κατέστησε σαφές ότι η Τουρκία σκοπεύει να υπογράψει συγκεκριμένη συμφωνία για υπεράκτιες έρευνες με τη Συρία εντός του 2026.
Και τα σχέδια για την κοινή ΑΟΖ
Μια συμφωνία ΑΟΖ Τουρκίας-Συρίας θα αποτελούσε συνέχεια του μοντέλου του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου (2019). Στόχος της Άγκυρας είναι να ενισχύσει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», αμφισβητώντας τις υφιστάμενες οριοθετήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο όπως αυτές μεταξύ Κύπρου-Λιβάνου και Ελλάδας- Αιγύπτου. Συγκεκριμένα μια συμφωνία Τουρκίας-Συρίας αναμένεται να αγνοήσει πραξικοπηματικώς και παρανόμως την επήρεια της Κύπρου, επιχειρώντας να «μοιράσει» τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά του νησιού μεταξύ Άγκυρας και Δαμασκού. Στοχεύοντας παράλληλα να καταστήσει «ανενεργή» την οριοθέτηση ΑΟΖ που έχει ήδη υπογράψει η Κυπριακή Δημοκρατία με τον Λίβανο, η οποία επαναβεβαιώθηκε στα τέλη του 2025. Σε κάθε περίπτωση, είναι σαφές ότι η συμμαχία Αθήνας-Λευκωσίας-Τελ Αβίβ είναι εξαιρετικά σημαντική για την προάσπιση των συμφερόντων του ελληνισμού. Εντούτοις, δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση πανάκεια ούτε λόγος για εφησυχασμό. Τουναντίον είναι σαφές ότι οι όποιοι σχεδιασμοί θα πρέπει να τρέξουν πιο γρήγορα.
(από την εφημερίδα «ΕΣΤΙΑ»)