Έτσι, οι δημοπρασίες του Δεκεμβρίου 2025 και του Ιανουαρίου 2026 απέτυχαν να προσελκύσουν δεσμευτικές προσφορές, προκαλώντας έντονο προβληματισμό για το μέλλον της υποδομή, Επιβεβαιώθηκαν, δε, οι χαμηλές προσδοκίες της αγοράς, που φαίνεται να επιλέγουν άλλες προσφερόμενες, πιο ανταγωνιστικές διαδρομές. Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, από τη συνολική διαθέσιμη δυναμικότητα που άγγιζε τις 72 GWh για τον μήνα Φεβρουάριο, μέσω των τριών προβλεπόμενων routes, αξιοποιήθηκε πρακτικά μηδαμινό μέρος.
Η περιορισμένη ζήτηση προήλθε από δύο συμμετέχοντες – έναν ελληνικό και έναν αλλοδαπό – οι οποίοι, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, πραγματοποίησαν περισσότερο μια διερευνητική κίνηση, καθώς πρόκειται για νέους χρήστες του διαδρόμου. Αντίθετα, πλήρης απουσία ενδιαφέροντος καταγράφηκε τόσο στο «Route 2», που συνδέει το FSRU Αλεξανδρούπολης με τον ελληνοβουλγαρικό αγωγό IGB, όσο και στο «Route 3», μέσω του οποίου φυσικό αέριο από τον TAP, στην περιοχή της Κομοτηνής, διοχετεύεται επίσης στον IGB.
Σημαντικό ρόλο στη χαμηλή συμμετοχή διαδραμάτισε και η μη παρουσία της ΔΕΠΑ στις δημοπρασίες. Η ελληνική εταιρεία, που θεωρείται βασικός δυνητικός χρήστης του Κάθετου Διαδρόμου, φέρεται να απείχε καθώς ο κύριος πελάτης της, η ουκρανική Naftogaz, δεν αποδέχθηκε την προσφορά της, επιλέγοντας εναλλακτική οδό προμήθειας με χαμηλότερο κόστος, όπως αυτή μέσω Πολωνίας.
Έντονος προβληματισμός
Τα αποτελέσματα ενισχύουν τους προβληματισμούς για τη βιωσιμότητα και την εμπορική ελκυστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου στη σημερινή συγκυρία, καθώς η αγορά συνεχίζει να αναζητά φθηνότερες και πιο ανταγωνιστικές λύσεις για τη διασυνοριακή μεταφορά φυσικού αερίου, για τις αγορές της Κεντρικής Ευρώπης και βέβαια της Ουκρανίας. Το, δε, μεγαλύτερο μέρος των ουκρανικών αναγκών καλύπτεται σήμερα από εισαγωγές μέσω Ουγγαρίας και Πολωνίας, αγορές που, λόγω γεωγραφικής εγγύτητας, συνεπάγονται χαμηλότερο κόστος μεταφοράς.
Να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής και του Κανονισμού για την απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, το ζήτημα της ανταγωνιστικής λειτουργίας του Κάθετου Διαδρόμου έχει αναδειχθεί με έμφαση από την ελληνική πλευρά σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Τα προαπαιτούμενα
Ουσιαστικά για την εικόνα αυτή “χαμηλής” πτήσης του Κάθετου Διαδρόμου παραμένουν ανοιχτά ζητήματα. Αυτά συνεχίζουν να ταλανίζουν και πολύ περισσότερο να εμποδίζουν να ενταχθεί οργανικά ο Κάθετος Διάδρομος στον ευρύτερο ευρωπαϊκό χάρτη φυσικού αερίου, ως μια κρίσιμη εναλλακτική όδευση που θα συμβάλει στην υποκατάσταση του ρωσικού αερίου. Εν συντομία, τα βασικά εμπόδια που καλείται να αντιμετωπίσει ο Κάθετος Διάδρομος εντοπίζονται σε τρία επίπεδα: ρυθμιστικό, πολιτικό και τεχνικό.
Σε πολιτικό επίπεδο, πάντως, με βάση τις ίδιες πηγές, καταγράφεται μια αυξανόμενη συνειδητοποίηση από πλευράς Κομισιόν για την ανάγκη πιο ελκυστικής και αποτελεσματικής λειτουργίας του Κάθετου Διαδρόμου, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ενεργειακή ασφάλεια, τη διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων και τη μείωση των εξαρτήσεων. Η πολιτική αυτή διάσταση θεωρείται κρίσιμη, καθώς χωρίς σαφή και συντονισμένη βούληση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι εμπορικές πρωτοβουλίες δύσκολα μπορούν να αποκτήσουν την απαιτούμενη δυναμική.
Όπως, δε, αναφέρεται η γραφειοκρατία των Βρυξελλών αλλά και η ηγεσία της ΕΕ έχει αντιληφθεί ότι το όλο θέμα είναι σοβαρό και άπτεται της συνολικής ενεργειακής στρατηγικής της ΕΕ.
Πάντως το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο, καθώς με βάση αρμόδιες πηγές του ΥΠΕΝ υπάρχει ανάγκη να υπάρξει μια ολιστική προσέγγιση του θέματος ως βασική προϋπόθεση για την επιτυχία του εγχειρήματος.
Οι ενστάσεις
Υπενθυμίζεται ότι η Κομισιόν εξετάζει καταγγελίες traders που αφορούν τη δομή των προϊόντων του Κάθετου Διαδρόμου. Σύμφωνα με πηγές, το βασικότερο ζήτημα για την Κομισιόν αφορά τις υψηλές εκπτώσεις που προσφέρουν οι Διαχειριστές στους χρήστες των εν λόγω προϊόντων, ενώ σε δεύτερο επίπεδο εξετάζεται και το θέμα της πρόσβασης στα Virtual Trading Points (VTP) των εμπλεκόμενων χωρών.
Στο πλαίσιο αυτό, η κοινοτική πλευρά φέρεται να αναλαμβάνει την κατάρτιση ενός οδικού χάρτη για την πορεία των Ομάδων Εργασίας, οι οποίες έχουν χρονικό ορίζοντα έως τον Απρίλιο. Το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα συμπίπτει με τη διάρκεια ισχύος των τριών προϊόντων, τα οποία θα συνεχίσουν να διατίθενται έως τις δημοπρασίες του Μαρτίου για παραδόσεις μέχρι τον Απρίλιο. Ως εκ τούτου, μέχρι τότε δεν αναμένονται αλλαγές στα δεδομένα διεξαγωγής των δημοπρασιών.
Πηγές, πάντως, του ΥΠΕΝ έχουν αποδώσει την αποτυχία της προηγούμενης δημοπρασίας σε αντικρουόμενα μηνύματα της Κομισιόν, τα οποία – όπως επισημαίνουν – ενίσχυσαν την επενδυτική αβεβαιότητα.
Όλο, όμως, αυτό το κλίμα παραπέμπει, όπως αναφέρεται, σε μια ανάγκη καλύτερης συνεργασίας και διαμόρφωσης συναντίληψης από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Δηλαδή, με βάση πηγές, η Κομισιόν θα πρέπει να λύσει τα ρυθμιστικά θέματα, οι ΗΠΑ, αέριο της οποίας θα διέλθει από τον Διάδρομο, να στηρίξει το εγχείρημα. αλλά και οι τοπικά εμπλεκόμενοι (Διαχειριστές, Ρυθμιστικές Αρχές, εταιρείες εμπορίας κτλ) να συμβάλλουν με τη στάση τους στην επιτυχία του εγχειρήματος.
Να σημειωθεί πάντως ότι πληροφορίες αναφέρουν ότι υπάρχει ενδιαφέρον της κρατικής αναπτυξιακής τράπεζας DFC των ΗΠΑ για στήριξη των έργων αναβάθμισης του Κάθετου Διαδρόμου. Βασική συνιστώσα, πάντως, μια ολιστικής γραμμής, όπως τονίζεται είναι η πληρης αποσαφήνιση της στάσης της ΕΕ και των οργάνων της, και δη των επιμέρους υπηρεσιών της Κομισιόν.
«Θέλουμε ένα ευρύτερο σχεδιασμό που να ‘πείσει’ και τους υπόλοιπους για την βιωσιμότητα και την προοπτική του έργου» σημειώνουν αρμόδιες πηγές που τονίζουν ότι σε αυτή την βάση, η πρόθεση των Αμερικάνων να πραγματοποιήσουν συνάντηση με τους Υπουργούς του Κάθετου Διαδρόμου θα πρέπει να φέρει στο ίδιο τραπέζι και την Κομισιόν καθώς και τους υπόλοιπους που θα συμβάλλουν στην προώθηση του έργου.
Ρυθμιστικά ζητήματα
Παράλληλα, στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκεται και το ενδεχόμενο εισαγωγής τριμηναίων προϊόντων ή και ετήσιων, πέραν των υφιστάμενων βραχυχρόνιων επιλογών. Πρόκειται για μια εξέλιξη που, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και ευελιξία στους συμμετέχοντες, ενισχύοντας τη ρευστότητα και καθιστώντας τον Κάθετο Διάδρομο πιο ελκυστικό για εμπορική αξιοποίηση.
Όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές αλλά και Μ. Γκάλι, διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ στο περιθώριο της εκδήλωσης για τα εγκαίνια του Σταθμού Συμπίεσης στην Αμπελιά, η μη προσφορά μακροπρόθεσμων προϊόντων δέσμευσης σε συνδυασμό με τους υφιστάμενους περιορισμούς στη δυναμικότητα δημιουργεί ζητήματα στην προσέλκυση ενδιαφέροντος για τον Κάθετο Διάδρομο.. Ως γνωστόν, τα προϊόντα «Route 1», «Route 2» και «Route 3» διατίθενται σε μηνιαία βάση με αποτέλεσμα ο διαθέσιμος χρόνος ολίγων ημερών μετά το «auction», όπως υπογραμμιστηκε να μην επαρκεί για την εξεύρεση φορτίου.
Σε ό,τι αφορά τα τεχνικά ζητήματα, από τον ΔΕΣΦΑ υπογραμμίζεται ότι οι εξαγωγικές δυνατότητες της χώρας πρόκειται να ενισχυθούν σημαντικά το προσεχές διάστημα. Όπως έχει επισημάνει η Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Γκάλι, με την ολοκλήρωση συγκεκριμένων τεχνικών έργων το ελληνικό σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου θα μπορεί να υποστηρίξει εξαγωγές έως και 10 εκατ. bcm ετησίως.
(από την εφημερίδα «ΕΣΤΙΑ»)