Ανατολική Μεσόγειο τόσο με τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει στην Λιβύη όσο και με τις ραγδαίες εξελίξεις στην Συρία με την ήττα των Κούρδων υπό το ατάραχο βλέμμα των ΗΠΑ.
Στις 25 Ιανουαρίου 2026, στο πλαίσιο της Συνόδου Ενέργειας και Οικονομίας στην Τρίπολη, Τουρκία και Λιβύη υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) για την επέκταση του εμπορίου αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του Τούρκου Υπουργού Ενέργειας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ (στη φωτό), συμφωνήθηκε η αύξηση και διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων μεταξύ των κρατικών εταιρειών των δύο χωρών στο εμπόριο αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου. Επιπλέον, η Τουρκία ανακοίνωσε ότι θα συμμετάσχει στους νέους διαγωνισμούς (tenders) για πετρέλαιο και φυσικό αέριο που θα προκηρύξει η Λιβύη τον Φεβρουάριο του 2026.Το μνημόνιο αυτό έρχεται να ισχυροποιήσει τη θέση της Τουρκίας στη Λιβύη, την ώρα που η Τρίπολη υπογράφει αντίστοιχες μεγάλες συμφωνίες τόσο με τη Γαλλία (TotalEnergies) όσο και με τις ΗΠΑ (Conoco Phillips)
Προς επίρρωση των ανωτέρω η Τουρκία ανακήρυξε το 2026 ως «Έτος Ενέργειας» στη συνεργασία της με τη Λιβύη. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι η Τουρκία σκοπεύει να συμμετάσχει ενεργά στον νέο γύρο αδειοδοτήσεων για εξορύξεις υδρογονανθράκων που προκηρύσσει η Λιβύη (ο πρώτος μετά από 17 χρόνια). Η Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίου (TPAO) σχεδιάζει να είναι «πολύ ενεργή» τόσο σε χερσαία (onshore) όσο και σε θαλάσσια (offshore) οικόπεδα της Λιβύης. Στόχος είναι το διμερές εμπόριο, που ανήλθε σε 4,4 δισ. δολάρια το 2025, να ξεπεράσει τα 5 δισ. δολάρια το 2026, με την ενέργεια να αποτελεί την αιχμή του δόρατος.
Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις στο μέτωπο της Συρίας είναι ραγδαίες. Η ήττα των Κούρδων στην Συρία οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην ισχυροποίηση της Άγκυρας στην περιοχή. Η συμφωνία 14 σημείων που επιτεύχθηκε μεταξύ της μεταβατικής κυβέρνησης της Συρίας υπό τον Άχμεντ αλ-Σάρα και των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), αποτελεί μια στρατηγική νίκη για την Τουρκία, καθώς επιτυγχάνει βασικούς στόχους της χωρίς άμεση στρατιωτική εμπλοκή. Η συμφωνία προβλέπει τη διάλυση των SDF και την ατομική ενσωμάτωση των μαχητών τους στον συριακό εθνικό στρατό. Αυτό εξαλείφει κάθε ελπίδα των Κούρδων να λειτουργούν ως αυτόνομη οντότητα στα σύνορα της Τουρκίας. Επιπλέον, η ρήτρα 12 της συμφωνίας δεσμεύει το συριακό κράτος για την πλήρη εκδίωξη όλων των μη Σύρων μελών του PKK από τη συριακή επικράτεια, ικανοποιώντας ένα πάγιο αίτημα της Τουρκίας για την ασφάλεια των συνόρων της. Παράλληλα, προβλέπεται η απομάκρυνση του βαρέος οπλισμού από περιοχές όπως η Κομπάνι (Ayn al-Arab), με τον έλεγχο να περνά στο συριακό Υπουργείο Εσωτερικών. Εξάλλου η μεταφορά του ελέγχου των πετρελαιοπηγών και των συνοριακών περασμάτων στην κεντρική κυβέρνηση της Δαμασκού αποδυναμώνει την οικονομική βάση των κουρδικών δυνάμεων.
Επιπρόσθετα η εν λόγω συμφωνία θεωρείται από την Άγκυρα ως το καθοριστικό βήμα που ανοίγει τον δρόμο για την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ Τουρκίας και Συρίας. Η διάλυση των SDF και η επιστροφή του ελέγχου των συνόρων και των πόρων στην κεντρική κυβέρνηση της Δαμασκού παρέχει τη «νόμιμη πολιτική εξουσία» που απαιτεί η Άγκυρα για να προχωρήσει σε διεθνείς συμβάσεις. Ήδη από το 2025, οι δύο χώρες έχουν υπογράψει μια «συμφωνία-πλαίσιο» για την ενεργειακή συνεργασία, η οποία αποτελεί τη βάση για την επερχόμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Ενώ στα τέλη του προηγούμενου έτους ο Τούρκος Υπουργός Ενέργειας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ κατέστησε σαφές ότι η Τουρκία σκοπεύει να υπογράψει συγκεκριμένη συμφωνία για υπεράκτιες έρευνες με τη Συρία εντός του 2026.
Μια συμφωνία ΑΟΖ Τουρκίας-Συρίας θα αποτελούσε συνέχεια του μοντέλου του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου (2019). Στόχος της Άγκυρας είναι να ενισχύσει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», αμφισβητώντας τις υφιστάμενες οριοθετήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο όπως αυτές μεταξύ Κύπρου-Λιβάνου και Ελλάδας- Αιγύπτου. Συγκεκριμένα μια συμφωνία Τουρκίας-Συρίας αναμένεται να αγνοήσει την επήρεια της Κύπρου, επιχειρώντας να «μοιράσει» τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά του νησιού μεταξύ Άγκυρας και Δαμασκού. Στοχεύοντας παράλληλα να καταστήσει «ανενεργή» την οριοθέτηση ΑΟΖ που έχει ήδη υπογράψει η Κυπριακή Δημοκρατία με τον Λίβανο, η οποία επαναβεβαιώθηκε στα τέλη του 2025. Εν κατακλείδι, η Άγκυρα θα προσπαθήσει να εγκλωβίσει την Κύπρο και να ακυρώσει τη γεωγραφική συνέχεια των ελληνικών και κυπριακών θαλάσσιων ζωνών, μετατρέποντας τη Συρία σε στρατηγικό της δορυφόρο στη Μεσόγειο. Ωστόσο το γεγονός ότι η Κύπρος ασκεί την εξάμηνη προεδρία της ΕΕ αναμένεται να θέσει κάποια εμπόδια στα σχέδιά της, καθώς εκτιμάται ότι η Δαμασκός δεν επιθυμεί τουλάχιστον προς το παρόν να έρθει σε πλήρη ρήξη με ένα κράτος μέλος της ΕΕ και δη με αυτό που ασκεί την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.