Ειδικό Αφιέρωμα: Ένας χρόνος μετά την Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία

Η οργάνωση Global Witness ολοκλήρωσε μια επισκόπηση των ρωσικών εξαγωγών πετρελαίου στην Άπω Ανατολή και επιβεβαίωσε ότι τα φορτία διαπραγματεύονται πολύ πάνω από το ανώτατο όριο τιμών της ΕΕ/των G7 - με τη βοήθεια ναυτιλιακών υπηρεσιών με έδρα την ΕΕ. Η διαπίστωση φαίνεται να δείχνει ευρεία καταστρατήγηση του μηχανισμού ανώτατων τιμών, με μικρή ρυθμιστική δραστηριότητα που αποσκοπεί στην επιβολή.

Τον Σεπτέμβριο, οι χώρες της G7 συμφώνησαν να θέσουν ανώτατο όριο τιμών στα θαλάσσια φορτία ρωσικού πετρελαίου, ελπίζοντας να περιορίσουν το ποσό των χρημάτων που ρέει προς τη Μόσχα χωρίς να απαγορεύσουν εντελώς το αργό της. Ο μηχανισμός λειτουργεί με τον περιορισμό των ναυτιλιακών "παρόχων υπηρεσιών" που εδρεύουν στην G7/ΕΕ να εξυπηρετούν μόνο φορτία ρωσικού πετρελαίου με τιμή κάτω των 60 δολαρίων ανά βαρέλι. Ο περιορισμός καλύπτει τους εμπόρους, τους πλοιοκτήτες, τους μεσίτες, τους ασφαλιστές και άλλους κρίκους στην αλυσίδα αξίας της ναυτιλίας. Δεδομένου ότι ο τομέας P&I είναι σε μεγάλο βαθμό συγκεντρωμένος στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο, το ανώτατο όριο αναμενόταν ιδιαίτερα να περιορίσει την πρόσβαση στην κάλυψη των ρωσικών πετρελαϊκών φορτίων.

Ωστόσο, πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι ναυτιλιακές οντότητες με έδρα την ΕΕ συνεχίζουν να παρέχουν υπηρεσίες για τις ρωσικές εξαγωγές στην ακτή του Ειρηνικού σε τιμές πολύ υψηλότερες από το ανώτατο όριο. Σύμφωνα με την Global Witness, οι εξαγωγές της ρωσικής ποιότητας ESPO του Ειρηνικού στο λιμάνι του Κοζμίνο είχαν μέση τιμή 76 δολάρια ανά βαρέλι κατά τους δύο πρώτους μήνες ισχύος του ανώτατου ορίου τιμών των 60 δολαρίων.

"Με βάση τη συμμετοχή δυτικών εμπορικών, ναυτιλιακών και ασφαλιστικών εταιρειών, έως και το 50% όλων των συναλλαγών ESPO που εντοπίστηκαν θα έπρεπε να έχουν υπαχθεί στο ανώτατο όριο τιμών των 60 δολαρίων κατά τη διάρκεια αυτής της δίμηνης περιόδου. Αυτό σημαίνει περισσότερα από 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου με συνολική αξία 1,5 δισεκατομμυρίου δολαρίων", υποστήριξε η Global Witness.

Περίπου το 19% αυτών των φορτίων φορτώθηκαν με πλοία ελληνικής ιδιοκτησίας και το 42% των φορτίων ήταν ασφαλισμένα στην ΕΕ ή το Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με την Global Witness.

Οι πλοιοκτήτες και οι ασφαλιστές, οι οποίοι δεν έχουν οι ίδιοι πρόσβαση σε δεδομένα τιμολόγησης του αργού πετρελαίου, επιτρέπεται να βασίζονται σε βεβαιώσεις από τον ιδιοκτήτη του φορτίου για να καθορίσουν αν η τιμή πώλησης του πετρελαίου είναι συμβατή. Δεν χρειάζεται να αναφέρουν αυτές τις βεβαιώσεις στις ρυθμιστικές αρχές σε τακτική βάση, αλλά πρέπει να τις κρατούν σε περίπτωση που υποβληθούν σε έλεγχο.

Μέχρι στιγμής, υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι οι υπηρεσίες επιβολής κυρώσεων δίνουν προτεραιότητα στη συμμόρφωση στον τομέα, σύμφωνα με την Global Witness. Η ελβετική Κρατική Γραμματεία Οικονομικών Υποθέσεων (SECO) δήλωσε στη ΜΚΟ ότι επικεντρώνεται στην εκπαίδευση των εταιρειών σχετικά με τους κανονισμούς, ενώ οι ελληνικές αρχές επιβολής κυρώσεων φέρεται να αρνήθηκαν να σχολιάσουν. Οι βρετανικές αρχές έχουν συστήσει ένα γραφείο για την εφαρμογή του ανώτατου ορίου τιμών, αλλά μέχρι στιγμής έχει ζητήσει βεβαιώσεις μόνο από πέντε ναυτιλιακές οντότητες, ανέφερε η Global Witness. "Χωρίς εποπτεία, οι δυτικές εταιρείες είναι ελεύθερες να εκμεταλλευτούν την αδιαφάνεια του συστήματος ανώτατων τιμών", κατέληξε η ΜΚΟ.

Η προτεινόμενη λύση της ομάδας είναι η επιστροφή στο αρχικό σχέδιο της ΕΕ για τις κυρώσεις στη ναυτιλία ρωσικού πετρελαίου: κατάργηση του ορίου τιμών των 60 δολαρίων και επιβολή πλήρους απαγόρευσης στις οντότητες της ΕΕ που διευκολύνουν τις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου.

Τα αποτελέσματα της Global Witness συμφωνούν με προηγούμενη μελέτη που δημοσιεύθηκε από ακαδημαϊκούς ερευνητές του Κολούμπια, του UCLA και του Ινστιτούτου KSE. Η ομάδα διαπίστωσε ότι η μέση τιμή των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου της Ρωσίας εξακολουθεί να υπερβαίνει κατά πολύ το ανώτατο όριο των 60 δολαρίων ανά βαρέλι, ιδίως για τις εξαγωγές στο λιμάνι του Κοζμίνο, και ότι πολλά από αυτά τα βαρέλια υψηλής τιμής φτάνουν στην αγορά με πλοία που συνδέονται με την Ευρώπη. Ωστόσο, η προηγούμενη μελέτη κατέληξε σε μια λιγότερο αποδιοργανωτική σύσταση - αντί για την πλήρη απαγόρευση των ναυτιλιακών υπηρεσιών για ρωσικά φορτία πετρελαίου, συνέστησε τακτικούς ελέγχους των αρχείων πιστοποίησης των συμμετεχόντων στην αγορά. "Οι τακτικοί έλεγχοι δεν είναι μόνο κρίσιμοι για να διαπιστωθεί η συμμόρφωση με τις πολιτικές της ΕΕ/των G7, αλλά και για να κατανοηθούν οι δυναμικές της αγοράς και οι ρωσικές προσπάθειες να παρακαμφθούν οι κυρώσεις", έγραψαν οι ερευνητές.

Ν. Παλ.