Τους τελευταίους μήνες παρακολουθούμε μια ολοένα εντονότερη προσπάθεια να δικαιολογηθεί η ελληνική ενεργειακή πολιτική στο θέμα της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά την κριτική ότι η Ελλάδα εξάγει πολύ φθηνή ενέργεια τις μεσημβρινές ώρες και εισάγει ακριβότερη ενέργεια κατά τη βραδινή αιχμή από τη Βουλγαρία

Η συνήθης απάντηση είναι ότι όμως η μέση ετήσια τιμή της χονδρεμπορικής αγοράς στην Ελλάδα παραμένει χαμηλότερη από εκείνη της Βουλγαρίας, περίπου κατά 15 €/MWh. Όμως το επιχείρημα αυτό απαντά σε διαφορετικό ερώτημα από εκείνο που τίθεται σήμερα. 

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποια χώρα εμφανίζει χαμηλότερη μέση τιμή. Είναι ποια χώρα προετοιμάστηκε εγκαίρως για τη μαζική διείσδυση των φωτοβολταϊκών, ώστε να αξιοποιεί την πλεονάζουσα παραγωγή αντί να την περικόπτει ή να την εξάγει σε μηδενικές τιμές. 

Σε αυτό το πεδίο η Βουλγαρία ακολούθησε διαφορετική στρατηγική. Αξιοποίησε πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης για την ανάπτυξη μπαταριών σε συνδυασμό με έργα ΑΠΕ και σήμερα διαθέτει σημαντική αποθηκευτική ισχύ, η οποία μεταφέρει ενέργεια από τις μεσημβρινές ώρες στις ώρες υψηλής ζήτησης. 

Αντίθετα, στην Ελλάδα η προτεραιότητα δόθηκε σχεδόν αποκλειστικά στη σύνδεση νέων φωτοβολταϊκών και στο πρόγραμμα «εξοικονομώ». Μόνο το 2026 εκτιμάται ότι προστίθενται περίπου 2.600 MW νέων ΦΒ, ενώ η ανάπτυξη της αποθήκευσης εξακολουθεί να ακολουθεί πολύ βραδύτερους ρυθμούς. 

Εξάλλου η σύγκριση των τιμών της χονδρεμπορικής αγοράς των δύο χωρών δεν είναι δόκιμη, καθώς η μισή παραγωγή του πυρηνικού εργοστασίου της Βουλγαρίας περνάει εκτός της χονδρεμπορικής αγοράς της για να στηρίξει τα οικιακά τιμολόγια, μειώνοντας τεχνητά τη ζήτηση με αποτέλεσμα την τάση για υψηλότερες τιμές. Μάλιστα το χειμώνα η ενέργεια εκτός της αγοράς φθάνει να καλύπτει και το 40% της παραγόμενης ενέργειας.

Το πλέον ανησυχητικό είναι ότι ακόμη και σήμερα οι διαδικασίες για έργα αποθήκευσης στη χώρα μας προχωρούν με καθυστέρηση. Η πρόσφατη ανακοίνωση της λίστας έργων αποθήκευσης που θα λάβουν προτεραιότητα για Οριστική Προσφορά Σύνδεσης δημιουργεί την ανησυχία ότι βρισκόμαστε μπροστά σε έναν ακόμη κύκλο αναμονής και διοικητικών εμποδίων. 

Το κόστος αυτής της πολιτικής είναι πλέον ορατό. Οι περικοπές ΑΠΕ έχουν ξεπεράσει κάθε προηγούμενο και η χώρα οδηγείται σε απώλεια άνω των 3 TWh ανανεώσιμης ενέργειας ετησίως. Πρόκειται για φθηνή ενέργεια που παράγεται αλλά δεν αξιοποιείται, η οποία όμως αντικαθίσταται από ακριβή ενέργεια με επιβάρυνση  του καταναλωτή που υπερβαίνει τα 600εκ€ για το 2026. 

Ακόμη πιο προβληματικό είναι ότι η δημόσια συζήτηση περιορίζεται σχεδόν αποκλειστικά στις τιμές της Αγοράς Επόμενης Ημέρας. Όμως ο καταναλωτής δεν πληρώνει μόνο την τιμή της DAM. Πληρώνει και το κόστος εξισορρόπησης, το οποίο στην Ελλάδα παραμένει επί μακρόν πάνω από τα 30 €/MWh, όταν σε άλλες χώρες της περιοχής βρίσκεται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα, όπως η Βουλγαρία όπου δεν υπερβαίνει τα 4 €/Mwh

Έτσι δημιουργείται το παράδοξο των «μηδενικών τιμών». Την ίδια ώρα που η χονδρεμπορική αγορά εμφανίζει μηδενικές ή πολύ χαμηλές τιμές λόγω υπερπαραγωγής φωτοβολταϊκών, ο απλός καταναλωτής καλείται να πληρώσει έως και 80 €/Μwh για να αποζημιώσει τις θερμικές μονάδες που κλήθηκαν να αντικαταστήσουν με πολύ υψηλό κόστος την αντίστοιχη παραγωγή των ΑΠΕ που περικόπτεται. 

Δυστυχώς τις ίδιες ώρες ορισμένοι παίκτες, όπως η Άντληση και οι ΦΟΣΕ ΑΠΕ, εκμεταλλεύονται τη δυνατότητα αποζημίωσης τους με 100€/Μwh για να «βοηθήσουν» το σύστημα απουσία ουσιαστικού ελέγχου.  

Παράλληλα, τους τελευταίους μήνες παρατηρούνται συχνές αποκλίσεις μεταξύ των τιμών Ελλάδας και Βουλγαρίας τα μεσημέρια παρά τη φυσική διασύνδεση των δύο συστημάτων. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι λόγοι ασφαλείας μπορεί να επιβάλουν περιορισμούς στις διασυνδέσεις. Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει ένα βαθύτερο πρόβλημα: η ελληνική αγορά παράγει ολοένα μεγαλύτερα πλεονάσματα ενέργειας που απειλούν ακόμα και την ευστάθεια του συστήματος. 

Η πραγματικότητα είναι ότι η χώρα αντιμετώπισε την αποθήκευση ως συμπληρωματικό στοιχείο της ενεργειακής μετάβασης, ενώ θα έπρεπε να την αντιμετωπίσει ως αναγκαία προϋπόθεσή της. Η προσθήκη νέων φωτοβολταϊκών χωρίς αντίστοιχη ανάπτυξη μπαταριών οδηγεί σε περισσότερες περικοπές, περισσότερες στρεβλώσεις και τελικά υψηλότερο συνολικό κόστος. 

Η ενεργειακή πολιτική δεν κρίνεται από την ικανότητά της να εξηγεί τα προβλήματα εκ των υστέρων. Κρίνεται από την ικανότητά της να τα προβλέπει και να τα προλαμβάνει. 

Και στην περίπτωση της αποθήκευσης το συμπέρασμα είναι πλέον δύσκολο να αμφισβητηθεί: η Ελλάδα καθυστέρησε. Το μεγαλύτερο λάθος, όμως, δεν είναι η αρχική καθυστέρηση. Είναι ότι ακόμη και σήμερα πολλοί εξακολουθούν να αρνούνται να την αναγνωρίσουν.

*Ο κ. Αντώνης Κοντολέων είναι πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ

(από την εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ»)

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο