Η συμφωνία υπογράφηκε την Τρίτη, στο περιθώριο της Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα COP31, που πραγματοποιείται στην Αττάλεια. Στόχος είναι η ενίσχυση των διασυνοριακών ηλεκτρικών διασυνδέσεων, η διεύρυνση του εμπορίου καθαρής ενέργειας και η ενίσχυση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού στην περιοχή.
Τη συμφωνία υπέγραψαν ο υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων της Τουρκίας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, ο υπουργός Ενέργειας του Αζερμπαϊτζάν, Παρβίζ Σαχμπάζοφ, η υπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας, Ίβα Πετρόβα, καθώς και η αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Οικονομίας και Βιώσιμης Ανάπτυξης της Γεωργίας, Μαριάμ Κβριβισβίλι.
Η πρωτοβουλία, με την ονομασία Πράσινος Ενεργειακός Διάδρομος Αζερμπαϊτζάν-Γεωργίας-Τουρκίας-Βουλγαρίας, προβλέπει τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο θα συνδέει τις τέσσερις χώρες και θα εξασφαλίζει πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές.
Αρχική δυναμικότητα μεταφοράς 1 GW
Σύμφωνα με τον υπουργό Ενέργειας του Αζερμπαϊτζάν, Παρβίζ Σαχμπάζοφ, ο οποίος είχε παρουσιάσει τον σχετικό στόχο τον Σεπτέμβριο του 2026, ο ενεργειακός διάδρομος αναμένεται να διαθέτει αρχική δυναμικότητα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας ενός γιγαβάτ (1 GW).
Το έργο αποσκοπεί στη διευκόλυνση των εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που παράγεται στο Αζερμπαϊτζάν και σε άλλες περιοχές της Κασπίας, συμπεριλαμβανομένης της Κεντρικής Ασίας, προς την Τουρκία και τις ευρωπαϊκές αγορές.
Ο Μπαϊρακτάρ έχει χαρακτηρίσει την πρωτοβουλία ως τον «TANAP της ηλεκτρικής ενέργειας», παραπέμποντας στον Διανατολικό Αγωγό Φυσικού Αερίου (TANAP), μέσω του οποίου μεταφέρεται φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν, μέσω της Τουρκίας, προς την Ευρώπη.
Αντί της κατασκευής ενός εξ ολοκλήρου νέου δικτύου μεταφοράς από την αρχή, οι τέσσερις χώρες σχεδιάζουν να αξιοποιήσουν τις υφιστάμενες ηλεκτρικές υποδομές, επεκτείνοντας σταδιακά τις διασυνδέσεις και τη μεταφορική τους ικανότητα.
Το έργο προϋποθέτει επίσης τον συντονισμό των εθνικών διαχειριστών ηλεκτρικών δικτύων, καθώς και τη διαμόρφωση των απαραίτητων τεχνικών, εμπορικών και ρυθμιστικών πλαισίων για τη διασυνοριακή μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Η συμφωνία βασίζεται σε προηγούμενες πρωτοβουλίες
Η πρωτοβουλία ξεκίνησε στις 22 Νοεμβρίου 2024, όταν οι τέσσερις χώρες συμφώνησαν να προωθήσουν νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις στο Φόρουμ Ενέργειας της Κωνσταντινούπολης.
Στις 4 Απριλίου 2025, επισημοποίησαν τη συνεργασία τους με την υπογραφή μνημονίου κατανόησης στο Μπακού, σχετικά με τη μεταφορά και το εμπόριο πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας.
Το μνημόνιο καθόρισε το πλαίσιο για την ανάπτυξη των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και τη δυνατότητα μεταφοράς ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, που παράγεται στις τέσσερις χώρες, προς διαφορετικές αγορές.
Κατά τη διάρκεια υπουργικής συνάντησης στην Κωνσταντινούπολη, στις 22 Μαΐου 2026, οι χώρες συμφώνησαν να προετοιμάσουν έναν οδικό χάρτη, ο οποίος θα περιλαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για την επιτάχυνση της υλοποίησης του έργου.
Τα μέρη συζήτησαν επίσης τη δυνατότητα σύστασης κοινής εταιρείας (joint venture) για την προώθηση του ενεργειακού διαδρόμου, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις που έγιναν κατά την τρίτη υπουργική συνάντηση.
Διασύνδεση ηλεκτρικών δικτύων και οπτικές ίνες
Σύμφωνα με τη νέα διακυβερνητική συμφωνία, οι τέσσερις χώρες επιδιώκουν να βελτιώσουν τη διασυνοριακή μεταφορά, διανομή και εμπορική ανταλλαγή ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από καθαρές πηγές.
Το πλαίσιο συνεργασίας καλύπτει τις τεχνικές, εμπορικές και ρυθμιστικές προϋποθέσεις που απαιτούνται, ώστε να διασφαλιστεί η ασφαλής, αξιόπιστη και αδιάλειπτη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των εθνικών δικτύων.
Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί επίσης η διασύνδεση των ηλεκτρικών δικτύων, με στόχο τον καλύτερο συντονισμό των εθνικών υποδομών και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων.
Το έργο προβλέπει ακόμη την επέκταση των τηλεπικοινωνιακών και ψηφιακών υποδομών μέσω καλωδίων οπτικών ινών, προκειμένου να υποστηριχθούν οι ενεργειακές υπηρεσίες και η μετάδοση δεδομένων.
Πέρα από την ανάπτυξη των υποδομών, η συμφωνία αποσκοπεί στη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών, στην αύξηση του εμπορίου καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας και στη δημιουργία μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ των τεσσάρων κυβερνήσεων.
Μπαϊρακτάρ: Θα ενισχυθεί η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης
Ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, δήλωσε ότι η νέα συμφωνία αναβαθμίζει σε διακυβερνητικό επίπεδο τη συνεργασία που ξεκίνησε το 2024 και προχώρησε με την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης στο Μπακού, τον Απρίλιο του 2025.
«Σήμερα, μεταφέραμε σε ισχυρότερη βάση τη συνεργασία μας, τα θεμέλια της οποίας θέσαμε το 2024 και την οποία προωθήσαμε μέσω του μνημονίου κατανόησης που υπογράψαμε στο Μπακού τον Απρίλιο του 2025», δήλωσε.
Αναφερόμενος στον στόχο του έργου, ο Τούρκος υπουργός σημείωσε ότι οι τέσσερις χώρες επιδιώκουν να μεταφέρουν ηλεκτρική ενέργεια από καθαρές πηγές στις ευρωπαϊκές αγορές, μέσω της διαδρομής Αζερμπαϊτζάν-Γεωργία-Τουρκία-Βουλγαρία.
«Σε μια περίοδο κατά την οποία ο εξηλεκτρισμός επιταχύνεται, αυτό το βήμα θα ενισχύσει τους ενεργειακούς δεσμούς μεταξύ των χωρών μας, θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για το εμπόριο καθαρής ενέργειας και θα συμβάλει στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης», υπογράμμισε ο Μπαϊρακτάρ.