Η εκλογική ήττα του Ντόναλντ Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ αναμένεται να έχει επιπτώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας, Ισραήλ και Τουρκίας είναι ήδη τεταμένες. Η Ουάσιγκτον έχει θέσει την περιοχή ψηλά στην ατζέντα της, ωστόσο οι τοπικές αντιπαλότητες αποτελούν πονοκέφαλο για τους Αμερικανούς

Η Τουρκία έχει διαφορές με την Ελλάδα, ενώ το Ισραήλ κατηγορεί την Άγκυρα ότι επιδιώκει την ηγεμονία στην περιοχή. Από την πλευρά της, η Άγκυρα υποστηρίζει ότι η ελληνοϊσραηλινή συμμαχία συνιστά απειλή για την ασφάλειά της.

Και οι τρεις κυβερνήσεις είχαν επενδύσει στον Τραμπ. Τώρα, με τους Δημοκρατικούς να ελέγχουν το Κογκρέσο, αναζητούν τρόπους προσαρμογής στη νέα πραγματικότητα, εν μέσω αυξανόμενων πιέσεων από τους πολιτικούς τους αντιπάλους στο εσωτερικό.

Τα λανθασμένα στοιχήματα της Ελλάδας

Η Ελλάδα εκτιμά ότι ενδέχεται να βρίσκεται σε καλύτερη θέση για την προώθηση των συμφερόντων της στην Ουάσιγκτον, μετά την εκλογή έξι Ελληνοαμερικανών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και ενός στη Γερουσία.
Διπλωματική πηγή στην Αθήνα δήλωσε ότι η Τουρκία δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στις στενές προσωπικές σχέσεις μεταξύ του Τραμπ και του Τούρκου προέδρου Ερντογάν για την προώθηση των περιφερειακών της φιλοδοξιών.
Ο Τραμπ έχει συναντήσει και επαινέσει επανειλημμένα τον Ερντογάν, ωστόσο δεν έχει συναντήσει (προς το παρόν) τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Μία από τις εξηγήσεις που δίνονται είναι η ομιλία που εκφώνησε ο Μητσοτάκης στο αμερικανικό Κογκρέσο τον Μάιο του 2022, κατά την οποία άσκησε κριτική στον λαϊκισμό, σε δηλώσεις που ερμηνεύθηκαν ευρέως ως προειδοποίηση κατά του κινήματος MAGA του Τραμπ.
Ωστόσο, μετά την επανεκλογή του Τραμπ το 2024, αρκετά στελέχη της Νέας Δημοκρατίας υιοθέτησαν ρητορική ανάλογη με εκείνη του κινήματος MAGA.
Ο Χάρης Τζιμήτρας, εκπρόσωπος Εξωτερικών Υποθέσεων του κόμματος ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, άσκησε κριτική στην άνευ όρων υποστήριξη της Ελλάδας προς τον Τραμπ.
«Αν και η εξωτερική πολιτική δεν υφίσταται απαραίτητα ριζικές αλλαγές μετά από κάθε εκλογική αναμέτρηση, η ελληνική κυβέρνηση έσπευσε να αντικαταστήσει τη στενή σχέση της με την κυβέρνηση Μπάιντεν με μια νέα σχέση, η οποία επικεντρώνεται πλέον στον κύκλο του Ντόναλντ Τραμπ. Ελπίζω αυτό να μη γυρίσει μπούμερανγκ σε βάρος μας», δήλωσε.
Πρόσθεσε ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις έχουν στρατηγικό χαρακτήρα, αλλά η Αθήνα δεν θα πρέπει να δίνει «λευκές επιταγές».

Ο γρίφος των F-35 για την Τουρκία

Τούρκοι αναλυτές και μέσα ενημέρωσης περιγράφουν με μελανά χρώματα τις προοπτικές των μελλοντικών σχέσεων με την Ουάσιγκτον.
«Ο μοναδικός υποστηρικτής του Ερντογάν στην Αμερική είναι ο άνθρωπος που κυβερνά τη χώρα», σχολίασε ο Οζγκιούρ Οζέλ, ηγέτης του κόμματος της τουρκικής αντιπολίτευσης Yeni Parti.
Η βασική ανησυχία της Τουρκίας αφορά την προσπάθειά της να επιστρέψει στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, από το οποίο έχει αποκλειστεί από το 2019, μετά την αγορά των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400.
Ο Τραμπ επιθυμεί την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα, ωστόσο η άρση των κυρώσεων θα απαιτούσε την έγκριση του Κογκρέσου.
Με τους Δημοκρατικούς να ελέγχουν πλέον το Κογκρέσο, «οι θεσμικοί έλεγχοι και οι μηχανισμοί εξισορρόπησης της εξουσίας τίθενται πλήρως σε λειτουργία», ανέφερε διπλωματική πηγή στην Αθήνα. Τούρκοι πολιτικοί, ωστόσο, ποντάρουν στη στρατιωτική ισχύ της χώρας τους.
Ο πρώην υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Τουρκίας, Εγκεμέν Μπαγίς, δήλωσε ότι η χώρα του υπήρξε ένας από τους αρχικούς εταίρους στο πρόγραμμα των F-35.
«Με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ και μια ισχυρή αμυντική βιομηχανία, η Τουρκία έχει πολλά να συνεισφέρει στο πρόγραμμα και στη συλλογική μας ασφάλεια», δήλωσε.
Στο μεταξύ, ο Ερντογάν δεσμεύτηκε ότι θα συνεργαστεί στενά με το νέο Κογκρέσο, αν και επισήμανε ότι είναι ακόμη νωρίς για να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με τις τουρκοαμερικανικές σχέσεις.

Αυξάνεται η πίεση στο Ισραήλ

Στο Ισραήλ, η αντιπολίτευση φοβάται ότι η στενή σχέση του πρωθυπουργού Νετανιάχου με τους Ρεπουμπλικανούς ενδέχεται να περιπλέξει τις σχέσεις με μια μελλοντική δημοκρατική κυβέρνηση.
Σημαντικά στελέχη των Δημοκρατικών έχουν ασκήσει κριτική σε αυτό που θεωρούν άνευ όρων υποστήριξη του Τραμπ προς το Ισραήλ.
Μεταξύ αυτών είναι η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, η οποία θεωρείται πιθανή μελλοντική ηγετική φυσιογνωμία του Δημοκρατικού Κόμματος, καθώς και ο νεοεκλεγείς γερουσιαστής των ΗΠΑ Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ, ο οποίος έχει υποστηρίξει ότι τα χρήματα των Αμερικανών φορολογουμένων θα έπρεπε να κατευθύνονται στα σχολεία και όχι στο Ισραήλ.

Αβεβαιότητα υπάρχει επίσης ως προς την έκταση της αμερικανικής υποστήριξης σε περίπτωση που επαναληφθεί στρατιωτική δράση εναντίον του Ιράν.
Σύμφωνα με τον Εγκεμέν Μπαγίς, το εκλογικό αποτέλεσμα στις ΗΠΑ θα αυξήσει την πίεση για τον τερματισμό του πολέμου και θα επιβάλει «περισσότερους περιορισμούς στη δυνατότητα του Νετανιάχου να συνεχίσει τις απάνθρωπες πολιτικές του απέναντι στον άμαχο πληθυσμό της Γάζας».
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Εφραίμ Ινμπάρ, του Ινστιτούτου Στρατηγικής και Ασφάλειας της Ιερουσαλήμ (JISS), μιας δεξιάς δεξαμενής σκέψης, εκτίμησε ότι μια νέα επίθεση κατά του Ιράν παραμένει πιθανή, με στόχο την περαιτέρω αποδυνάμωση του καθεστώτος της Τεχεράνης.
«Ο Τραμπ εξακολουθεί να έχει ελευθερία κινήσεων μέχρι το τέλος Ιανουαρίου, όταν θα συγκροτηθεί το νέο Κογκρέσο», δήλωσε.

Η επόμενη ημέρα στην Ανατολική Μεσόγειο

Η νέα πολιτική ισορροπία στην Ουάσιγκτον δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας για την Ανατολική Μεσόγειο. Ελλάδα, Τουρκία και Ισραήλ καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τις προσδοκίες τους απέναντι στην αμερικανική πολιτική, καθώς η επιρροή του Τραμπ ενδέχεται να συναντήσει πλέον ισχυρότερους θεσμικούς περιορισμούς.
Για την Αθήνα, το ζητούμενο είναι να διασφαλίσει ότι οι στρατηγικές σχέσεις με τις ΗΠΑ δεν θα εξαρτώνται αποκλειστικά από τις προσωπικές σχέσεις με τον Αμερικανό πρόεδρο. Για την Άγκυρα, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των F-35 και της συνολικότερης αμυντικής συνεργασίας με την Ουάσιγκτον, ενώ για το Ισραήλ διακυβεύεται η έκταση της αμερικανικής υποστήριξης στις περιφερειακές του επιλογές.

Σε μια περιοχή όπου οι ανταγωνισμοί παραμένουν ενεργοί, η αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών στις ΗΠΑ δεν προμηνύει απαραίτητα ανατροπή των υφιστάμενων ισορροπιών, αλλά μπορεί να μεταβάλει σημαντικά τους όρους υπό τους οποίους αυτές διαμορφώνονται.
 
 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο