COP31: Η Τουρκία Προβάλλει την Πράσινη Μετάβαση, Αλλά Αποφεύγει το «Αγκάθι» του Άνθρακα

COP31: Η Τουρκία Προβάλλει την Πράσινη Μετάβαση, Αλλά Αποφεύγει το «Αγκάθι» του Άνθρακα
της Βάνας Στέλλου
Δευ, 9 Νοεμβρίου 2026 - 08:16

Σήμερα ξεκινά η Σύνοδος Κορυφής του ΟΗΕ για το Κλίμα COP31 και η Τουρκία, ως διοργανώτρια χώρα, θέτει στο επίκεντρο την ηλεκτροκίνηση, προβάλλοντας παράλληλα την εντυπωσιακή ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την πρωτοβουλία της για «Μηδενικά Απόβλητα» (Zero Waste), ως μέσο περιορισμού των εκπομπών μεθανίου.

Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις στην Τουρκία υποστηρίζουν ότι η Άγκυρα αποφεύγει να αντιμετωπίσει το «μεγάλο πρόβλημα»: τη συνεχιζόμενη εξάρτηση της χώρας από τον άνθρακα. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι η Τουρκία έχει ουσιαστικά μετατραπεί σε «χωματερή της Ευρώπης» για τα πλαστικά απόβλητα.
Καθώς η σύνοδος του ΟΗΕ ανοίγει τις εργασίες της, σήμερα Δευτέρα στην Αττάλεια, ο πρόεδρος της COP31, Μουράτ Κουρούμ, ο οποίος είναι επίσης υπουργός Περιβάλλοντος της Τουρκίας, θα προωθήσει την εμβληματική πρωτοβουλία της Άγκυρας, σύμφωνα με την οποία η ηλεκτρική ενέργεια θα πρέπει να καλύπτει το 35% της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης έως το 2035.
Ο μη δεσμευτικός στόχος «35 έως το 2035» αποτελεί βασικό άξονα μιας 10πλής Ατζέντας Δράσης, την οποία η Τουρκία υποστηρίζει ότι θα επιταχύνει τη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενισχύοντας παράλληλα την ενεργειακή ασφάλεια.
«Η ενεργειακή κρίση της φετινής χρονιάς μάς συγκλόνισε... Όλοι καταλαβαίνουν πλέον ότι η ενέργεια που εισάγεις είναι ενέργεια που δεν ελέγχεις. Η ηλεκτροκίνηση είναι η απάντηση. Προστατεύει τις κοινωνίες από τις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών και μειώνει τις εκπομπές», δήλωσε την Πέμπτη ο Κουρούμ.
Σύμφωνα με τον ίδιο, στόχος της COP31 είναι «να εγκαινιάσει την εποχή της ηλεκτρικής ενέργειας».

Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Η Τουρκία έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια στις υποδομές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Την Πέμπτη, ο υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ παρουσίασε ένα φιλόδοξο επενδυτικό σχέδιο ύψους 500 δισ. δολαρίων για την ηλεκτροδότηση της οικονομίας και τον τετραπλασιασμό της εγκατεστημένης ισχύος αιολικής και ηλιακής ενέργειας, στα 175 γιγαβάτ.
Ωστόσο, η COP31 αναμένεται να αποτελέσει δοκιμασία για την αξιοπιστία της Τουρκίας στον τομέα της κλιματικής πολιτικής.
Περίπου το ένα τρίτο της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας εξακολουθεί να παράγεται από άνθρακα, ενώ δεν έχει οριστεί ημερομηνία για την πλήρη εγκατάλειψή του. Αντίθετα, η Άγκυρα σχεδιάζει την επέκταση δύο υφιστάμενων λιγνιτικών και ανθρακικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, παράλληλα με την προώθηση της ηλεκτροκίνησης.
«Η ηλεκτροκίνηση θα πρέπει να οδηγήσει στον τερματισμό της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Αυτός πρέπει να είναι ο τελικός στόχος», δήλωσε η Εμέλ Τουρκέρ Αλπάι, υπεύθυνη εκστρατειών για την ενέργεια στην Greenpeace Τουρκίας.
Η ίδια προειδοποίησε ότι ο στόχος «35 έως το 2035» δεν διευκρινίζει πως η ηλεκτρική ενέργεια θα πρέπει να παράγεται από καθαρές πηγές, κάτι που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να υπάρξουν ουσιαστικά οφέλη για το κλίμα.
«Το σημαντικότερο θα ήταν μια δέσμευση ότι δεν θα κατασκευαστούν νέες μονάδες άνθρακα στην Τουρκία και ότι θα οριστεί ημερομηνία έναρξης μιας δίκαιης μετάβασης μακριά από τα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε.
Σε αντίθεση με τη Βραζιλία, η οποία φιλοξένησε την περσινή σύνοδο και έθεσε στο επίκεντρο της ατζέντας της τη μείωση των εκπομπών, η Τουρκία έχει αποφύγει σε μεγάλο βαθμό τη συζήτηση για την πλήρη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων.
Ο Μπαϊρακτάρ έχει δηλώσει ότι η έξοδος από τον άνθρακα θα εξαρτηθεί από την αύξηση της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας στην Τουρκία.
Ο πρώτος πυρηνικός σταθμός της χώρας αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του έτους, ενώ υπάρχουν σχέδια για την κατασκευή δύο ακόμη.

«Ανεπαρκείς» κλιματικοί στόχοι

Τόσο η Τουρκία όσο και η Αυστραλία, η οποία συνδιοργανώνει την COP31 και έχει αναλάβει την καθοδήγηση των διαπραγματεύσεων, έχουν θέσει στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη. Ωστόσο, καμία από τις δύο χώρες δεν έχει υιοθετήσει έναν εθνικό οδικό χάρτη που να περιγράφει ρητά τα σχέδια για την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.
Παρότι η Τουρκία έχει θέσει ως στόχο την επίτευξη μηδενικών καθαρών εκπομπών έως το 2053, η οργάνωση Climate Action Tracker προειδοποίησε τον περασμένο μήνα ότι οι ενδιάμεσοι στόχοι της υπολείπονται σημαντικά των απαιτούμενων. Η συνολική αξιολόγηση της χώρας εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται ως «κρίσιμα ανεπαρκής».
Σύμφωνα με το ενεργειακό ινστιτούτο Ember, η Τουρκία είναι η μεγαλύτερη παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα στην Ευρώπη.
«Η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίση αντιφάσεων: ενώ ζητά την επιτάχυνση της δράσης για το κλίμα, οι δικοί της στόχοι είναι αδύναμοι και στερούνται της απαιτούμενης φιλοδοξίας για την επίτευξη των αναγκαίων μειώσεων των εκπομπών», ανέφερε η Climate Action Tracker, καλώντας την Άγκυρα να ενισχύσει τους στόχους της για το 2030 και το 2035.
Ο Γιαγίζ Ερέν Αμπανούς, από το Κέντρο Χωρικής Δικαιοσύνης, μία από τις 17 περιβαλλοντικές οργανώσεις που συμμετέχουν στο Τουρκικό Δίκτυο για το Κλίμα, υποστήριξε ότι οι στόχοι της χώρας χρειάζονται ριζική αναθεώρηση.
«Η Τουρκία δεν μειώνει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, αλλά τις αυξάνει», εξήγησε.
Όπως ανέφερε, παρά τη δέσμευση της Άγκυρας να περιορίσει κατά 41% τις προβλεπόμενες εκπομπές έως το 2035, στην πραγματικότητα ο σχεδιασμός της επιτρέπει αύξηση των εκπομπών κατά 16% σε σύγκριση με τα σημερινά επίπεδα.

Η Τουρκία προωθεί επίσης τη διεθνή πρωτοβουλία της για τα «Μηδενικά Απόβλητα» (Zero Waste), μια προβεβλημένη εκστρατεία περιβαλλοντικής διπλωματίας, υπό την ηγεσία της Εμινέ Ερντογάν, συζύγου του προέδρου Ερντογάν.
Η πρωτοβουλία, που ξεκίνησε το 2017, επιδιώκει την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου που προέρχονται από τα απόβλητα.
«Όταν εξετάζει κανείς την Ατζέντα Δράσης, διαπιστώνει ότι στόχος είναι να περιοριστεί κατά 50% η προβλεπόμενη αύξηση των παγκόσμιων αποβλήτων έως το 2035. Αυτό είναι θετικό», δήλωσε η Αλπάι της Greenpeace.
Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, οι πολιτικές αυτές επικεντρώνονται αποκλειστικά στη διαχείριση των αποβλήτων αφού έχουν ήδη παραχθεί και όχι στην πρόληψη της δημιουργίας τους.
«Χωρίς ισχυρότερες δεσμεύσεις για την πρόληψη των αποβλήτων και τη μείωση των εκπομπών μεθανίου, δεν θα υπάρξει ουσιαστική μείωση των εκπομπών», σημείωσε.

Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, η Ευρωπαϊκή Ένωση απέστειλε στην Τουρκία το 2025 ποσότητα-ρεκόρ πλαστικών αποβλήτων, που έφτασε τους 503.000 τόνους, σχεδόν 20% περισσότερη σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.
Η Τουρκία δεν έχει προσχωρήσει στην Παγκόσμια Δέσμευση για το Μεθάνιο (Global Methane Pledge), ενώ συνεχίζει να εισάγει πλαστικά απόβλητα, κυρίως από την Ευρώπη, μια πρακτική που συνδέεται άμεσα με την παραγωγή εκπομπών.
«Η βιομηχανία πλαστικών είναι ο Δούρειος Ίππος της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων. Όταν δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιήσουν τα καύσιμα που έχουν εξορύξει για την παραγωγή ενέργειας, τα διοχετεύουν στη συνέχεια στην πετροχημική βιομηχανία», εξήγησε η Αλπάι.
Και κατέληξε:
«Όταν περιορίζουμε τη διαχείριση των αποβλήτων αποκλειστικά στην ανακύκλωση, αυτό δεν σημαίνει και πολλά για την κλιματική αλλαγή ή τις εκπομπές».
 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο