τους καταναλωτές και τις οικονομίες των κρατών-μελών. Οι δηλώσεις του έγιναν στο Ζάγκρεμπ, μετά τη συνάντηση υπουργών της πρωτοβουλίας Central and South-East European Energy Connectivity (CESEC), η οποία επικεντρώθηκε στην ενεργειακή ασφάλεια, τις διασυνδέσεις, τη διαφοροποίηση των πηγών και την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών.
Η νέα εκτίμηση έρχεται λίγες εβδομάδες μετά την αντίστοιχη αποτίμηση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κυρίας Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία τον Σεπτέμβριο είχε υπολογίσει σε 90 δισ. ευρώ την πρόσθετη επιβάρυνση από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων λόγω της κρίσης στον Ορμούζ. Η ίδια είχε τονίσει ότι εκείνο το ποσό δεν αντιστοιχούσε σε επιπλέον ενέργεια, αλλά αποκλειστικά στο αυξημένο κόστος των εισαγωγών.
Για την Ελλάδα, η έκθεση είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η χώρα μπορεί να έχει αυξήσει θεαματικά τη συμμετοχή των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή της, όμως παραμένει ιδιαίτερα εξαρτημένη από εισαγόμενα καύσιμα. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 60,9% της ακαθάριστης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα προήλθε από ΑΠΕ το 2025, ποσοστό μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, στην ευρύτερη ενεργειακή κατανάλωση η εικόνα είναι διαφορετική. Τα πετρελαϊκά προϊόντα αποτελούν περισσότερο από το μισό της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης της χώρας, ενώ το 84% των ενεργειακών εισαγωγών της Ελλάδας το 2024 αφορούσε πετρέλαιο και πετρελαϊκά προϊόντα.
Η έκθεση της Ελλάδας είναι επίσης σημαντική στο LNG. Σύμφωνα με το Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA), η Ελλάδα πλήρωσε το 2025 την υψηλότερη μέση τιμή μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ για το αμερικανικό LNG, στα 38,7 ευρώ/MWh, περίπου 12% υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η εξέλιξη αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε μια κρίση που επηρεάζει άμεσα τις θαλάσσιες ροές LNG και τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, προκαλώντας σοβαρή διαταραχή στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ. Η ΙΕΑ αναφέρει ότι η συγκεκριμένη διαδρομή αντιστοιχούσε πριν από την κρίση σε σχεδόν 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG, ενώ αποτελεί ταυτόχρονα έναν από τους σημαντικότερους διαύλους μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως.
Η εικόνα αποτυπώνεται και στην ανάλυση του φινλανδικού Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA). Το ερευνητικό ινστιτούτο υπολόγισε τον Αύγουστο ότι οι εισαγωγείς ορυκτών καυσίμων παγκοσμίως κατέβαλαν 330 δισ. δολάρια επιπλέον για θαλάσσιες εισαγωγές αργού, πετρελαϊκών προϊόντων και LNG στο εξάμηνο Μαρτίου –Αυγούστου, σε σύγκριση με τις τιμές που προεξοφλούσαν οι προπολεμικές προθεσμιακές αγορές.
Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, κατά το πρώτο εξάμηνο της κρίσης η τιμή του αργού ήταν κατά μέσο όρο 35% υψηλότερη από τις προπολεμικές προσδοκίες, ενώ το ευρωπαϊκό LNG ήταν 60% υψηλότερο. Από το συνολικό πρόσθετο κόστος, τα 164,1 δισ. δολάρια αφορούσαν αργό πετρέλαιο, 73,8 δισ. πετρελαϊκά προϊόντα diesel και gasoil και 38 δισ. LNG.
Η επιτάχυνση των ΑΠΕ ως απάντηση στην ενεργειακή κρίση
Ο Ευρωπαίος επίτροπος συνέδεσε την ανάγκη περιορισμού του ενεργειακού κόστους με τις ευρύτερες προκλήσεις ασφαλείας που δημιουργούν ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και η γενικότερη εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. «Δεν υπάρχει ασφάλεια χωρίς ενεργειακή ασφάλεια», τόνισε, υποστηρίζοντας ότι η απάντηση βρίσκεται στην ταχύτερη εγκατάσταση νέας δυναμικότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στην ενίσχυση των ενεργειακών διασυνδέσεων μεταξύ των κρατών-μελών. Στόχος είναι μια ισχυρότερη και περισσότερο ολοκληρωμένη Ενεργειακή Ένωση.
Η συγκεκριμένη κατεύθυνση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς η χώρα βρίσκεται ήδη σε πολύ υψηλή θέση ως προς τη διείσδυση των ΑΠΕ. Παράλληλα, το ελληνικό σχέδιο ανάκαμψης έχει κατευθύνει περισσότερα από 5 δισ. ευρώ σε ΑΠΕ και αναβαθμίσεις δικτύων και περισσότερα από 4 δισ. ευρώ στην ενεργειακή απόδοση, ενώ έχουν ήδη προστεθεί πάνω από 7,5 GW νέας εγκατεστημένης ανανεώσιμης ισχύος.
Το ελληνικό στοίχημα, επομένως, είναι η δυνατότητα του συστήματος να απορροφά και να μεταφέρει την παραγόμενη πράσινη ενέργεια. Σε αυτό το πλαίσιο αποκτούν ιδιαίτερη σημασία οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις εντός της χώρας αλλά και εκείνες με τις γειτονικές χώρες τις οποίες έχει δρομολογήσει ο ΑΔΜΗΕ.
Ο Γιόργκενσεν σημείωσε ότι η Ευρώπη εγκατέστησε πέρυσι δεκάδες GW νέας ισχύος από ανανεώσιμες πηγές, αλλά το πρόβλημα πλέον μετατοπίζεται στα δίκτυα και στις συνδέσεις. Η ίδια η Επιτροπή έχει επισημάνει ότι το 2025 εγκαταστάθηκαν περισσότερα από 80 GW νέας ανανεώσιμης ισχύος, ενώ σημαντικά μεγαλύτερη δυναμικότητα παραμένει σε αναμονή για σύνδεση με τα δίκτυα.
Παράλληλα, η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχει μειωθεί σημαντικά από την ενεργειακή κρίση του 2022. Σε πρόσφατη τοποθέτησή του, ο Γιόργκενσεν έκανε λόγο για μείωση περίπου 18% από το 2022, ενώ η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί τη μείωση της ζήτησης, τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας και την ανάπτυξη των ΑΠΕ βασικά εργαλεία περιορισμού της έκθεσης της Ευρώπης στις διεθνείς διακυμάνσεις των ορυκτών καυσίμων.
Ωστόσο, ο Ευρωπαίος επίτροπος προειδοποίησε ότι η τρέχουσα κρίση είναι ιδιαίτερα σοβαρή, καθώς συνδυάζει γεωπολιτική ένταση, περιορισμούς στις θαλάσσιες μεταφορές, υψηλές τιμές φυσικού αερίου και ανάγκη επαναπλήρωσης των αποθεμάτων ενόψει του χειμώνα.
Στοχευμένες επιδοτήσεις για την αντιμετώπιση των πιέσεων
Ο Γιόργκενσεν κάλεσε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αξιοποιήσουν επιδοτήσεις και άλλα μέτρα στήριξης, προκειμένου να περιορίσουν τις άμεσες επιπτώσεις της ενεργειακής ακρίβειας σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Σήμερα οι τιμές έχουν πάρει και πάλι την ανιούσα με τη μέση χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα να φτάνει τα 350 ευρώ ανά μεγαβατώρα και να βρίσκεται στη 17η θέση με τον ευρωπαϊκό χάρτη να έχει κοκκινίσει. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι οι παρεμβάσεις θα πρέπει να έχουν προσωρινό και στοχευμένο χαρακτήρα, ώστε να μην υπονομεύσουν τις μακροπρόθεσμες πολιτικές ενεργειακής μετάβασης και απανθρακοποίησης.
Την ίδια στιγμή, η Τσεχία και η Πολωνία εντάχθηκαν στην περιφερειακή πρωτοβουλία ενεργειακής συνεργασίας CESEC. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η διεύρυνση της πρωτοβουλίας ενισχύει τη συνεργασία για τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, τη διαφοροποίηση των ενεργειακών προμηθειών και την ανάπτυξη των ΑΠΕ στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη.