«Ενέργεια & Ανάπτυξη 2026»: Οι Προκλήσεις της Ευρωπαϊκής Πολιτικής για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες

«Ενέργεια & Ανάπτυξη 2026»: Οι Προκλήσεις της Ευρωπαϊκής Πολιτικής για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες
της Αρχοντίας Γ. Καλλιτέρη
Πεμ, 5 Νοεμβρίου 2026 - 08:30

Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκε το 30ο Συνέδριο «Ενέργεια και Ανάπτυξη» του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, το οποίο παρουσίασε τις σημαντικότερες πτυχές της ενεργειακής πολιτικής για την Ελλάδα και την Ευρώπη κατά τις επόμενες δεκαετίες. 

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και επίκαιρα πάνελ είχε τίτλο «Ο Ρόλος των Κρίσιμων Πρώτων Ύλων (Critical Raw Materials)» και συζήτησε ένα θέμα που απασχολεί όλο και περισσότερο τους αξιωματούχους στις Βρυξέλλες και τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Συντονιστής της Συνεδρίας ήταν ο Κωστής Οικονομόπουλος, Γεωλόγος Πετρελαίου, Research Fellow, IENE. Στη συζήτηση συμμετείχαν οι Διονύσιος Γκούτης, Γενικός Διευθυντής, Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ), Βασίλης Νικολετόπουλος, Founder, Natural Resources PC, και Δρ. Σωτήρης Καμενόπουλος, Ειδικός επιστήμονας CRM, Διδάκτωρ Πολυτεχνείου Κρήτης, Σχολή Μηχανικών Ορυκτών Πόρων. 

Ο κ. Οικονομόπουλος έθεσε το βασικό διακύβευμα, αναφέροντας πως οι κρίσιμες πρώτες ύλες (CRMs) έχουν ιδιαίτερη σημασία για τον κλάδο της ενέργειας, μιας και αποτελούν δομικό υλικό των περισσότερων ενεργειακών εξοπλισμών, από τα καλώδια μέχρι τις ανεμογεννήτριες. Ως εκ τούτου, οι CRMs διαδραματίζουν έναν σημαίνοντα ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης, τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητά της, και τη στρατηγική αυτονομία της. Ωστόσο, η Ευρώπη, όπως και οι περισσότερες άλλες δυνάμεις καλούνται να διαχειριστούν την παντοδυναμία της Κίνας σε αυτόν τον κλάδο, προωθώντας μία σειρά μέτρων τα τελευταία χρόνια. Μεταξύ αυτών και μία πρόσφατη πρόταση για ευρωπαϊκή χρηματοδότηση σχετικών έργων με 2 δισεκατομμύρια ευρώ. 

Ο κ. Γκούτης άνοιξε τη συζήτησε δηλώνοντας την ανάγκη ορισμού της έννοιας των CRMs, αναφέροντας δύο διαφορετικές προσεγγίσεις. Η πρώτη είναι η επίσημη, η οποία αφορά στα 34 χημικά στοιχεία που περιλαμβάνονται στη λίστα CRMs της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε να μειώσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες. Η δεύτερη είναι η «φιλοσοφική», η οποία ορίζει τις CRMs ως τα αναγκαία υλικά για το τεχνολογικό άλμα της ανθρωπότητας κατά τα επόμενα χρόνια. Όσον αφορά την Ελλάδα, ο κ. Γκούτης επισήμανε το πολύ ενδιαφέρον υπέδαφος που διαθέτει και μπορεί να κρύβει έναν μεγάλο ορυκτό πλούτο. Πρόσφατα, οι προσπάθειες αξιοποίησης αυτών των πόρων έχουν εντατικοποιηθεί, όπως καταδεικνύουν τα παραδείγματα των έργων για το γάλλιο και τον χαλκό. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΑΓΜΕ έχει σημαντικό ρόλο καθώς είναι αρμόδια για τις δημόσιες μεταλλευτικές έρευνες με βάση την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Επί του παρόντος, οι δράσεις της επικεντρώνονται σε τρεις άξονες: την επαναξιολόγηση των γνωστών κοιτασμάτων, την ενίσχυση των ερευνών στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, και τη διερεύνηση της δυνατότητας επαναχρησιμοποίησης των εξορυκτικών αποβλήτων.

Στη συνέχεια, ο κ. Νικολετόπουλος τόνισε πως η Κίνα μεν αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση της Ευρώπης όσον αφορά τις CRMs, αλλά μπορεί να θεωρηθεί ως σημείο αναφοράς, και όχι ως απειλή. Εξήγησε, επίσης, ότι η βιομηχανική ανάπτυξη της Κίνας δεν αποτελεί ένα ξαφνικό και πρόσφατο φαινόμενο, αλλά συνιστά μία επαναφορά στην κατάσταση πριν τον 20ο αιώνα με βάση το νέο δόγμα της χώρας. Όπως υπογράμμισε ο κ. Νικολετόπουλος, η Κίνα έχει αναδειχθεί σε παγκόσμιο ηγεμόνα όσον αφορά την εξόρυξη και την επεξεργασία των CRMs χάρη σε εννέα πλεονεκτήματα που διαθέτει. Αυτά είναι το όραμα, η εθνική νομοθεσία, οι περιορισμοί σε ξένες επενδύσεις, η περιβαλλοντική ευελιξία, η φθηνή ενέργεια χάρη στον άνθρακα, η πολιτική τιμών και ποσοστώσεων, η ανάπτυξη τεχνογνωσίας, η υψηλή χρηματοδότηση, και οι αναπτυγμένες χρηματαγορές. Αντιθέτως, οι ανταγωνιστές της Κίνας μέχρι πρόσφατα δεν είχαν επιδείξει το παρόμοιο ενδιαφέρον για αυτόν τον τομέα, ενώ ακόμα και σήμερα δεν διαθέτουν μακροχρόνιο όραμα ή αντίστοιχη χρηματοδότηση. Εντούτοις, τα τελευταία χρόνια, η Κίνα αντιμετωπίζει μία εντεινόμενη πρόκληση που αφορά στην παγκόσμια αντίσταση κατά πρωτοβουλιών όπως το BRI. 

Ο Δρ. Καμενόπουλος ξεκίνησε την εισήγησή του υπενθυμίζοντας πως οι CRMs δεν πρέπει να συγχέονται με τις σπάνιες γάιες (Rare Earth Elements/ REEs), ένα λάθος στο οποίο δυστυχώς έχουν υποπέσει τόσο η ΕΕ, όσο και το ΝΑΤΟ. Συμφώνησε πως ύστερα από προσπάθειες δεκαετιών, η Κίνα ελέγχει πλέον τις εφοδιαστικές αλυσίδες των CRMs, ενώ επισήμανε τον κρίσιμο ρόλο της ανώτατης κινεζικής ηγεσίας σε αυτήν την προσπάθεια. Πέραν των πλεονεκτημάτων όπως η υψηλή χρηματοδότηση, ο Δρ. Καμενόπουλος προσέθεσε τρία ακόμα ισχυρά εργαλεία της Κίνας. Πρώτον, τη μονοπωλιακή τεχνογνωσία μέσω πατεντών και ενός ευρύ εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Δεύτερον, τη γεωγραφική συγκέντρωση αυτών των ανθρώπινων πόρων σε μεγάλους κόμβους επεξεργασίας και έρευνας. Και τρίτον, την ανάπτυξη εκατοντάδων εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον κλάδο. Τονίζοντας τη σημασία των REEs, παρουσίασε τον ρόλο τους ως πολλαπλασιαστές αξίες για μία οικονομία. Ενώ έκλεισε δηλώνοντας πως οι δυτικές χώρες μπορεί να χρειαστούν αρκετές δεκαετίες ώστε να ανταγωνιστούν την Κίνα στον συγκεκριμένο τομέα. 

Ο κ. Οικονομόπουλος αναρωτήθηκε ποιες οφείλουν να είναι οι προτεραιότητες της ΕΕ υπό αυτές τις δυσχερείς συνθήκες. Ο κ. Γκούτης ανέφερε πως είναι σημαντικό η ΕΕ να διαμορφώσει ένα συγκεκριμένο όραμα και στόχους, συγκαταλέγοντας το νομικό πλαίσιο, τη χρηματοδότηση, και τη γραφειοκρατία ως τρεις παράγοντες που χρήζουν μεταρρύθμισης. Ο κ. Νικολετόπουλος επέμεινε πως δεν χρειάζεται η Κίνα να θεωρείται απειλή για την Ευρώπη, αλλά μπορεί να αποτελέσει υπόδειγμα για την ευρωπαϊκή στρατηγική σε ορισμένα ζητήματα. Εξήγησε, επίσης, πως οι Βρυξέλλες οφείλουν να θέσουν προτεραιότητες. Τέλος, ο Δρ. Καμενόπουλος πρότεινε τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χρηματιστηρίου REEs, το οποίο θα βοηθήσει και τους Ευρωπαίους αξιωματούχους να γνωρίζουν την πραγματική ζήτηση που υπάρχει σε αυτήν την αγορά ώστε να σχεδιάσουν τα κατάλληλα μέτρα.

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο