Ο καθηγητής ανέφερε ότι η άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου αποτελεί αναμφίβολα το μεγαλύτερο στρατηγικό και οικονομικό όφελος από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (GSI).
Ωστόσο, δεν παρέλειψε να προσθέσει ότι τα οφέλη του έργου δεν περιορίζονται μόνο στο Νησί. Η δυνατότητα αμφίδρομης μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η καλύτερη αξιοποίηση των ΑΠΕ και η μείωση του κόστους ηλεκτροπαραγωγής θα αποφέρουν οφέλη και για την ελληνική αγορά, ακόμη και σε μικρότερη κλίμακα.
Σύμφωνα με τα σενάρια που εξετάζει η μελέτη του ΑΠΘ η εξοικονόμηση δαπανών από τη λειτουργία του GSI το 2035 μπορεί να κυμανθεί από 122,7 μέχρι 138,1 εκατ. ευρώ ετησίως, ανάλογα με τη μεταφορική ικανότητα του καλωδίου και τις παραδοχές για το κόστος του φυσικού αερίου.
Το πλέον εντυπωσιακό στοιχείο αφορά, όμως, στην επίδραση στη χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο. Από τα 120,49 ευρώ/MWh που εκτιμάται ότι θα διαμορφωνόταν το 2035, χωρίς το καλώδιο, μπορεί να πέσει στα 99,14 ευρώ/MWh στο σενάριο που θα ποντιστεί ένα καλώδιο ισχύος 500 MW.
Πρόκειται για μείωση περίπου 21,5 ευρώ/MWh, ή σχεδόν 19%, που φέρει την κυπριακή αγορά πλησίον των επιπέδων της ελληνικής. Στην Ελλάδα, αντίθετα, η επίδραση στη χονδρική τιμή είναι σαφώς περιορισμένη, με την τιμή να υποχωρεί από τα 102,22 ευρώ/MWh σε περίπου 101-102 ευρώ/MWh.
Η εξήγηση βρίσκεται στη φύση του έργου, καθαυτή. Η Κύπρος, που παραμένει ενεργειακά απομονωμένη, αποκτά πρόσβαση σε μια ευρύτερη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με δυνατότητα εισαγωγών όταν το εγχώριο κόστος παραγωγής είναι υψηλότερο, και εξαγωγών όταν υπάρχει διαθέσιμη φθηνότερη πράσινη ενέργεια. Ταυτόχρονα, περιορίζεται η ανάγκη λειτουργίας των συμβατικών θερμικών μονάδων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επίδραση στην αξιοποίηση των ΑΠΕ. Η δυνατότητα εξαγωγής της πλεονάζουσας πράσινης παραγωγής προς την Ελλάδα μπορεί να περιορίσει τις περικοπές ενέργειας στην Κύπρο από το 11,8% σε περίπου 5%, ανάλογα με τη χωρητικότητα του καλωδίου. Αντίθετα, στην ελληνική αγορά η αντίστοιχη βελτίωση είναι οριακή, από 3,1% σε 2,9%. Πρόκειται, πάντως, για μια σημαντική παράμετρο, καθώς η διασύνδεση δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες απορρόφησης της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές και καλύτερης διαχείρισης των ηλεκτρικών συστημάτων.

Η μελέτη εξετάζει τρία διαφορετικά σενάρια μεταφορικής ικανότητας, στα 500, 750 και 1.000 MW, με το τελευταίο να αντιστοιχεί στον αρχικό σχεδιασμό του GSI. Στο πρώτο σενάριο, η συνολική ετήσια εξοικονόμηση φθάνει τα 138,1 εκατ. ευρώ, από τα οποία 123,7 εκατ. ευρώ αφορούν την Κύπρο και 14,3 εκατ. ευρώ την Ελλάδα. Στο δεύτερο, το συνολικό όφελος υπολογίζεται σε 122,7 εκατ. ευρώ, με εξοικονόμηση 126,6 εκατ. ευρώ για την κυπριακή πλευρά, αλλά επιβάρυνση 3,9 εκατ. ευρώ για την ελληνική. Στο τρίτο, η εξοικονόμηση για την Κύπρο διαμορφώνεται σε 123,6 εκατ. ευρώ και για την Ελλάδα σε περίπου 4,7 εκατ. ευρώ.
Οι υπολογισμοί βασίζονται, μεταξύ άλλων, στην παραδοχή ότι το 2035 η τιμή του φυσικού αερίου θα βρίσκεται στα 27,97 ευρώ/MWh και για τις δύο χώρες. Εξετάζεται επίσης ένα εναλλακτικό σενάριο, σύμφωνα με το οποίο η Κύπρος θα διαθέτει εγχώριο φυσικό αέριο με κόστος 17,97 ευρώ/MWh, δηλαδή 10 ευρώ χαμηλότερα.
Η παραδοχή συνδέεται με την προοπτική έναρξης παραγωγής από το κοίτασμα «Κρόνος» εντός του πρώτου εξαμήνου του 2028, σύμφωνα με τις πρόσφατες τοποθετήσεις κυβερνητικών αξιωματούχων της Λευκωσίας. Στο μοντέλο συνυπολογίζεται ακόμη η αύξηση της τιμής των δικαιωμάτων εκπομπών CO2 στα 121,9 ευρώ ανά τόνο το 2035, έναντι περίπου 90 ευρώ σήμερα.
Ακόμη και στην περίπτωση που το κυπριακό φυσικό αέριο αποδειχθεί φθηνότερο από τις αρχικές παραδοχές, το GSI εξακολουθεί να εμφανίζεται ανταγωνιστικό, αν και η ετήσια εξοικονόμηση για τους καταναλωτές περιορίζεται στα 40-50 εκατ. ευρώ.
Το συμπέρασμα είναι ότι η ηλεκτρική διασύνδεση δεν αποτελεί απλώς ένα έργο υποδομής που θα συνδέσει δύο εθνικά συστήματα. Είναι μια επένδυση με ευρύτερη ενεργειακή και οικονομική διάσταση, η οποία μπορεί να μεταβάλει τους όρους λειτουργίας της κυπριακής αγοράς, να ενισχύσει την αξιοποίηση των ΑΠΕ και να δημιουργήσει νέες δυνατότητες για την περιφερειακή αγορά ηλεκτρισμού. Η Κύπρος έχει σαφώς το μεγαλύτερο άμεσο όφελος, αλλά και η Ελλάδα αποκτά έναν ακόμη κρίκο στην προσπάθεια ενίσχυσης της ενεργειακής διασυνδεσιμότητας και του ρόλου της ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.