Διπλή Ήττα Τραμπ στο Κογκρέσο: Το Εσωτερικό Μπλόκο και οι Αναταράξεις σε ΝΑΤΟ, ΕΕ και Τουρκία

Διπλή Ήττα Τραμπ στο Κογκρέσο: Το Εσωτερικό Μπλόκο και οι Αναταράξεις σε ΝΑΤΟ, ΕΕ και Τουρκία
της Μύρνας Νικολαϊδου
Τετ, 4 Νοεμβρίου 2026 - 07:53

Η εκλογική ανατροπή στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ με τη διπλή νίκη των Δημοκρατικών σε Βουλή των Αντιπροσώπων και Γερουσία αναμορφώνει ριζικά το πολιτικό τοπίο στην Ουάσινγκτον. Η απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου μετατρέπει τον Ντόναλντ Τραμπ σε έναν πολιτικά «εγκλωβισμένο» Πρόεδρο στο εσωτερικό μέτωπο, αναγκάζοντάς τον να μετατοπίσει το κέντρο βάρους της προεδρικής του ισχύος σχεδόν εξ ολοκλήρου στην εξωτερική πολιτική, όπου οι συνταγματικές του αρμοδιότητες παραμένουν ευρείες και ανεξάρτητες. Στην εσωτερική πολιτική σκηνή, η επόμενη διετία προδιαγράφεται γεμάτη 

Στην εσωτερική πολιτική σκηνή, η επόμενη διετία προδιαγράφεται γεμάτη θεσμικά εμπόδια. Κάθε νομοθετική πρωτοβουλία του Λευκού Οίκου για την οικονομία, τη φορολογία, το κόστος ζωής ή τη μετανάστευση προϋποθέτει πλέον τη συναίνεση της πλειοψηφίας των Δημοκρατικών. Ο Αμερικανός Πρόεδρος αναμένεται να κάνει εκτεταμένη χρήση του δικαιώματος βέτο απέναντι στις νομοθετικές προτάσεις της αντιπολίτευσης, οδηγώντας την Ουάσινγκτον σε κατάσταση πολιτικής ακαμψίας. Ταυτόχρονα, η διαχείριση του προϋπολογισμού και η χρηματοδότηση των ομοσπονδιακών υπηρεσιών μετατρέπονται σε πεδίο σκληρών διαπραγματεύσεων, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο κυβερνητικών κραχ (shutdowns). Παράλληλα, η απώλεια της Γερουσίας στερεί από τον Πρόεδρο τη δυνατότητα να διορίζει ανεμπόδιστα υπουργούς, πρεσβευτές και ομοσπονδιακούς δικαστές. Οι Δημοκρατικοί αποκτούν τη δύναμη να καθυστερούν ή να μπλοκάρουν πρόσωπα της επιλογής του, αναγκάζοντάς τον σε πολιτικούς συμβιβασμούς.

Με τη Βουλή να περνά στα χέρια της αντιπολίτευσης, το Καπιτώλιο μετατρέπεται σε κέντρο κοινοβουλευτικών ερευνών για τη διακυβέρνηση, φέρνοντας στη μνήμη το σκηνικό του 2018, όταν η απώλεια του νομοθετικού σώματος οδήγησε σε σειρά εξαντλητικών ελέγχων κατά της κυβέρνησης.  Η απώλεια του ελέγχου τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας από τους Ρεπουμπλικανούς επηρεάζει άμεσα την υπόθεση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ, παρά το γεγονός ότι η ίδια έχει ήδη παραιτηθεί από τη θέση της Πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Αθήνα.

Η υπόθεση Γκιλφόιλ

Με τη μεταβίβαση της πλειοψηφίας στους Δημοκρατικούς, η Βουλή των Αντιπροσώπων αποκτά την εξουσία να εκδίδει κλήσεις (subpoenas) και να συγκροτεί εξεταστικές επιτροπές. Οι αρμόδιες επιτροπές της Βουλής (όπως η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων και η Επιτροπή Ελέγχου) αποκτούν τη δυνατότητα να καλέσουν την Γκιλφόιλ σε καταθέσεις. Στόχος θα είναι η διερεύνηση των καταγγελιών για κάλυψη προσωπικών ή luxury εξόδων από ιδιώτες δωρητές και επιχειρηματίες κατά τη διάρκεια της θητείας της στην Αθήνα. Το Κογκρέσο μπορεί πλέον να απαιτήσει την κατάθεση αλληλογραφίας, οικονομικών στοιχείων και εσωτερικών αναφορών του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, μετατρέποντας την υπόθεση σε κεντρικό σημείο πολιτικής αντιπαράθεσης με τον Λευκό Οίκο.

Η απώλεια της Γερουσίας στερεί από τον Ντόναλντ Τραμπ τη δυνατότητα να διορίσει άμεσα και ανεμπόδιστα τον επόμενο Αμερικανό Πρέσβη στην Ελλάδα. Κάθε νέος υποψήφιος που θα προτείνει ο Λευκός Οίκος θα πρέπει να περάσει από την Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, η οποία θα ελέγχεται από τους Δημοκρατικούς. Η διαδικασία έγκρισης ("advice and consent") αναμένεται να καθυστερήσει σημαντικά, καθώς η αντιπολίτευση θα ζητά πλήρεις εγγυήσεις για το προφίλ και τη συμπεριφορά του νέου διπλωμάτη, αφήνοντας την πρεσβεία της Αθήνας υπό υπηρεσιακή διοίκηση (Charge d'Affaires) για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.

Στροφή στην εξωτερική πολιτική

Με τα χέρια του δεμένα στο εσωτερικό, ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να αναζητήσει πρωτοβουλίες και θεαματικά αποτελέσματα στη διεθνή διπλωματία, επιδιώκοντας να διαμορφώσει την υστεροφημία του. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει άμεσα τις ισορροπίες στο ΝΑΤΟ, τις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη συναλλακτική (transactional) προσέγγιση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Στο πεδίο των διεθνών συμμαχιών, η πίεση προς τους εταίρους του ΝΑΤΟ αυξάνεται. Η Ουάσινγκτον πιέζει για αύξηση των αμυντικών δαπανών προς το 5% του ΑΕΠ έως το 2035, ενώ η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη συνδέεται όλο και περισσότερο με οικονομικά και πολιτικά ανταλλάγματα. Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, στερούμενος νομοθετικών επιτυχιών στο εσωτερικό, ο Αμερικανός Πρόεδρος αναμένεται να αξιοποιήσει στο έπακρο τα προεδρικά διατάγματα για την επιβολή οριζόντιων δασμών στα ευρωπαϊκά προϊόντα. Η τακτική αυτή μετατρέπει το εμπόριο σε βασικό πεδίο τριβής με τις Βρυξέλλες, υποχρεώνοντας την Ευρώπη να επιταχύνει τα βήματά της προς μια πραγματική στρατηγική και αμυντική αυτονομία.

Ανατολική Μεσόγειος, Τουρκία και ο ρόλος του Κογκρέσου

Η αλλαγή των συσχετισμών στο Καπιτώλιο φέρνει ουσιαστικές διαφοροποιήσεις στη διαχείριση της Τουρκίας και των ελληνοτουρκικών ισορροπιών. Ενώ ο Λευκός Οίκος διατηρεί μια αμιγώς συναλλακτική προσέγγιση με την Άγκυρα, το Κογκρέσο —και ειδικά η Γερουσία— αντιμετωπίζει παραδοσιακά τις τουρκικές διεκδικήσεις με μεγαλύτερο σκεπτικισμό. Η έγκριση κρίσιμων εξοπλιστικών προγραμμάτων, όπως η πιθανή επιστροφή ή διάθεση μαχητικών F-35, καθώς και ο διορισμός νέου Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα, εισέρχονται πλέον σε φάση αυστηρού ελέγχου από τις αρμόδιες επιτροπές της Γερουσίας.

Η παρουσία γνωστών των ελληνικών θεμάτων στο νομοθετικό σώμα -όπως η εκλογή του Κρις Πάπας στη Γερουσία, καθώς και η διατήρηση των εδρών από επανεκλεγέντες ομογενείς βουλευτές όπως η Νικόλ Μαλιωτάκη και ο Γκας Μπιλιράκης- δημιουργεί ένα ισχυρό ανασταλτικό τείχος απέναντι στα τουρκικά αιτήματα για εξοπλιστικά ανταλλάγματα.

Επιπλέον, οι διμερείς σχέσεις των ΗΠΑ με την Ελλάδα και την Κύπρο διατηρούν τη στρατηγική τους βάση. Το αμερικανικό Κογκρέσο λειτουργεί ως θεσμική δικλείδα ασφαλείας, διασφαλίζοντας τη συνέχεια της αμερικανικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο απέναντι σε αιφνίδιες μετατοπίσεις της προεδρικής διπλωματίας. Η απώλεια του Κογκρέσου δεν αφοπλίζει τον Αμερικανό Πρόεδρο, αλλά μετατοπίζει την ένταση από την εσωτερική πολιτική σκηνή στη διεθνή σκακιέρα. Η επόμενη διετία θα χαρακτηριστεί από σκληρές διαπραγματεύσεις, καθώς η Ουάσινγκτον θα επιχειρεί να εξισορροπήσει την εσωτερική νομοθετική παράλυση με μια επιθετική, συναλλακτική παρουσία στη διεθνή διπλωματία. 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο